þak | Hestvagnasetrið.org

Hansom varð að víkja fyrir farartækjum nútímans #6Hansom varð að víkja fyrir farartækjum nútímans #6

Frikki 0 Comments

Uppfært 5. april 2026.

Hansom-vagninn frá Sydney er dæmi um vinsæla hönnun sem var framleidd á árunum 1880 til 1915.

Hann er einn af síðustu Hansom-vögnunum sem voru í notkun í Sydney og var keyptur af safninu árið 1937.

Vagninn var afhentur safninu af ökumanni og eiganda, herra J. Connor, og var dreginn af hesti hans, Darkwing.

Fyrsti Hansom-vagninn í Ástralíu birtist í Melbourne árið 1849 en það var ekki fyrr en á áttunda áratug 19. aldar sem þessi ferðamáti varð vinsæll.

Vagnarnir, sem nefndir eru eftir enska uppfinningamanninum sínum, J. Aloysius Hansom, frá árinu 1834, nutu mun meiri vinsælda í Sydney þegar þeir voru kynntir þar á sjöunda áratug 19. aldar, hugsanlega vegna þess að viðhorf í Sydney voru ekki eins mikið íhaldssöm og annars staðar.

Vagnstjórar klæddust þrískiptum jakkafötum með gullúrkeðju, reyktu pípu og hölluðu kúluhattinum sínum á glaðlegan hátt.

Þeir sátu hátt aftan á vagninum og héldu taumunum sem lágu í gegnum festingu framan á þakinu.

Frá sæti ökumannsins var hægt að stjórna hurðunum sem opnuðust að framan og koma þannig í veg fyrir að farþegar færu út áður en þeir borguðu fargjaldið.

Betri Hansom-vagnarnir voru með stórum hjólum með gúmmídekkjum, hliðargluggum úr lituðu gleri, demantsmunstruðu leðuráklæði, þykku teppi að innan, hvítri gúmmímottu á pallinum, blúndum, gluggatjöldum með skúfum og jafnvel blómavasa að innan.

Notkun Hansom-vagna í Sydney náði hámarki á tíunda áratug 19. aldar en samkeppni frá sporvögnum og tilkoma símans dró úr þörfinni fyrir stuttar ferðir til að afhenda skilaboð og skilja eftir nafnspjöld.

Vélknúnir leigubílar urðu banabiti hestvagna þótt margir, eins og þessi, hafi lifað vel fram á 20. öldina. Cuffley, Peter,

Buggies and Horse-drawn vehicles in Australia,

Pioneer Design Studio, 1981.

Simpson, Margaret, „On the Move: a history of transport in Australia“, Powerhouse Publishing, Sydney, 2004.“ Powerhouse Museum.

Heimild: Waler Data Base Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...

New York-buggy með opinni framhlið frá herra Dusenbury og VanduzerNew York-buggy með opinni framhlið frá herra Dusenbury og Vanduzer

Frikki 0 Comments

Hinir víðfrægu framleiðendur hafa af sinni miklu góðvild leyft teiknara okkar að gera þessa skissu að afar léttum og, að okkar mati, glæsilegum vagni í fyrirtæki þeirra, sem við vonum að allir vinir nýja framtaks okkar taki vel.

Sennilega er ekki hægt að kalla hann alveg nýjan í strangasta skilningi þess orðs – eitthvað í líkingu við þetta hefur birst öðru hvoru áður en samt er hann nýstárlegur í sumum atriðum og þar að auki nokkuð vinsæll um þessar mundir hér í borginni og nágrenni.

Kassalaga vagninn, sem hefur verið í tísku um nokkurt skeið, virðist vera að syngja sitt síðasta, þar sem dömurnar – þið vitið að við verðum stundum að taka tillit til smekks þeirra og þæginda – eru eindregið á móti öllum farartækjum sem valda þeim miklum vandræðum við að fara í og úr, með háum hliðum – sérstaklega þær sem hafa klætt sig í krínólín.¹

New York-vagninn okkar er því eins konar virðingarfyllt málamiðlun við þarfir þeirra, líklegur til að verða mjög vinsæll á þessu tímabili og er nú þegar mjög eftirsóttur.

Margir eru smíðaðir án yfirbyggingar, með spjaldsettum skottum aftan við sætið.

Hliðarnar eru gerðar úr einu stykki af hvítviði² eða svartri valhnotu og mótaðar með meðhöndluðum spanskreyr³ o.s.frv., allt eftir smekk framleiðandans eða viðskiptavina hans.

Tískan hér er að nota minnstu mögulegu hjólanaf, segjum 3 (7,62 cm) og 3½ tommur (8,89 cm); teinar ⅞ (1.9812cm) og 1 tomma (2.54cm); hjól 1 (2.54cm) og 1⅛ (2.8575 cm) tomma; með hjólajárni fyrir vagna án yfirbyggingar, ½ (1,27 cm) x 7/16 (18,2033…cm) tommur.

Fyrir þessi hjólajárn hefur hr Saunders sýnt okkur frábæra tegund af stáli, nýlega fundið upp í Englandi, og það er alveg jafn auðvelt að beygja það og setja á hjólið og mýksta járn.

Smáatriði í áklæðum eru nokkurn veginn þau sömu og áður, en ef eitthvað er, þá með meira magni af hvítum saumum, sérstaklega á yfirbyggingunni.

Til fróðleiks fyrir suma fylgir hér tafla yfir áætlaðan stofnkostnað við að smíða fyrsta flokks verk af ofangreindri gerð: –

Yfirbygging – efni, þ.m.t. sæti $3,50. smíði, $8 Samtals: $11,50

Vagnpartur (þ.m.t. beislistengi): $7,50.

Hjólefni: $6,91; smíði, $4. 1 tommu öxlar, $7,50; fjaðrir, 34 pund, á 16c. 5,44. Samtals: $12,94.

Járn fyrir jafnvægi, þ.m.t. boltar, beislistengistengingar o.fl., $10,00

Járnsmíði, þ.m.t. samsetning á samskeytum $17,00. 130 fet af leðri, lakkað og glerungshúðað, á 18c. Samtals $23,40

4½ yard (4,148m) af klæði, fyrir þakfóður, á $2,25. Samtals: $10,13

4 yardar (3,6576m) af kögri, 50c; ½ yard af silki, fyrir gardínur, 90c. Samtals: $1,40

2⅛ yardar⁴ af breiðri blúndu, í þak, á 55c. Samtals: $1,17

Hár, mosi, beislisleður, tvinni, baldýring, muslin, stífingarefni, tölur o.fl. Samtals: $4,25

1 yard af olíudúk. Samtals: 50c

Teppi og kögur. Samtals: $1,50

Svunta, 1½ yard af glerungshúðuðum dúk. Samtals: $1,38

Bogar og rimlajárn, u.þ.b. Samtals: $1,00

Stuðningsjárn og húðaðar rær, 66c. beislistengisendar, 37c. Samtals: $1,03

Hnúðar, sylgjur, svuntukrókar o.fl. Samtals: $40

Ýmsir smáhlutir, ekki taldir upp hér að ofan. Samtals: $1,75

Laun bólstrara $18.00

Málun, $2,50. málning, $14. vinna. Samtals: $16,50.

Nafhringir, $1,75, húðun á aurbretti. Samtals: $1,25

Húðun á öxulrær, 50c. Samtals: $3,50

Annar ófyrirséður kostnaður – þjalir, pökkun hjóla o.fl. o.fl. Samtals: $15,00

Alls $170,76

Vagn selst á $225 til $250, fer eftir frágangi.

Heimild: The New York coach-maker’s magazine júní 1858. Bls 9.

Útgefin: Stratton, Ezra M., 1809-1883; Houghton, G. W. W. (George Washington Wright), 1850-1891

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

↩︎
Hvítviður er almennt heiti yfir ljósan við eins og greni og þin, ekki ákveðin viðartegund.
Hann er mýkri, léttari og ódýrari valkostur en viðartegundir eins og rauðviður og er almennt notaður í innanhússsmíði, vörubretti, kassa og í „gerðu það sjálf“-verkefni þar sem mikil ending er ekki aðalatriðið. ↩︎
↩︎
1 yard = 0,9144 metrar. Yard varð að metrum, samkomulag þjóða síðan 1959. ↩︎

Lesa áfram ...

Rómverskir vagnar #1Rómverskir vagnar #1

Frikki 0 Comments

Forn-Rómverjar notuðu rómverska vagna og aðrar samgönguleiðir en sú einfaldasta var að ganga!

Ganga var í raun algengasti ferðamátinn og vagnar voru aðallega notaðir til að flytja vörur eða ferðast langar vegalengdir.

Rómverskir vagnar voru með járnklæddum hjólum (þeir höfðu ekki gúmmí á þeim tíma) sem þýðir að þeir voru mjög háværir!

Vagnar voru bannaðir í stórborgum eins og Róm á daginn, þannig að íbúar verða að þola hljóðið frá hjólunum á nóttunni.

Hversdags rómversk ökutæki

Plaustrum hét vagnagerð sem var eitt af algengustu farartækjum í Róm.

Hann var aðallega notaður til að flytja byggingarefni eða landbúnaðarvörur eins og kornvörur, ólífuolíu, vín og fleira.

Vagninn var ígildi vörubíla okkar í dag.

Hann var gerður úr viðarborði með tveimur til fjórum þykkum, gegnheilum hjólum með járngjörðum.

Venjulega var hann án þaks og hliðarveggja.

Yfirleitt var hann dreginn af tveimur uxum sem höfðu mikinn kraft.

Essedum var lítill vagn á tveimur hjólum án þaks og með lokuðum framenda, ætlaður tveimur farþegum sem stóðu uppréttir.

Hann var dreginn af einum eða fleiri hestum eða múlösnum og var nokkuð hraðskreiður.

Cisium var ekki jafn hraður.

Hann var einnig á tveimur hjólum, án þaks, með sæti fyrir tvo farþega og var dreginn af einum eða tveimur múlösnum eða hestum.

Honum var ekið af einhvers konar leigubílstjóra nútímans eða af farþeganum sjálfum.

Raeda var hliðstæða strætisvagna okkar í dag.

Hann var á fjórum hjólum, með mörgum bekkjum og rými fyrir farangur.

Þyngd farangursins mátti ekki fara yfir 1.000 rómverskar librur (um 330 kíló) samkvæmt rómverskum lögum.

Hann var annaðhvort án þaks eða aðeins með dúkþak.

Hann var dreginn af mörgum uxum, múlösnum eða hestum, stundum allt að fjórum hestum og jafnvel fleiri múlösnum!

Það kemur á óvart að Rómverjar notuðu almennt ekki hesta til ferðalaga.

Þeir höfðu ekki allan þann búnað sem við höfum í dag, eins og ístöð, til að tryggja stöðugan og þægilegan reiðtúr.

Ferðamáti hinna ríku

Ríkir Rómverjar, og sérstaklega ríkar rómverskar konur, notuðu burðarstól (annaðhvort í eigu þeirra eða leigðan) til að ferðast um borgina eða fara í mjög stuttar ferðir.

Sex þrælar (burðarmenn) báru einn eða tvo einstaklinga sem lágu í burðarstólnum.

Ríkar konur notuðu burðarstólinn oft til að forðast samskipti við verkamannastétt Rómverja.

Hafið í huga að götur borgarinnar voru ekki alltaf öruggar, sérstaklega ekki fyrir aðlaðandi, ríkar konur.

Carpentum var rúta eða glæsifarartæki ríkra Rómverja.

Það var fjórhjóla farartæki með bogadregnu viðarþaki og var nokkuð þægilegt, rúmgott og fallega skreytt að innan.

Carruca var eins konar minni útgáfa af carpentum.

Það var einnig aðallega notað af ríkum Rómverjum og gat rúmað tvo farþega.

Bæði carpentum og carruca höfðu einhvers konar fjöðrun og málm- og leðurbönd sem gerðu ferðina þægilegri.

Ferðatími í Rómaveldi til forna

Ferðalög á tímum Rómverja voru hæg og… örmagnandi.

Samkvæmt ORBIS, Google Maps fornaldarinnar sem þróað var af Stanford háskóla, tók það sex daga að ferðast frá Róm til Napólí samanborið við um 2 klukkustundir og 20 mínútur í dag (heimild: Google Maps). Þar sem vagnar voru oft án fjöðrunar voru þeir mjög óþægilegir, sem gerði ferðalög á steinlögðum rómverskum vegum mjög þreytandi.

Rómverskir vagnar ollu einnig miklum hávaða vegna járnklæddra hjóla sinna og heyrðist í þeim á nóttunni þar sem þeim var bannað að ferðast um stórar rómverskar borgir og nágrenni þeirra á daginn.

Rómverjar hvíldust á áfangastöðum sem kallaðir voru mansiones eða „dvalarstaðir“ á latínu, sem samsvarar hvíldarsvæðum við þjóðvegi í dag.

Þessar mansiones voru byggðar með reglulegu millibili (15 til 30 mílur eða 25 til 30 km) á rómverskum vegum og voru með veitingastöðum og gistihúsum þar sem Rómverjar (og hestar þeirra) gátu drukkið, borðað og sofið.

Þeir gátu verið nokkuð óöruggir þar sem þeir voru oft illa sóttir af vændiskonum og þjófum sem vildu stela frá ferðalöngum.

Hraðasta leiðin til að ferðast í Rómaveldi til forna var með hestaskiptakerfi sem kallað var cursus publicus.

Cursus publicus var ríkisrekið póstþjónustukerfi, svipað og póníexpressinn í Bandaríkjunum á 19. öld, sem var einnig notað til að flytja embættismenn stjórnvalda (t.d. hershöfðingja, embættismenn o.s.frv.).

Til að nota þessa þjónustu þurftu embættismenn að hafa vottorð útgefið af keisaranum.

Cursus publicus samanstóð af röð stöðva meðfram helstu vegakerfunum sem staðsettar voru með stuttu reglulegu millibili (u.þ.b. 8 mílur eða 12 km) með ferskum og hröðum hestum.

Mat sagnfræðinga á hraða ferðalaga með cursus publicus er mismunandi.

Í rannsókn sem heitir „Hraði rómverska keisarapóstsins“ eftir A.M. Ramsey (Journal of Roman Studies) er áætlað að ferðatími á dæmigerðri ferð hafi verið 41 til 64 mílur á dag (66-103 km á dag).

Því tók ferð frá Róm til Napólí með cursus publicus um það bil tvo daga.

Heimildir: www.romae-vitam.com/roman-carriages.html

A Drive Through Time: Carriages, Horses, & History (G. Austin, CreateSpace Independent Publishing Platform, 2014).
ORBIS The Stanford Geospatial Network Model of the Roman World (Watler Scheidel, Elijah Meeks).
The speed of the Roman Imperial Post (A.M. Ramsey, Journal of Roman Studies).

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skáning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...

Sumarvagn Katrínar II um 1770 #12Sumarvagn Katrínar II um 1770 #12

Frikki 0 Comments

Vagninn var pantaður af greifanum Grigory Orlov sem gjöf keisaraynjunnar frá Englandi!

Tveggja sæta sumarvagn, sem er einstakt listaverk, er eina sýnishorn sinnar tegundar.

Hinn afar glæsilegi vagn er í formi ítalskrar gondólu.

Hann er krýndur af mjúklega sveigðu þaki.

Hurðin samanstendur af samanbrjótanlegum framhluta, eða „svuntu“, með aðlaðandi efri hluta.

Vagninn er fullkomlega samsetur.

Skreytingarnar geisla einnig af göfugri fegurð og dýrð.

Notkun gylltra útskorinna mynda í djúptskornar og höggmyndasafn skapar afar glæsilegt skraut.

Útskornar og gylltar lárviðar- og eikargreinar ásamt friðsælum blómaskreytingum, raðaðar af mikilli smekkvísi og hlutfallsskyni, ramma inn hina lítillega sveigðu karnís, veggi og samanbrjótanlegu „svuntu“.

Þær veita vagninum glæsilegan léttleika og samhljóm.

Fíngerður útskurður og fagrar höggmyndir prýða fram- og afturhluta undirvagnsins og öxulliðinn.

Kúsksætið er stutt af útskornum örnum með útbreidda vængi; myndir af riddurum með hjálma og brynjum með spjót í höndum eru festar við afturhluta undirvagnsins.

Skýrslur frá hirðshesthússkrifstofunni frá 18. öld greina frá því að þessar myndir hafi verið gerðar í Rússlandi snemma á áttunda áratug 18. aldar.

Fótstigið er mótað eins og stór opin skel mynduð af þistillaufum. Það skreytir mikilvægan hluta í smíði vagnsins, staðsetningu fyrir þjónana.

Pílárar hjólanna eru riflaðir og fléttaðir með borðum.

Hinar fagurlaga bognu stangir eru einnig skreyttar með rifluðum útskurði og borðum.

Gúmmídekk komu á hjólin á 19. öld.

Útskurðarmeistararnir nýttu sér til fulls skreytimöguleika hlynsins.

Skrautútskurðurinn, sem tók þá næstum tvö ár að ljúka við, er svo listilega unninn að þykka gullhúðin lítur út eins og fíngerð málmsteypuafurð.

Leikur ljóssins á yfirborðinu og samspil gljáandi, matts og grænmálaðs gulls skapar aðlaðandi regnbogaáferð og eykur listræn áhrif verksins.

Hliðarnar á vagninum eru málaðir með olíumálningu og sýna atriði úr goðsögum.

Á afturhlutanum sjáum við Apollo gyðjur tónlistar og „muses“ gyðjur listar, vísinda og sköpunargáfu, byggt á fyrirmynd Rafaels.

Hliðarnar sýna Amfítrítu sjávarguð og konu Poseidon, sem er líka drottning sjávar með fylgdarliði sínu og Fortúnu, gyðju hamingjunnar og velgengninnar.

Hún er við fætur sitjandi konu. Öll samsetningin er lifandi, náttúruleg og full af hreyfingu.

Ráðandi litir eru grænir og rauðir.

Gæði málverksins eftir þennan óþekkta listamann gera okkur kleift að fullyrða að hann hafi verið mikill meistari.

Efsti hluti samanbrjótanlegu „svuntunnar“ var málaður í Rússlandi á áttunda áratug 18. aldar með hernaðartáknum og blómakörfum.

Inni um borð er bólstrun úr grænu flaueli með gullborða og glæsilegur toppur með „regnboga“ fellingum undirstrikar enn frekar listræna kosti vagnsins.

Form og skreytingar hjólanna sýna einkenni tveggja stíla: rókókó og klassíkur, sem að vissu leyti voru einkennandi fyrir enska vagna á áttunda áratug 18. aldar.

Ástæða er til að ætla að vagninn hafi verið smíðaður í London eftir teikningum S. Butler¹ og I. Linell, þekktra vagnasmiða.

Bogadregnar stangir eru undir hvorri hlið vagnsins ætlaðar til fjöðrunar á öxulliði og láréttum lamenelurðum fjöðrum.

Þrepin/uppstigin eru utanvert á,,rockernun” (grindinni).

Vagninn hefur einstakan sjarma og var ætlaður til notkunar á hlýjum árstímum.

Um leið er útlit hans í samræmi við hátíðlegt eðli hlutverks síns.

Í samtímaminnisbókum er að finna tilvísanir í ferðir Katrínar keisaraynju hinnar miklu og náins vinar hennar, greifynju P.S. Bruce, í vagninum.

Vagninn var pantaður af greifanum Grigory Orlov sem gjöf handa Katrínu keisaraynju.

S. Butler Wheelwrights er ekki algengt eða víðþekkt hugtak. Leitarniðurstöður beinast aðallega að almennri skilgreiningu á hjólasmiði, sem er handverksmaður sem smíðar eða gerir við tréhjól. Hjólasmiður hefur unnið með verkfærum eins og áttavitum, hefli, skafli og sögum. Hugtakið „wainwright“ er einnig nefnt og vísar til þeirra sem smíðuðu vagna og voru oft einnig hjólasmiðir. ↩︎

Heimild: https://www.kreml.ru/en-Us

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...

Berliner frá París 1763 #10Berliner frá París 1763 #10

Frikki 0 Comments

Hversdagsútréttingavagn Katrínar miklu!

Þessi fjögurra sæta vagn geislar af yndislegri fágun.

Lítil yfirbygging (hlutfallslega), sporöskjulaga í neðri hlutanum, hefur rólegar línur og fínleg hlutföll sem eru enn frekar undirstrikuð af mýkt hins gyllta útskurðar.

Breið rönd strangra rúmfræðilegra skreytinga umhverfis efri brún vagnyfirbyggingarinnar skapar léttleika í útlitinu.

Hinn skýri og rólegi útskurður inniheldur lauf, fléttur, hringlaga skraut, fornaldarlegar blómaskreytingar og smágerð líkneski.

Vagninn byggir á taktföstum endurtekningum sama mynsturs.

Samhverfa ræður ríkjum í skreytingunum.

Útskurðurinn er fíngerður og blúndulíkur, unninn af mikilli færni.

Málverkið með sínum fágaða litaskala er í samræmi við hinn vandaða útskurð.

Málverk með goðsögulegum þemum, eitt af aðalatriðum í listrænu yfirbragði vagnsins, þekur nánast alla yfirbygginguna.

Blómstrandi og blíð náttúra myndar yndislegan landslagsbakgrunn.

Málverkið sýnir þroskaða færni og fínlega hönd listamannsins, en nafn hans er enn óþekkt.

Einnig er mikið notað af bronsi í skreytingunum.

Meðfram þakbrúninni eru bronsskreytingar í formi knippis af stilkum og útskornir bronsborði/renningur.

Þótt þær séu undirskipaðar heildarsamsetningunni eru þær gerðar í lágmynd, fínlega unnar og skartgripalíkar.

Perlumóðursskraut, sem myndar hringlaga skrautmyndir, er notað í listrænum skreytingum fram- og bakhliða og hurða.

Gluggarnir og hurðirnar innihalda vel fægða glerplötu með vandlega slípuðum fleti.

Vandlega unnin litasamsetning innréttingarinnar og skjaldarmerkisins samanstendur af gullsaumi í upphleyptum saumi (á hliðunum inni í vagninum), frönskum köntum og skúfum ásamt rauðu flaueli.

Undirvagninn er skreyttur með upphleyptu skrauti og er, ásamt grindinni og hjólunum, þétt gylltur þannig að hægt er að sjá hinar fágætu útlínur hins glitrandi gullvagns langt að.

Skrá frá 19. öld í vopnabúrsskjalasafninu hefur hjálpað til við að staðfesta að upphaflega var allur undirvagninn og hjólin gyllt.

Hjólin fengu sitt núverandi útlit (máluð rauð) þegar vagninn var gerður upp 1881.

Við smíði vagnsins notaði franski meistarinn Breighteil nýjustu tækniframfarir síns tíma, nánar tiltekið lagskiptar (fjaðrablöð) hálfmánalagaðar fjaðrir, stöng á hvorri hlið vagnsins sem dró verulega úr höggum og veltingi, og útitröppu.

Vagninn var pantaður fyrir Katrínu miklu frá Breighteil 1763 og fluttur til Rússlands af verslunarumboðsmanni 1765.

Vitað er að þetta var uppáhaldsferðavagn Katrínar og hún notaði hann til daglegra útréttinga.

Heimild: www.kreml.ru/en-Us/

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...

Coupé með bogadreginni yfirbyggingu #7Coupé með bogadreginni yfirbyggingu #7

Frikki 0 Comments

1900. Nýstárlegur útbúnaður á fleiri en einn hátt. Spænskur tveggja sæta „betri borgara“-vagn með bogadreginni yfirbyggingu og þaki.

Le Guide du Carrossier birti minna bogadregna hönnun eftir Solano-bræðurna frá Napólí á Ítalíu. (Teikning)

Heimild: Mario Broekhuis Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...

Coupé Berlin 1746 #6Coupé Berlin 1746 #6

Frikki 0 Comments

Tveggja sæta vagninn var smíðaður árið 1746 í Berlín og gefinn Elísabetu Petrovna keisaraynju af Friðriki II. konungi.

Þar sem Prússakonungur stundaði virka innrásarstefnu gæti hann hafa sent þetta farartæki til rússnesku keisaraynjunnar til að öðlast stuðning hennar.

Jafnvel þótt þetta hafi verið raunverulegur ásetningur konungsins hafði gjöfin ekki þau áhrif sem vonast var eftir.

Þegar sjö ára stríðið hófst árið 1756 gengu Rússland og Prússland í andstæð hernaðarbandalög.

Þessi glæsilegi vagn, sem sannarlega telst meðal bestu sýnishorna af skrautútskurði 18. aldar, er verk hins fræga handverksmanns Johann Hoppenhaupt.

Einkennandi stíll meistarans, með stórkostlegum útbreiddum pálmatrjám og knippi af oddhvössum laufblöðum, er ríkjandi í skreytingunum.

Hliðar farþegarýmisins eru prýddar með skjaldarmerkjum rússneska ríkisins, skreyttum með gerfidemantssteinum.

Kopargerð kóróna prýðir topp vagnsins.

Vagninn er afar lifandi af tjáningu.

Rókókóeinkenni eru greinilega sjáanleg í formi hans og skreytingum.

Yfirbyggingin mjókkar niður á við og neðri hluti bakhliðarinnar sveigist á fallegan hátt.

Það eru þrír gluggar á framhlið og hliðarveggjum.

Gluggarnir og efri helmingur hurðanna með myndskreyttu efri hlutanum innihalda rúðugler.

Útskurðurinn skipar veglegan sess í heildarsamsetningunni á skreytingum vagnsins, í samræmi við smíðaatriðin og undirstrikar hann fallegar línur yfirbyggingarinnar og einstakra hluta, mjúklega sveigðar brúnir, hliðarsamskeytingar og glugga- og dyrakarma.

Gluggakarmarnir eru útskornir á afar fínlegan hátt.

Djúpur útskurður breytist stundum í fullmótaðan skúlptúr.

Hinar kraftmiklu, léttu blómaskreytingar og skeljar, hinar skrautlegu, gylltu skrautlínur og útskorna grindverkið með fuglum falla vel að höggmyndum af goðsagnakenndum sjávarverum sem virðast spretta út úr blómvöndunum og stóru, samfléttuðu laufaskrauti.

Fjölbreytt mynstur útskurðarins skapar lifandi samspil ljóss og skugga og dregur fram þrívíða tjáningu mynstursins.

Fíngerð útskorin mynstur þekja tæknilegu smáatriðin, öxulliðinn, stöngina undir yfirbyggingunni, skaftið, hjólin og bakhlið undirvagnsins.

Á framhlið undirvagnsins fléttast djúpskornar myndir og fíngerð rókókó-skreyting saman við tréskurð.

Útskurðarmaðurinn hefur sýnt óvenjulega færni í listrænni meðferð sinni á vagninum.

Höggmyndaatriðin eru afar fínlega mótuð.

Þau sýna einstaka tilfinningu fyrir efninu. Skreytingarnar á þessum vagni eru meðal bestu sýnishorna af skrautskreytingum frá þessum tíma.

Efri hluti afturhliðarinnar er bólstraður með efni í dempuðum rauðum lit.

Líkt og innri bólstrunin og skjaldarmerkið er þetta útsaumað með gullþræði í stóru, háu rókókó-mynstri.

Þessi coupé var verk hins fræga þýska vagnasmiðs, skreytingameistara og útskurðarlistamanns, Johann Michael Hoppenhaupt.

Nokkrar teikningar hans, sem og koparstunga, hafa varðveist.

Áhugavert laufmótíf, líkt og laufgað pálmatré eða blómavendir með stórum oddmynduðum laufblöðum í mjög djúpupphleyptu formi, gegnir mikilvægu hlutverki í skreytingum kerrunnar.

Þetta mótíf má einnig finna í tónleikasalnum í San Souci-höllinni í Potsdam, útskornar skreytingar sem einnig voru hannaðar af J.M. Hoppenhaupt um miðja 18. öld.

Við smíði þessa einstaka vagns sem gjöf til svo tignarlegs einstaklings sem keisaraynja Rússlands var, lagði meistarinn greinilega allt sitt og sköpunargáfu í hann.

Ef marka má teikningarnar voru gerðar nokkrar breytingar á upprunalegu hugmyndinni.

Staðfestingu á því að vagninn hafi verið gjöf frá Friðriki II til keisaraynju Elísabetar Petrovna er að finna í skýrslum utanríkismálanefndarinnar frá árinu 1746.

Vagninn var notaður við krýningar allt fram á 18. og 19. öld.

Á 19. öld fengu hurðirnar bronsmedalíur með rússneska skjaldarmerkinu skreyttar með glitrandi hvítum kristöllum.

Skjöl úr skjalasafni Vopnabúrsins segja okkur að hurðir og hliðar vagnsins hafi upphaflega verið skreyttar með máluðum sveitamyndum.

Árið 1883 voru þau gyllt og prýdd þessum medalíum. Málverkið á veggjunum og hurðunum kom fram á sama tíma.

Heimild: https://www.kreml.ru/en-Us

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...

Fjögra sæta vagn Kolymaga #3Fjögra sæta vagn Kolymaga #3

Frikki 0 Comments

Vagninn tilheyrði Rússnesku Lesnovolsy-ættinni

Vagn fjögurra sæta af rússneskri smíði á fjórða áratug 17 aldar.

Í dag er það eina varðveitta eintakið af rússneskum aðalsmannavögnum sem notaðir voru á fyrri hluta 17. aldar.

Á fram- og aftanverðum undirvagninum er skjöldur með skjaldarmerki fyrsta eiganda hans, oddvita borgarinnar Bryansk Frantsisko Lesnovolsky.

Svipuð mynd fannst í pólska skjaldarmerkinu, en samkvæmt henni voru sumir fulltrúar Lesnovolsy-ættarinnar undir stjórn Moskvu.

Þetta eftirnafn var einnig sett inn í rússnesku ættfræðibókina, í kaflanum

Eftirnöfn, sem komu frá Póllandi og Litháen eftir 1600.

Augljóslega urðu fulltrúar einnar ættgreinar Lesnopolskys, sem búið höfðu í Bryansk, rússneskir ríkisborgarar eftir 1600 og fengu síðan nafnbótina aðalsmenn.

Þessi gögn sanna rússneskan uppruna vagnsins.

Líklega hefur hann fengið þennan vagn sem verðlaun með

persónulegri tilskipun frá fullveldinu.

Boyar Nikita Romanov¹ var annar eigandi vagnsins.

Nikita Romanov var frændi Mikhail Romanov keisara og gegndi mikilvægu hlutverki við rússnesku hirðina.

Spurningunni um hvernig strákurinn eignaðist vagninn og hver tengsl hans voru við Frantsisko Lesnovolsky hafa verið hefur ekki verið svarað.

Árið 1655, eftir dauða Romanovs, varð vagninn eign konunglega ríkissjóðsins og síðan í Stables Prikaz, þar sem Boyar átti enga beinna erfingja.

Sérkenni smíðarinnar og skreytingar sanna að búnaðurinn var framleiddur 1640 í Stables Prikaz-verkstæðunum í Kreml í Moskvu.

Vagninn er lokaður: hann er með hurðum og gljásteinsgluggum² en samt eru engar fjaðrir, kranaháls eða beygjusnúningur.

Lítil, ferköntuð yfirbygging vagnsins er hengd á leðurbelti og bólstruð með rauðu flaueli að utan.

Heildarmyndin sameinar glæsileika og rökfræði formsins með ótrúlegum samhljómi allra skreytingaþátta.

Hliðar og hurðir eru prýddar þéttu mynstri ferninga og kopargylltum nöglum með skrautlegum, þykkum áberandi hausum sem þekja allt yfirborðið.

Þessi tegund af skrauti varð útbreidd á þessu tímabili í list rússneskra og vestur-evrópskra vagnasmíði.

Í miðju hvers fernings er rósetta úr silfri blúndu í formi átta odda stjörnu: skrautbúnaður sem einkennir aðeins rússneska vagna á þessu tímabili.

Gljásteinsgluggarnir eru skreyttir blúndum, opnum medalíum í formi stjarna og tvíhöfða arna.

Meðfram brún þaksins eru baluster³ og kögur hangir í þakbrún.

Skrautlegt mótíf sem kom aftur í tísku í vagnaskrauti á þessum tíma.

Þar eru einnig medalíur úr opnu gylltu járni með blaða- og eplamynstri.

Innréttingin í vagninum verður myndarlegri af innra áklæði hans úr dýru tyrknesku gullflaueli (tyrkneskir dúkur voru afar vinsælir í Rússlandi vegna skrautlegra eiginleika þeirra, óvenjulegs og ríkulegs mynsturs).

Burðarstóparnir (úr viði) að framan og aftan á undirvagninum eru skreyttir útskornum og gylltum laufskreytingum með stórum perlum.

Búnaðurinn er sýndur á fræga striga V. Surikovs

The Morning of the Execution of the Streltsy.

Heimild: The Morning of the Streltsy Execution – Wikipedia

Nikita Romanovich (rússneska: Никита Романович; fædd um 1522 – 23. apríl 1586), einnig þekkt sem Nikita Romanovich Zakharyin-Yuriev, var áberandi rússneskur drengur. Barnabarn hans Michael I (keisari 1613-1645) stofnaði Romanov-ætt rússneskra keisara. ↩︎
Glansandi silíkatsteinefni með lagskiptri uppbyggingu, sem finnast sem smáhreistur í graníti og öðru bergi, eða sem kristallar. Það er notað sem varma- eða rafmagnseinangrunarefni. ↩︎
Heitið baluster er byggt á ítalska orðinu balustra. Þetta nafn var búið til á fimmtándu öld á Ítalíu, byggt á perulaga botninum og mjóum efri hlutanum á hverjum baluster, og hvernig þessi uppbygging líkist blómstrandi granateplum. Allt mannvirkið, sem samanstendur af handriði og rekstri, er þekkt sem balustrade. ↩︎

Lesa áfram ...

Bakaravagn C. Siebert í Ballarat Virginíu 1895 #1Bakaravagn C. Siebert í Ballarat Virginíu 1895 #1

Frikki 0 Comments

Uppfært 23. mars 2026.

Vagn Þýska bakarísins í Ballarat, Virginíu sirka 1895. Maður í bakaravagni sem tilheyrir búð Robert N. Nicholls & Company sem líklega er regnhlífarfyrirtæki fyrir nokkur fyrirtæki og eitt bakarí.

Nicholls and Co Seedsmen, sem átti áhugaverða ævi.

Robert Uriah Nicholls fæddist í Devonshire á Englandi, kom til Victoria árið 1853 og til Ballarat árið 1854.

Hann rak R.U. Nicholls & Co., gróðrarstöð í Doveton Street North í Ballarat.

Hann var meðlimur í Garðyrkjufélagi Ballarat í 51 ár og var forseti Félags gömlu landnemanna árið 1907.

Robert Nicholls lést árið 1910 og er grafinn í Nýja kirkjugarðinum í Ballaarat.

Arfleifð

R.U. Nicholls hannaði garðinn í kringum Dómkirkju heilags Patreks í Ballarat.

Frumkvöðull í Ballarat er látinn.

MINNST EUREKA-VIRKISINS.

(Símskeyti frá fréttaritara okkar.)

MELBOURNE, mánudagur.

Hr. R.U. Nicholls er látinn í Ballarat.

Hann settist þar að árið 1854.

Hann var hvattur til að berjast í Eureka-virkinu en neitaði og gróf byssur sínar og skotfæri.

Hann var þó viðstaddur bardagann.

Í dag verða jarðneskar leifar herra Roberts U. Nicholls lagðar til hinstu hvílu í Nýja kirkjugarðinum.

Hinn látni, sem fæddist í Slapton, Devonshire (Englandi), árið 1834 og fór frá Liverpool með skipinu Banker’s Daughter, var landnemi í 57 ár en hann kom til Geelong í september 1853.

Hann heimsótti Tasmaníu og settist að lokum að í Ballarat í febrúar 1854, þar sem hann stundaði gullgröft í tvö ár.

Á þeim dögum var flutningsgjald frá Geelong fyrir venjulegar vörur 80 pund á tonnið og 5 skildingar voru greiddir fyrir 4 punda brauðhleif.

Hinn látni gekk í hóp á Eureka, fann gull, kláraði námuna og skipti gullinu með eldspýtustokki úr þvottaskál sem hinn látni herra Thos.

Bath lánaði á Bath’s (nú Craig’s Royal Hotel).

Þann 1. desember 1854 komu tveir menn í tjaldið hans og báðu um byssur og skotfæri og báðu hann einnig að ganga til liðs við hópinn í virkinu.

Herra Nicholls og félagar hans höfðu heyrt af fyrirhugaðri heimsókn og grófu byssur sínar og skotfæri.

Þeir neituðu að ganga til liðs við hópinn sem fór eftir að hafa hótað ýmsu.

Herra Nicholls hafði á tilfinningunni að hópurinn í virkinu hefði slæman málstað og klukkan 4 að morgni 3. desember 1854 var hann vakinn við skothvelli og síðan kúlur sem fóru í gegnum þak tjaldsins.

Eftir bardagann fóru þeir inn í virkið án mótmæla og á eftir þeim fylgdu nokkrir læknar, þar á meðal Dr. King.

Herra Nicholls hélt áfram gullgreftri með misjöfnum árangri á Eureka, Red Hill, Little Bendigo og Gum-Tree Flat til ágúst 1856, þegar hann hóf rekstur í Bridge Street í samstarfi við William Rossiter sem fræsalar og gróðrarstöðvareigendur.

Hann tók land í eigu krúnunnar í Peel Street North, gegnt núverandi Eastern Oval, og stofnaði gróðrarstöð.

Eitt af fyrstu verkefnum hans var að skipuleggja og gróðursetja lóð Ballarat-spítalans.

1858 var samstarfinu slitið og herra Nicholls rak fyrirtækið sjálfur undir núverandi nafni R. U. Nicholls and Co.

1859 sótti hann stofnfund Garðyrkjufélags Ballarat og var einn af fyrstu nefndarmönnum og var síðar kosinn gjaldkeri.

1862 var hann kosinn ritari Dúfnaskotfélags Ballarat og var skipaður forseti félagsins árið 1880.

Hann var farsæll skytta og vann fjölmarga bikara og var einnig ákafur veiðimaður.

1885 lenti hann í skotveiðislysi og missti sjón á öðru auga, sem átti þátt í að brjóta niður stórbrotna líkamsbyggingu hans.

Í samvinnu við herra G. Clegg, arkitekt, vann herra Nicholls fyrstu verðlaun fyrir bestu hönnun að skipulagi Victoria Park í Ballarat.

Hinn látni var einnig meðlimur í Landbúnaðar- og búfjárræktarfélagi Ballarat og 1898 gegndi hann embætti gjaldkera en sagði af sér vegna heilsubrests.

Hann gegndi einnig forsetaembætti Félags gömlu landnemanna.

Hinn látni herra Robert U. Nicholls frá Clarendon Street, Ballarat, fræsali og gróðrarstöðvareigandi, lét eftir sig 6.970 pund til ekkju sinnar og barna.

Heimild: Fed Uni.

Heimild: Ormond Butler á Facebook og Scott Gallop, hópur á Facebook Loving Ballarat & Districts

Þýðandi og skrásetjari: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...

Asia
Kína

Fundur 3.070 ára vagna og hesta frá Zhou-ættveldinuFundur 3.070 ára vagna og hesta frá Zhou-ættveldinu

Frikki 0 Comments

Til er saga um orustu af Muye árið 1046 f.Kr., á milli 50.000 hermanna fornu kínversku Zhou-ættarinnar og 700.000 frá Shang-ættinni.

Sagan segir að Shang-hermennirnir hafi verið svo óánægðir með leiðtoga sína að margir hlýddu og börðust en aðrir yfirgáfu Zhou, sem vann orrustuna og sannaði styrk þeirra í norðurhluta Kína.

Fornleifar frá Zhou-ættveldinu sem var langlífasta ætt Kína.

Vandaður vagn var losaður úr gröf sinni, skreyttur með dreka, koparbjöllum og jaðri, vagn af konunglegum gæðum.

Leifar af tveimur hestum með bronshjálma ásamt leirmunum og steináhöldum.

Hver veit nema hermaðurinn, sem var þar, hafi tekið þátt í orrustunni um Muye?

Hvort sem hann gerði það eða ekki, var hann greinilega sérstaklega heiðraður af fólki sínu eins og sést af auðlegð grafargripanna.

Bloggvefurinn Archaeology News Network lýsir gröfinni og gripum hennar

Mikilvægasta uppgötvunin í þessum uppgreftri var K1-vagninn og hestagryfjan.

Gryfjan er rétthyrnd skaftgryfja, 7,1 m löng frá austri til vesturs, 3 m á breidd frá norðri til suðurs og 2,7 m djúp, með veggjum sem eru næstum bein.

Í gryfjunni voru tveir vagnar og bein tveggja hesta hvers vagns.

Vagnarnir tveir snéru endum saman, með höfuð hestanna beint í austur.

Vagn númer eitt … er hágæða með fallegum skreytingum. Vagninn og hestarnir tveir eru í tiltölulega góðu ástandi.

Yfirbygging vagnsins er þakin rauðbrúnu lakki, með íhlutum eins og trébita undir vagninum og hliðarplankarnir skreyttir með rauðlakkaðri afmyndaðri drekahönnun.

Krosstré á dráttarskaftinu eru skreytt með klingjandi bronsbjöllum.

Bæði nöf öxulsins eru skreyttar með bronshettum.

Framan á vagninum og á hvorri hlið yfirbyggingarinnar eru næstum ferköntuð jaðarstykki.

Fyrir utan mikið af skreytingum á andlitum hestanna, ásamt mörgum leður- eða línhestakviðbúnaði skreyttum með bronsi, voru líka tveir bronshjálmar á höfði þeirra.

Fornleifafræðingar fundu mörg ummerki um daglegt líf í grafreitnum, þar á meðal leirmuni, steináhöld, matreiðslupott og öskuholur.

Þetta sýnir að á þessu grafarsvæði var samtímabúseta.

Að grafreiturinn og búsetusvæðið hafi annaðhvort verið á sama stað eða í nálægð hvort við annað er kannski afleiðing þess að íbúar hafa aðlagast hásléttunni í langan tíma.

Greinin hjá Archaeology News Network gaf ekki til kynna hvaða ár grafreiturinn var virkur nema til að segja að hann væri af Zhou-ættveldistímabilinu.

Eftir orrustuna af Muye framdi konungur Shang-fólksins sjálfsmorð með því að loka sig inni í höll og brenna hana umhverfis sig.

Leiðtogar Zhou-ættarinnar, sem stóð frá 1046 f.Kr. til 256 f.Kr., réttlættu landvinninga sína með því að segja að Shang hefði brotið gegn umboði himnaríkis eða brotið af sér með þeim guðum sem ráðandi voru.

Alfræðiorðabókin Ancient History á netinu segir að hvert síðari kínverska ættarveldi sem tæki við af gömlu myndi réttlæta nýjar reglur með sömu skýringum.

Sumir af mikilvægustu persónum Kína til forna lifðu undir síðari hluta Zhou-ættarinnar, sem var talið tímabil listrænnar og vitsmunalegrar uppljómunar.

Margar af hugmyndunum sem þróaðar voru af persónum eins og Laozi eða Lao-Tsu, Confucius, Mencius og Mozi, sem allir bjuggu á Austur-Zhou tímabilinu, myndu móta eðli kínversks samfélags til dagsins í dag.

Segir í alfræðiorðabókinni.

Málverk sem sýnir fæðingu fornkínverska heimspekingsins Laozi, sem sagði: „Sá sem þjónar höfðingja manna í sátt við Tao mun ekki leggja heimsveldið undir sig með vopnavaldi.

Slík hugsjón er vön að hafa hefnd í lestinni.“ (Málverk eftir Nyo/ Wikimedia Commons)

Heimild: https://waydaily.com/

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...

Tag: þak

Hversdags rómversk ökutæki

Ferðamáti hinna ríku

Ferðatími í Rómaveldi til forna

Vagninn var pantaður af greifanum Grigory Orlov sem gjöf keisaraynjunnar frá Englandi!

Hversdagsútréttingavagn Katrínar miklu!

Vagninn tilheyrði Rússnesku Lesnovolsy-ættinni

Arfleifð

Bloggvefurinn Archaeology News Network lýsir gröfinni og gripum hennar