Gamall gothneskur útfararvagn fannst óvænt í Dresten í Þýskalandi, sagður frá 1800. Ekki nákvæmari upplýsingar né lýsing.
Heimild: Mynd fengin að láni frá hópnum Everything around the World á Facebook.
Mynd: Virðulegur eigandi DM.Þýðing og skrásetning: Friðrik Kjartansson.
Yfirlestur: malfridur.is
1800 ára gamall Þrakíuvagn með beinagrindum af hestum fannst í Karanovo í Búlgaríu, fornminjafræðilegt sambýli þorpsins Karanovo.
Hópur fornleifafræðinga undir forystu Veselin Ignatov, Istoricheskis massans Nova Zagora, sem er safn í Búlgaríu, uppgötvaði 1.800 ára gamlan hestvagn árið 2008.
Vagninn var þakinn bronsi og hafði verið skreyttur með atriðum úr þarakískri goðafræði sem nú er erfitt að sjá.
Óvíst er um nákvæman aldur en vagninn getur verið nær 1.800 ára.
Vagninn er á fjórum stórum hjólum, 1,2 metrar í þvermál, skreyttur ríkulega með silfurhúðuðum smámyndum af Eros og goðsagnaverum á ferðinni.
Beinagrindur af tveimur hestum og hundi fundust við hliðina á vagninum.
Eftir Owen Jarus, útgefin 13. október 2017
Myndin af fornum Þrakíuvagni við hlið beina tveggja hesta og hunds hefur skjótt risið upp á topp Reddit í dag, 13. október, og er meira en 65.000 manns líkað við söguna.
En hvað er svona spennandi við uppgötvunina og hver var grafinn innan vagnsins?
Hópur fornleifafræðinga undir forystu Veselin Ignatov, Istoricheskis massans Nova Zagora, sem er safn í Búlgaríu, uppgötvaði 1.800 ára gamlan trévagn árið 2008.
Hann var þakinn bronsi og hafði verið skreyttur með atriðum úr Þrakíugoðafræði sem nú er erfitt að sjá. Óvíst er um nákvæman aldur hennar og hún getur verið nær 1.800 ára.
Árið 2009 fundu Ignatov og teymi hans einnig múrsteinsgrafhýsi, sem í eru leifar manns sem var klæddur í, að því er virðist, brynju, nálægt vagninum.
Maðurinn var grafinn með nokkrum hlutum, þar á meðal gullpeningum, gullhringjum og silfurbikar sem sýnir mynd af gríska guðinum Eros (ígildi Rómverja var Cupid).
Hann hefði verið aðalsmaður eða hugsanlega jafnvel höfðingi sem bjó í Þrændalögum til forna, í því sem nú er Búlgaría. (Í myndum: Chariot Burial) á bronsöld
Algengt er að slíkar vagnagrafir séu í Búlgaríu.
Sú venja að aðalsmenn séu grafnir nálægt vögnum virðist hafa hafist í Búlgaríu fyrir um 2.500 árum, skrifaði Ignatov í grein sem birtist árið 2007 í tímaritinu Archaeologia Bulgarica.
Hann tók fram að iðkunin væri sérstaklega vinsæl á tímum Rómaveldis sem stóð yfir frá því fyrir hartnær 1.500 til 2.100 árum.
Þótt íbúar sumra annarra héraða Rómaveldis hafi einnig stundum grafið aðalsmenn sína nærri stríðsvögnum var þessi háttur langvinsælastur og langvinnastur í Þrakíu,“ skrifaði Ignatov í tímaritsgreinina.
Í öllum tilvikum tákna vagnarnir orðstír, völd og vald,“ skrifaði Ignatov og tók fram að vagnarnir væru líklega ætlaðir til notkunar fyrir hinn látna í framhaldinu.
Þegar vagninn var grafinn hefðu hrossin sem drógu vagninn líklega verið drepin.
Dýrafórnir, s.s. svín, hundar, kindur og hjartardýr, hefðu verið færðar guðunum, ásamt fóðurgjöfum (s.s. víni), skrifaði Ignatov.
Stundum voru vagnarnir sjálfir teknir í sundur eða brotnir í sundur áður en þeir voru grafnir, skrifaði Ignatov.
Þar sem vagnar eru algengir í Búlgaríu og stundum með verðmæta hluti með reyna landtökumenn að finna þá og selja á svörtum markaði, að því er Ignatov tekur fram.
Þetta þýðir að fornleifafræðingar í Búlgaríu keppast oft við að uppgötva og grafa upp vagna áður en þeir finna þá og ræna þá.
Þar sem fornleifafræðingarnir grófu upp þessi farartæki áður en þjófar komu að þeim er hægt að sýna gersemarnar opinberlega á safni og myndum sem sýna vagnförina er miðlað opinberlega á Reddit og öðrum samfélagsmiðlum.
Heimild: Frumgrein á Live Science.
Þýðandi og samantekt: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Rimla Pæton með handbremsu og bremsur á öllum fjórum hjólunum, falleg og sterk uppstig og vandaður vagn en ekki mjög gamall. Ekki minnst á smíðaár.
Frá eiganda vefsíðunnar og áhugamanni:
Þetta finnst mér stórmerkilegt.
Ég vissi þetta ekki þegar ég vaknaði í morgun að Hansom hefði komið með aðra gerð af vagni, en svona er það, lesa meira og meira og maður lærir meira og meira; einfalt, ekki satt.
Ekki finn ég mynd af þessum vagni svo ég sé viss um að um rétta mynd sé að ræða, en ég held áfram að leita og set inn mynd ef ég rekst á hana.
Clark an Aberdeen vagnasmiður hannaði 1885 fjögra hjóla Hansom.
Þessi vagn hafði ákveðna yfirburði:
Yfirbyggingin var í laginu eins og venjulegur Hansom með kúsk– sætið fest aftan á vagninn en var snúið við á undirvagninum, svo kúskurinn sat yfir hestunum á meðan farþegarnir snéru aftur.
Þessi Hansom gat verið notaður opinn eða lokaður.
Yfirbyggingunni gat verið snúið við til að uppfylla það. Aðeins fáein farartæki af þessari gerð rúlluðu London á stuttu tímabili en almenningi líkaði víst ekki þess konar farartæki og síðan hafa þeir horfið gjörsamlega.
Heimildir: Modern Carriages 1905 bls 3
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: Yfirlestur.is (Málstaður)
Ágrip af upprunasögu Hansom!
Verð £ 1100 Stærð yfirbyggingar 121,92 cm eða 4 fet Breidd 79,248 cm eða 2 fet og 6 tommur Hæð 79,248 cm eða 2 fet og 6 tommur. Bremsur eru ekki sjáanlegar. Þessi vagn er handvagn dreginn af manni.
Heimild: Sölubæklingur Thomas Stell frá 1909
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Verð £2300. Takið eftir hversu fjaðrirnar eru ofarlega til að kerrugólfið geti verið sem næst jörðu svo þægilegra sé að lest svínin á fæti. Bremsur eru ekki sjáanlegar.
Heimild: Sölubæklingur Thomas Stell frá 1909
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Númer 1 burðarþol 15 cwt verð £1400
Heimild: Sölubæklingur Thomas Stell frá 1909
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Fallegur Stevenson frá Lemington1 veiðihundavagn.
Hentar hvort sem er einum eða pari, tekur upp í 15 veiðihunda.
Er með dráttarstöng og svanahálsasköftum.
Smíðaður nálægt 1900.
Dökkgrænn.
Tilbúinn til keppni.
Léttur og fínn.
Hentar bæði smáhestum og venjulegum hestum í Englandi.
Hjól frá Warner.
Hafður verið sýningarvagn undanfarin þrjú tímabil í „Private Driving & Attelege“-klúbbnum.
Fínir lampar.
Verð £ 6000.
Skjólborðin eru hækkanleg eða lækkanleg um helming með viðbót ofan á grunnskjólborðin svo hægt væri að taka meira af kolum. Ef vel er að gáð er eins og teiknaðir séu bremsudiskar á bak við hjólin?
Heimild: Sölubæklingur Thomas Stell frá 1909
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
No 1 burðaþol 25 cwt Verð £ 1515
No 2 burðarþol 30 cwt verð £ 1616
Engar bremsur og engar fjaðrir
Heimild: Sölubæklingur Thomas Stell frá 1909
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
No 1. 1– Stærð yfirbyggingar 353,68 m x 170,7 m Verð £ 5500
No 2. 2- Stærð yfirbyggingar 396,24 m x 182,88 m Verð £ 6400
No 3. 3- Stærð yfirbyggingar 445,08 m x 211,68 m Verð £ 7200
No 4. 4- Stærð yfirbyggingar 487,68 m x 213,12 m Verð £ 8000
Með bremsum og fjöðrum. Skaft fyrir tvo hesta er innifalið í verði. Niðurtekin afturöxull til að geta aftur fellt gólfið niður til frekara rýmis.
Heimild: Sölubæklingur Thomas Stell frá 1909
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Skráð: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)
Verð £ 3810. Sendiferðavagn sem flutti sælgæti og gotterí, líklega líka konfekt, annaðhvort í búðirnar eða til almennings. Útbúinn með lömpum og letur útfært í listrænum stíl úr gæða enskri gyllingu. Góð uppstig, vönduð hlíf framan við kúskinn, fjaðrir þrjár, ein þversum aftan tengd við enda beggja langsum fjaðranna og falleg skreyting í þaki yfir kúskinum og neðarlega á miðri hlið. Stærð yfirbyggingar: Lengd 152,4 cm x breidd 1097,28 cm x hæð 121,92 cm
Heimild: Sölubæklingur Thomas Stell frá 1909
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
1901 Pæton Brake heitir brake vegna þess að framhjólin ganga undir bogann undir sætinu. Þessi Pæton tekur að minnsta kosti átta farþega með kúskinum. Þessi ætti því að vera lipur í þröngum aðstæðum. Þetta eintak hefur þörf fyrir heildaruppgerð; ástandið er orðið þannig að aðeins algjörs niðurrifs og uppbyggingar er þörf ásamt málaravinnu. Vagninn er samt vel heillegur og viðráðanlegur í uppgerð.
Öflugt og vel skapað járnverk.
Bremsubúnaðurinn er vel vandaður miðað við sambærilega vagna þessa tíma og gerðar. Uppstigin eru líka sterklega og vönduð til að endast.
Afsakið léleg myndgæði.
Þýðing og skrásetning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Vagn til nota á býlinu.
Hann er smíðaður úr harðviði sem er vottaður að sé hogginn á mesta vaxtartímanum.
Vagninn er með rekka sem nota má sem t.d. heygrind fyrir búfénað þegar hann er ekki í notkun.
Vagninn kemur með einkaleyfisöxlum og 4 tommu hjólum (10,16 cm á breidd).
Bremsur eru ekki sjáanlegar.
Engar fjaðrir.
Hjólin eru með koppum til að smyrja öxlanna.
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)
Skýringarmynd: Heiti vagnhluta sem gæti gert þig að létt – vagnssérfræðingi.
Lærðu bara öll partanöfn létta vagnsins.
Létta-vagnar og vagnar höfðu lítið sameiginlegt.
Létta-vagninn var byggður með hraða í huga en vagninn byggður fyrir styrk og notkunargildi.
Léttavagnar voru byggðir í stíl þæginda og tísku yfirstandandi tímabils líkt og sportbílar nútímans.
Smellið á myndirnar hér að neðan til að stækka!
Partaheiti í fremri hluta topps efri hluti
Partheiti í aftari hluta topps efri hluti
Partaheiti miðhluti framan
Partaheiti í miðhluta aftan
Partaheiti neðri hluti framan
Partaheiti í neðri hluta aftan
Þýðing og skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)
Verð og burðarþol. Númer 1 getur borið 10 cwt £1000 ‡ Númer 2 getur borið 15 cwt £1600 ‡ Númer 3 getur borið 20 cwt £2000 ‡ Númer 4 getur borið 30 cwt £2300 ‡ Númer 5 getur borið 40 cwt £2500 ‡ Númer 6 getur borið 50 cwt £2800 ‡ Númer 7 getur borið 60 cwt £3000. Pallur vagnsins er eilítið boginn niður í miðju en það er til að hlassið sitji frekar kyrrt í bröttum brekkum upp eða niður. Innifalið í verði eru lamir á gaflloki og bremsur eins og teikningin sýni
Heimild: Sölubæklingur Thomas Stell frá 1909
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Verð £1900. Lampar / Luktir eru innifaldir í verði og fyrir mjólkurpóstinn.
Bremsur ekki sjáanlegar.
Vagninn er kallaður „sterkur“ vegna öflugrar fjöðrunar.
Á ensku er hann kallaður „Fload“.
Heimild: Sölubæklingur Thomas Stell frá 1909
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
2019. Fornleifafræðingar fundu Rómverskan vagn grafinn í ösku og ryki
Pompeii hörmunganna frá 79 fyrir Kristsburð.
Vagninn mun hafa verið viðhafnarvagn notaður á bæjarhátíðum og tillidögum en hann var grafinn upp úr öskunni í einbýlishúsi (villu Civita Giuliana) 700 metrum norður af veggjum Pompei og er mjög heillegur og vel varðveittur miðað við 2000 ára geymslu.
Vagninn er fjögurra hjóla úr járni, bronsi og tini. Massimo Osanna stjórnandi uppgraftrarins segir að vagninn sé eini sinnar tegundar grafinn upp á svæðinu.
Uppgraftarvinna hefur áður skilað ýmsum hagnýtum ökutækjum notuð til flutninga og vinnu en aldrei þeim sem notuð voru til hátíðarathafna.
Ósanna bætti við: „Þetta er óvenjuleg uppgötvun sem efldi skilning okkar á lífinu til forna.“
Hann bætti við: „Vagninn hefði verið notaður við hátíðargöngur og prósessíur“. Menningarráðuneytið kallar það „einstaka uppgötvun til fordæmis á Ítalíu“.
Pompeii var 13.000 manna bær þegar hamfarirnar gengu yfir og fólk og
lífsgögn grófust undir ösku og ryki og eyðileggingarmátturinn jafngilti mörgum kjarnorkusprengjum.
Um það bil 2/3 af 165 hektara bæjarins hafa verið afhjúpaðir.
Rústirnar uppgötvuðust ekki fyrr en á 16. öld og skipulagður uppgröftur hófst 1750.
Pompeii heldur áfram að koma okkur á óvart með opinberun við uppgröft og hreinsun, í mörg ár enn ef að líkum lætur segir menningarmálaráðherrann Dario Franceschini.
Einstakt skjal um líf grísk-rómverska Pompeii stórt aðdráttarafl ferðafólks um Ítalíu og er það á heimsminjaskrá UNESCO.
Heimild: Daily mail.co.uk
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Smelltu/ýta og lesa meira …
Millville, O, March 1884 Spyrjandi
Spurning trésmiðs:
Hver er þín skoðun á að sjóða nafið (the hub) í léttari farartækjum þar sem hægt er að hafa efnið þykkara (öflugra)? Hvort getur orðið að betra hjóli, 1 tommu pílári rekinn í þurrt naf eða sama píláraþykkt rekin í soðið naf, og virkar límið eins vel í soðnu nafi?
Hvaða gerð af lími er best að nota hvítt eða gult? (Ekki er vitað hver munurinn er á hvítu og gulu lími sem notað var 1884).
Yðar einlægur trésmiðurinn.
Við trúum ekki á það að sjóða nafið, né mælum við með að hafa nafið of þurrt. Ef nöfin eru soðin er hægt að reka pílárana í þau af meira afli, þar sem þau eru mýkri og teygjanlegri, en eftir að pílárinn er rekinn í mun náið þorna í fyrri náttúrlega stærð og pílárarnir munu valda yfirálagi sem veldur svo aftur klofningi á nafinu.
Okkar bestu hjólasmiðir hafa nafið eins þurrt og hægt er áður en þeir reka pílárana í nafið; gæta skal að nákvæmri þyngd slaga í að reka pílárana í náið í þurru ástandi og er það þannig bara fyrir þjálfaða smiði. Til að þurfa ekki að hafa áhyggjur af því að nafið klofni er gott að dýfa nafinu í heitt vatn smá stund til að taka þurrkinn úr yfirborði nafsins.
Annar leiðinlegur þáttur þess að sjóða nafið er það að límið vill ekki loða eins vel við og við í þurrum viði þegar efnið harðnar, svo sem í álmi eða valhnotu, límið leysist einfaldlega upp í vatninu á náinu og verður því ónothæft. Gott lím er það lím sem er með bestu viðloðunina. Við höfum séð bæði hvítt og gult lím jafn lélegt í þessum tilfellum. Við mælum með að velja besta límið sem markaðurinn býður upp á, sjóðið svo tvo valhnotubúta og límið þá saman, látið bíða í 24 tíma og þá rífið þá í sundur á límingarsvæðinu.
Þá sjáið þér hvort límið er fyrsta flokks eða ekki. (Mun líklega ekki gefa sig á límfletinum ef límið er gott).
Heimildir: The Carriage Monthly, april 1884 (útgefin í heimildarbókinni) Wheelmaking wooden wheel design & construction
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Boxing = Borunin á nafinu og fóðrun á því. Felloes = Hlutarnir í hjólbarðahringnum. Hub = Naf. Flat steel tire = Stálgjörð utan um hjólbarðan. Hub band = Stálgjörð utan um nafið. Spokes = Pílárar.
Heimild: A Wagon Wheels | A Wagon Wheel Information | A Wagon Wheel History
Þýðandi og skrásetjari Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: Friðrik Kjartansson
CWT er mælieining, líka þekkt sem hundredweight, notuð í sérstökum samfélögum viðskipta. Í Norður-Ameríku mun hundredweight jafngilda 100 pundum og mælieiningin er líka þekkt sem stutt hundredweight. Í Stóra-Bretlandi er hundredweight 112 pund og líka þekkt sem hundredweight.undredweight.
Heimild útskýringar: Google leitarstrengur: What is cwt?
Þýðandi og skrásetjari Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Hefðbundinn einfaldur Brougham að mestu leyti, með hyrnu (skáhorni) [franska aðferðin].
Ferhyrnt svartlituð ljósker með ávölum hornum. Brougham-ljósker. Ljóskerin eru úr Brassi (kopar); á þeim eru (loftræsting) skorsteinar en eru skrúfaðir fastir á vagninn (á framhornin, súlurnar) hefðbundnar sérstakar vagnaskrúfur.
Kertahaldarahlífarnar eru týndar (vísað til vagnsins á The Carriage Foundation mynd efst á síðunni „Söguágrip Brougham”) og það eru göt á botninum, líklega til að tengja inn rafmagnsvíra. Þessi Brougham (vísað er til vagnsins á The Hálfmána-fjöður. Carriage Foundation mynd efst á síðunni „Söguágrip Brougham”) er byggður á ,,hálfmána” fjöðrun framan og aftan. Þessi Brougham er með opið farangursrými.
Bremsurnar eru viðarblokkir sem passa vel við hjólbogann og bremsuhaldfangið er kopar (brass) slegið. Litaskemað er þannig að þakið, efri panel bodysins, lægri panel og hjólin og undirvagninn eru í bláu með rauðum röndum (lining).
Stíllinn á málningarverkinu sýnir að þessi vagn (vísað til vagnsins á The Carriage Foundation mynd efst á síðunni „söguágrip Brougham“) var síðast málaður af málara sem þekkti meira til verslunarfarartækja en farþegavagna. Hins vegar eru rauðu rendurnar á venjubundnum stöðum á listum og skrautlistum. Blátt ullarklæði er nýlegt á einu sætinu. Kúsk (ökumanns) sætið er dökkblátt með leðurklæði aftan á bakinu, brúnirnar eru dökkbláum breiðum blúndum beggja megin.
Á fótstiginu er ný gúmmímotta. Inni í vagninum (vísað til vagnsins á The Carriage Foundation mynd efst á síðunni „söguágrip Brougham“)
er hann bólstraður með djúphnöppuðu svörtu morocco-leðri.
Samsvarandi ljóst þykkbólstrað í efri hluta hússins í vagninum. Það eru svartir morocco-vasars á báðum hurðunum, festir aðeins að ofan. Á framvegg farþegarýmisins er bólstrað með dökkbláu ofnu ullartweed.
Það er fótahvíla á bak við bogið borð með hillu fyrir ofan í leggjahæð barns, hvílandi á litlu hjarahengdu sæti sem er fest á fremri hlið sætisborðsins.
Hæla- og fótahvílan upp að hillunni er klædd með teppi. Það lítur út fyrir að teppið hafi slitnað á hurðasillunni, sem er núna klætt með leðri. Á gólfinu er ný riffluð gúmmímotta (en hefur upphaflega verið klædd með orginal teppi). Breiðu blúndurnar eru af þremur mismunandi hönnunum. Tvöfaldar lykkjur til handfestu þegar stigið er inn og út og breiður blúndurammi á hurðunum með grísku lyklamynstri og þríhyrningamynstri á brúnum.
Gluggastrengirnir eru með svipuðu munstri en með bylgjumunstri á brúnunum. Ytri gluggastrengurinn á framglugganum er með tvöföldu sik-sak lagi. Innri gluggastrengurinn er horfinn. Smágerðari blúndur passa við breiðu línurnar og dökkbláu ,, taffeta” fjaðradýnurnar sem eru sniðnar fyrir hvern einasta glugga. Það er öskubakki og upphengja fyrir regnhlíf á framveggnum í farþegarýminu.
Áritanir á vagninum: Á öxulhettunum er áletrunin: BAKER & Co CHANDOS ST
Heimildir ásamt myndum fengnar hjá: www.thecarriagefoundation.org.uk
Þýðandi og skrásetjari Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Verð £450.- Léttur þvottahandvagn þýðir það að fjaðrirnar voru linari/mýkri en á sterkari vagninum sem er næst í stærðarröðinni. Bremsur voru ekki sjáanlegar.
Heimild: Thomas Stell, sölubæklingur frá 1909.
Þýddi og skrásetti: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Verð £500.-
Handvagn þýðir það að fjaðrirnar voru sterkari. Vagn iðnaðarmannsins. Bremsur ekki sjáanlegar.
Heimild: Thomas Stell, sölubæklingur frá 1909
Þýddi og skrásetti: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
