,,Royal Alert Edward Wigan.” Stendur á skjaldar -skiltinu efst á yfirbyggingunni. Svo það mætti komast að þeirri niðurstöðu að vagninn sé á vegum kóngsins af Englandi.
Vagninn virðist vandaður og snyrtilegur í frágangi.
Lítið meira er hægt að segja því ekki fylgja meiri upplýsingar með aðrar en að myndin er tekin 1889.
Yfirlestur: yfirlestur.is
Mynd fengin að láni frá Lester Dagge á Facebook
Texti: Friðrik Kjartansson
Karlar og konur um borð í Royal Mail-vagni á Eyre-torgi í Galway, ágúst 1886
Hluti af póstkerfi sem eitt sinn tengdi bæi og þorp um allt Írland en sem brátt umbreyttist vegna járnbrauta, símalína og breytts heims iðnbyltingarinnar.
Frá vefsíðueiganda: Sagt er að ekki sé til eitt eintak af upprunalegum vagni þannig að þessi mynd er einkar merkileg. Einnig má geta þess að þessi vagn var kallaður „stóri strætó“. Lituð útgáfa af myndinni hér að neðan!
Heimild: Irish Roots á Facebook
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is
Yfirlestur: yfirlestur.is
10.000 dollara fyrir þennan gullfallega Milord og hann er vel þess virði!
Vagninn er uppgerður og sá sem það vann var starfi sínu vel vaxinn.
Snyrtileg og fallegt húdd/skermir, vel unninn eins og annað.
Virðulegur
Fallega bólstruð sæti og aðalsætið með gimsteinamunstri sem var algengt
Þessi útfærsla aukasætis er dæmigert fyrir Milrod.
Snyrtilegur og fágaður frá gangur hvar sem litið er á vagninn.
Þessi vagn tilheyrði Marian drottningu Austurríkis sem var seinni eiginkona Filippus IV konungs.
Um er að ræða eitt elsta varðveitta eintakið af því sem þekkt er sem „stóri vagninn“.
Vagninn varð lúxusvagn, sem Frakkar smíðuðu fyrstir með, og varð vinsæll við konungshirðar um alla Evrópu.
Flokkast vagninn í barokkstíl vegna stærðar hans.
Nýjungin er að farþegarýmið er fulllokað með glerjuðum gluggum.
Skreytingarnar eru víða snúningar og svanahálsar.
Fjöðrunin er leðurbelti eða -borði.
Húsið var byggt milli 1670 og 1680 með lituðum hnotuharðvið og palo santo sem er og var notaður sem reykelsi, sennilega vegna lyktarinnar. Innréttingin er flauelsklæði útsaumað með silfurþræði.
Cartagena, Mucia Spáni. Verð í nóvember 2023 €3.500
Flokkast sem ,,Buggy”
Uxavagn til grjótflutninga frá Rieti, keypt 1993, endurgerð 2013, mynd fyrir endurgerð. 3 mynd fyrir neðan. Ekki getið um smíðaár. Ekki fáanlegar meiri heimildir.
Þýðing: Friðrik Kjartansson
Skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)
Heimild: The Antique Carriage Collectors Club Facebook
Park Drag. Upprunninn í Englandi. Smíðaður af Brewster & Co. í New York. Raðnúmer 19786. Teikning númer 4207. Þessi vagn var upphaflega seldur J.H. Shults of NY árið 1893. Mr. Shults rak eitt stærsta bakaríið í Brooklyn að nafni John H. Shults Bakery Co. Vagninn var keyptur af Robinson-fjölskyldunni í Pennsylvaníu á uppboði og fór í uppgerð. Hann var endurmálaður í upprunalegum litum eins og upprunalega teikningin segir. Innréttingunni frá Brewster var haldið upprunalegri. Póstvagninn er seldur með lömpum, fimm dráttarjafnvægisbitum, dráttarþverbita, dragskóm, regnhlífarkörfu, uppstigs úr innan við hjól, samsettri svipu og fótbrettislampa framan. Hliðarljósin, stöngin og dragskórinn hafa fylgt vagninum frá upphafi. Vagninn var byggður á teikningu númer 4207 (er neðarlega á bls.) og ég hef hengt við mynd af þeirri teikningu sem er á skrá hjá Metropolitan Museum of Art í NYC. Carriage Journal til að fá grein eftir Merri Ferrell um teikningu númer 4207 og fleiri framúrskarandi verk, sem hefur verið fest aðeins nokkrum sinnum síðan það var endurreist. Til sölu og verðs sé þess óskað.
Yfirlestur: malfridur.is
Texti og þýðingar: Friðrik Kjartansson
Alþýðuvagn smíðaður í Noregi milli 1850–1925. Líkist vagninum hans Emils í Kattholti.
Ekki er til heimild fyrir árgerð þessa eintaks sem alþýðuvagn eða heimilisvagn er smíðaður.
Aldurinn er einhvers staðar á bilinu 99 til 174 ára.
Voru vagnarnir smíðaðir í Noregi á því tímabili? Það er það sem til er um hann: Kjökkenvogn eða eldhúsvagn frá Grimstad.
Heimildin sem fyrri eigandi fræddi mig um. Til Íslands kom hann með Herjólfi sem kom frá Noregi úr slipp 1996.
Heillegur og tilbúinn í dekrið sem mér vonandi veitist að fá að fást við.
Ekki hefur þótt ástæða til að „eyða“ í bremsur eða önnur þægindi fyrir alþýðuna.
Holt fyrir okkur að sjá fyrir okkur ferðalög á þennan máta.
Takið eftir hvernig hjólbarðinn er samsettur.
Festur saman! Járnvinnan á bekkjaburðarvirkinu er í senn einföld, snjöll og langt umfram amerísku útfærsluna sem er seinleg og flókin í smíði en samt falleg að mínu mati.
Sjást vel á aftara sætinu, armhvílunni og nabbinu sem heldur yfirbreiðslunni fyrir farþega en oftar en ekki var yfirbreiðslan kindagæra.
Blessuð jólin koma einu sinni á ári. Skreytum þennan aldursforseta, vagninum og skapara hans til heiðurs.
Járnverkið er bara með ágætum í eldhúsvagninum. Það verður gaman að sandblása og breyta til hins betra.
Sést vel hvernig undirhlaupið kemur upp úr gólfinu.
Svo eru dráttarkjálkarnir tengdir beint inn á fimmta hjólið í stað þess að á mínum vagni sé tengt í fjaðrirnar að framan.
Til sölu: Ásett verð Ísl kr. 242.000 — (2023)
Í Noregi er svipað loftslag og á Íslandi og því er gamla góða gæran velkomin þegar kalt er.
Sérstakir nabbar eða pinnar eru á armhvílunum á sætunum til að krækja gærunni á svo hún haldist á sínum stað.
Vagn með svipaðri hönnun og yfirbragði er næstum alveg eins.
Þar eru meira að segja bólstraðir bekkir, bara sófi.
Undantekningin er undirhlaupið fyrir framhjólin í beygju, framhjólin því stærri.
Vagnasmiður í Noregi sem heitir/hét Omnia er skrifaður af þessum og fleirum. Er skapari norska vagnsins fundinn?
Fortíðin er heillandi að mér finnst.
Fátæktin var líka mikil.
Ég gæti hugsað mér heim án fátæktar en að öðru leyti eins og á sautjándu, átjándu og nítjándu öldinni, án fátæktar en með allsnægtum án spillingar jarðarinnar okkar.
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)
Tveir verðugir fulltrúar vagnasmíðinnar. Hefillinn til hægri heitir ,,Gyðingaharpa” og hafa verið notaðir í vagnasmíði í það minnsta í byrjun 20 aldarinnar og líklega mikið lengra aftur. Ekki til upplýsingar nema til byrjunar síðustu aldar. ,,Gyðingaharpan” er vel nýtt ekki bara af vagnasmiðum heldur líka af skordýrum sem hefur þótt gott að borða harðvið! (löngu afstaðið) Er til sýnis hjá Hestvagnasetrinu Stokkseyri. Fyrirkomulag skoðunar: hringja í síma: 849-1195 og panta skoðun!
Til samanburðar upprunaleg Gyðingarharpa
Fullkominn fyrir stórt par eða teymi hesta. Upplýsingar um framleiðandann Belvallette Frères – Wikipedia.
Virkilega vandaður vagn og járnverkið er vel unnið ásamt málningarvinnunni. Þegar húddið/toppurinn er niðri koma aurhlífarnar í ljós þótt þær séu hátt staðsettar á skerminum.
Frakkar smíðuðu. Sennilega smíðaður á árabilinu 1785 til 1855. Það er tímabil og líftími framleiðendanna.
Nafn og staðsetning skaparans
Skoðið bara hversu uppstigið og járnvinnan er nostursleg og vönduð
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Nátengt efni
| Ferðamáti og gerð farartækis | Vegalengd á dag (mílur/dagur) | Lýsing | Aðal notkun | |
| Fótgangandi | 12 – 16 | Manna fætur. | Askonar | |
| Burðarstóll | 1-3 | Sex þrælar báru sem nam umhverfis þorp | Notað til stuttra ferða. | |
| Hestur | 30-35 | Hestur. | Flutningur á 1 til 2 manneskjum. | |
| Plaustrum | 10 – 15 | Efni tré. Ekki hús. Tvö eða fjögur þykk og sterk hjól. Hliðar eða ekki hliðar. Tveir uxar draga. | Þungaflutningar. | |
| Essedum | 25-30 | Lítill vagn án topps lokaður að framan, fyrir tvo farþega standandi. Dreginn af einum hesti eða múldýri eða mörgum. | Flutningur á manneskjum (líka stundum frakt). | |
| Cisium | 25-30 | Topplaus sæti fyrir sitjandi farþega. Tvö hjól. Dregin af einum eða tveimur hestum eða múldýri. Leigu Kúskar. | Flutningur á manneskjum | |
| Raeda | 20-25 | Topplaus eða klæði. Mörg sæti fyrir fjölda farþega. Fjögur hjól. Dreginn af mörgum Uxum, múldýrum eða hestum. Ekinn af Kúski, Langferðavagnstjóra eða vagnstjóra. | Flutningur á manneskjum | |
| Carpentum | 20-25 | Bogalaga toppur úr trjáviði. Fjögur hjól. Dreginn af hestum eða múldýrum. | Flutningur á einni ríkri manneskju. | |
| Carruca | 20-25 | Bogalaga toppur úr trjávið. Fjögur hjól. Hestar og múldýr draga oftast tvö. | Flutningur á tveimur ríkum manneskjum | |
| Cursus clabularis | 20-25 | Toppur úr klæði. Fjögur hjól. Dregin af Uxum, múldýrum eða hestum. | Flutningur á herbúnaði. |
Til umhugsunar: Mörkin sem eru tilgreind hér að ofan fara eftir tegund, ástandi og fjölda uxa, hesta, múldýra sem eru notuð hverju sinni; veðri, gerðar landslags og öðrum þáttum. Þetta einungis gróft mat.
| Athyglisverðar staðreyndir um rómverska vagna. Ökutækjum var bannað að aka til flestra stórborga Róma og nágrennis á daginn. Rómverskir vagnar voru með járnhjólum og hávaðasamir. Cisium var ígildi leigubíla okkar tíma og Kúskurinn tók fargjaldið. Langferðalög voru vægast sagt lýjandi. |
Coupé er staðsettur nálægt Londerzeel í Belgíu. Hann er smíðaður af ríkustu fjölskyldu heims, Rothschild & Ellis.
Þeir framleiddu Renault í byrjun bílaaldar og fram á 20. öldina.
Þeir smíðuðu einnig utan um Mercedes, ásamt fleiri tegundum þann tíma. Æviágrip Rothschild
Þessi Coupé virðist vera upprunalegur ef dæma má af handfangi hurðarinnar og uppstiginu!
Þessi mynd upplýsir okkur um franska bogann í framhornpóstinum sem var sérfrönsk aðferð í vagnasmíði.
Takið eftir að lok er fest neðan í hurðina sem lokar yfir uppstigið og hlífir uppstiginu fyrir drullu og aur á ferðinni.
Svo eru „rimlar“ fyrir hurðargluggunum til að auka næði inni í vagninum og stjórna ljósi og loftun.
Enginn vafi er á því að hann var smíðaður í París. Smíðaár er ekki vitað. Sennilega í kringum 1900.
Vagninn er ekki uppgerður heldur er honum vel viðhaldið. Bastkarfan aftan á kemur vel út og hefur hátt notagildi. Á þessari mynd sjáum við enn betur hvernig hlífin yfir uppstiginu er frágengin.
Næs baksvipur en glugginn er í stærra lagi miðað við aðra Copué.
Upprunalegir og fallegir lampar. Græni liturinn á vel við þennan virðulega vagn.
Alvöru aðstaða fyrir Kúskinn.
Vorið 1876. Var ég beðin um af félagi um eflingu lista, iðnaðar og verslunar að undirbúa röð fyrirlestra um vagnasmíði. Ég valdi að flétta sögu listar inn sem líklegra var til að verða skemmtilegra en tæknilegar lýsingar um aðferðir við smíði farartækja. Ég þurfti samúð almennings í listinni. Verulega mikilvægt fyrir þessarar aldar kröfur. Auk þess sem ég beindi athygli handverksfólks iðngreina okkar að þeim grundvallar reglum sem gilda um smíði vagna. Ég þarf vart að bæta við að ég fékk frá félagi listamanna alla þá aðstoð sem það hafði á sínu valdi við að semja efni fyrirlestranna og einnig við gerð þeirra fjölmörgu skýringarmynda sem þeir voru sýndir með; þeir hjálpuðu enn fremur til við að útvega mjög mikla aðsókn handverksmanna, atvinnurekenda og listamanna,
Tilvitnun!
Who goes softly, goes safely.
ásamt öðrum sem áhuga hafa á menntun í vagnasmíði. Ég flutti fyrirlestrana i nóvember og desember í fyrra, í stóra herberginu þeirra við John Street, Adelphi. Það er óskandi að þessir fyrirlestrar verði endurútgefnir í upprunalegu formi. Ég átti mjög erfitt með að skilja lögun farartækjanna sem forfeður okkar notuðu vegna þess að ekki var um að ræða frásögn eða lýsingu á nokkurn hátt. Einnig vegna mjög óljósra lýsinga í bókum um þetta efni, sem þó voru ekki alltaf skrifaðar í tæknilegum tilgangi. Leit þurfti í bókum og rannsaka málverk og gömul grafíkverk. Þannig gekk ég úr skugga um form hinna eldri vagna. Auðvitað var bæði tími minn og tíma gluggi takmarkaðar við nokkra mánuði. Ég er í litlum vafa um að stórar og ríkar námur sé en eftir óséðar. Engu að síður er ég glaður að taka á móti öllum upplýsingum sem stækki og breikka núverandi þekkingu. Til gæti verið en í Englandi og erlendis gamlir vagnar sem eiga skilið lýsingu og mynd áður en þeir farast; of umfangsmiklir til varðveislu í alþjóða söfnum. Fágætar bækur eða textar gætu en þá verið til í mörgum bókasöfnum sem hægt væri að ská einnig skráning á því sem listamenn vagnasmíðinnar skilja eftir sig að lífslokum. Öllum samskiptum verður þakksamlega haldið til haga á aðgengilegum stað til aðstoðar framtíðar skráningarmönnum sem tíma hafa aflögu til að útbúa heildrænni og þéttari skráningar en ég af sögu vagnasmíða.
G.A. Thrupp
Yfirlestur: Yfirlestur.is
Þýddi og skrásetti: Friðrik Kjartansson
Fara og lesa 1 kafla
Írski hliðarsætavagninn. Bianconi hannaði þennan vagn. Myndirnar tvær að ofan. The Irish Outsite car
Áningarstaður Gweedore á langri leið um vesturhluta Donegalsýslu – þar sem ferðalangar drógu andann milli fjallshlíða og Atlantshafsstrandarinnar á myndinni frá Irish Roots.
Forveri vagnsins að ofan og eldri gerðin á Írlandi.
Eldri gerð hliðarvagnsins með hjólum úr heilu tré. Cushendall, Co Antrim um 1900.
Birt með leyfi Þjóðminjasafna Norður-Írlands.
Ef einn vagn ætti að vera fulltrúi eins lands væri það án efa þessi einstaki og vel hannaði tveggja hjóla vagn á myndinni.
Fallegur vagn sem verðskuldar réttan titil.
Írski vagninn með hliðarsætin.
Vagn sem sameinar bæði einkavagn og leiguvagn.
Í þessu tilviki getur Kúskurinn setið til hliðar og snúið fram á ská.
Til að bjóða fjórum farþegum far mætti hafa framvísandi sæti á miðju fremst og vagnasmiðir gætu útbúið afturvísandi sæti að aftan fyrir þjónustufólkið.
Vagnar til prívatnotkunar voru yfirleitt alltaf betur frágengnir en leiguvagnar með leðurhlíf framan, vönduðu áklæði í bólstruðum sætum, rafhúðuðu járnverki og lömpum.
Málsetningar hliðarsæta vagnsins
Heildarlengd með dráttarsköftum 9 fet og 7 tommur = 2.956.56 sentimetrar.
Heildarbreidd með uppstigum 6 fet og 10 tommur = 1.859.28 sentimetrar. Heildarhæð 4 fet og 11 tommur = 1.252.728 sentimetrar.
Hæð hjóla 3 fet og 0 tommur = 0,914.4 sentimetrar.
Lengd fjaðra 4 fet og 0 tommur = 1,219.2 sentimetrar. Sporvídd 3 fet og 9 tommur = 1,188.72 sentimetrar.
Önnur hönnun eða gerð sem var af írskri gerð var póstvagn kynntur af Bianconi. Sá vagn var verulega stækkuð gerð af hliðarsætavagninum og fjögurra hjóla vagni sem er ekki til upprunalega í dag. Mynd að neðan.
Heimild: Horse -Drawn Vehicles Since 1760. Höfundur Arthur Ingram
Þýðandi og skrásetjari: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Nátengt efni!
Engar upplýsingar fylgja þessum myndum þanning að ýmundunaraflið tekur við. Staðsettur í Portúgal samkvæmt upplýsingum um málafarið.
Súper vel uppgerð Viktoría, í toppstandi, fallega bólstruð.
Lítið og sætt sæti fyrir blómastúlku og dreng í fremri hluta farþegarýmis.
Smíðaár er ekki tilgreint né framleiðandi eða vagnsmiður.
Sérstaklega passlegur vagn í brúðkaup, skrúðgöngur og kynningarviðburði.
Sérstakt verð líka eða £3450.
Er staðsett í Blackpool.
Það vita kannski flestir en Viktoria var skírð eftir Viktoríu fyrrverandi Englandsdrottningu.
Reisn og stíll yfir þessum fallega vagni.
Hér sjáum við niðurfellanlega barnasætið fyrir aftan kúsksætið.
T.d. er Milod með svipað sæti og Pæton svo einhverjar tegundir séu nefndar.
Glæsileiki!
Fer vagninum vel að hafa „húddið“ (blæjuna eða skerminn) uppi.
Hér er Viktorían fyrir uppgerð og hafa sennilega verið notaðir tveir vagnar í að endurbyggja hana því á bílkerrunni er önnur Viktoría.
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Upplýsingar eru ekki fyrir hendi en hann er staðsettur í Englandi. Smíðaár er ekki tilgreint.
Vagninn var byggður til að bera á milli 3 og 4 tonn, kannski meira.
Það er metið út frá uppbyggingu undirvagnsins ( the gear ).
Gengjuteinn/skrúfteinninn með hjólið ofan á vinstra megin í myndinni er til að bremsa og taka bremsurnar af og hefur þurft að vera öflugt, enda sýnist manni það.
Frásögn/lýsing Myndir!
Heimild: Myndir fengnar að láni hjá The Antique Carriage Collectors Club Facebook.
Þýðing og skráning Friðrik Kjartansson.
Yfirlestur: malfridur.is
Wiklina na Wasągu. Við höldum okkur við frumnafnið enda heppilegast.
Maciej Musial og faðir hans smíðuðu þennan vagn saman en þeir reka hestvagnaleigu til skemmtiaksturs, brúðkaupaaksturs og alls þar á milli.
Hérna sjáum við ótrúlega hreinan ásetning í að bjarga sér við lítil efni.
Efnið er ekki meira en nauðsynlega þarf til að úr verði traustur vagn með nógan burð til daglegs brúks.
Sætin ofan úr stráum á járngrind, armhvílur úr járni, uppstig úr járni og bogakjálki til að styrkja burð vagnsins á afturhjólum.
Yfirbyggingin er úr harðviðargrind að innanverðu með tágum.
Hefðbundnar járngjarðir á hjólunum ásamt nafböndum.
Bátalag á yfirbyggingunni er líka sérstakt vegna þess að það er aðeins táknrænt fyrir þetta svæði/hérað í Póllandi, Dobroń.
Smurfeiti fatan hangir á sínum stað aftur undir vagninum.
Í árdaga hefur hún innihaldið jurta- eða dýrafitu til smurningar hjólanna og nýtist kannski enn?
550.000 ísl. kr. þarf að borga fyrir þennan grip. En svo vill til að ég veit að hann er seldur.
Harðviðargrind vagnsins sést vel á þessari mynd, með ívafi járnstyrkingar á afturhlið.
Þessi lausn í formi harðviðarbogans sem nær út fyrir hjólin og niður í nafið er þekkt í Austur-Evrópu og er snilldarbragð til að auka burð vagna.
Bátalagið á yfirbyggingunni er sérstakt fyrir þetta svæði/hérað en hefur engan annan tilgang en að vera nokkurs konar einkenni svæðisins.
Líklega er einn aðalburðarbiti fram eftir miðju vagnsins sem tengist á báða öxlana sem og tveir bitar hvor sínu megin við miðjubitann en þeir eru stuttir og ná ekki á milli öxla.
Járngrind ber uppi sætin sem ofin er með stráum. Þetta sést vel í enda járngrindarinnar þar sem endarnir hvíla bognir yfir efsta burðarbita.
Uppstigin sækja líka styrk sinn í þrjá punkta til að auka styrk þrepanna. Tveir burðarpunktar þrepanna sækja burð upp í efsta bita.
Líklega er þessi vagn mest notaður til fólksflutninga en gæti líka verið notaður til lítilla aðdrátta fyrir heimilið í formi vöru.
Fjórar manneskjur fá pláss í einu. Hér eru Maciej Musial, faðir hans, fremst í vagninum en kona Maciej Musial í aftara sætinu og móðir Maciej Musial.
Heimild: Maciej Musial
Skráð: Friðrik Kjartansson.
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður).
Skrifað 2021
