Tag: inn

Byssubardaginn um Plaza með kúluþytByssubardaginn um Plaza með kúluþyt

0 Comments

Bat Masterson gegn Peacock & Updegraff

Textafrásögn eftir Bob Boze Bell (einn af Sagnamönnum í USA)

Allt fer í ringulreið um Plaza!

Kúluþytur um inn í Long Branch

Bat Masterson hefur nýlokið við að ferðast 1.100 mílur, að mestu með lest, til að koma fráskyldum bróður sínum, Jim, til hjálpar.

Bat var staddur í Tombstone í Arisona-umdæminu með Wyatt Earp þegar honum bárust fregnir af líflátshótunum í garð bróður síns.

Þegar lestin á leið til Dodge City rennur inn í lestarstöðina í Kansas úr vestri stekkur Bat af lestinni norðan megin við teinana.

Klukkan er um hádegi.

Innsæi hans segir honum að óvinir bróður hans gætu reynt að króa hann af á lestarstöðinni.

Hann skimar yfir lestarpallinn og hinar fjölförnu götur í leit að vandræðum.

Glæsilegur Bat – Þótt hann hafi líklega borið gleiðbörðótta hatta á vettvangi hafði Bat Masterson dálæti á kúluhattinum, eins og sést á fjölmörgum ljósmyndum. Þessi glæsilega ímynd af Bat er sú sem flestir muna eftir.

Þegar aftasti vagninn fer hjá tekur hann eftir tveimur mönnum hinum megin við teinana sem ganga í átt að lestarstöðinni.

Bat þekkir báða mennina strax og hrópar:

Bíðið þið nú við, þið tveir.

Ég vil tala við ykkur.

A.J. Peacock, eigandi Lady Gay Saloon, og mágur hans, barþjónninn Al Updegraff, líta snöggvast á kunnuglega, þéttvaxna manninn sem gengur rösklega í áttina að þeim, snúa á hæli og skjótast fyrir hornið á fangelsinu.

Jim er meðeigandi Peacocks að kránni og þá hafði greint á um að reka Updegraff, sem í augum Jims var óheiðarlegur drykkjurútur.

Jim Masterson

Allir draga upp vopn og hefja skothríð hver á annan (óljóst er hvor hópurinn hóf skothríðina).

Bat hörfar að þriggja feta háum bakkanum við járnbrautarteinana og leitar skjóls þar.

Kúlur þjóta yfir höfuð Bats og lenda í apóteki Dr. McCarty norðanmegin við Front Street.

Bat svarar skothríðinni og stórar flísar losna af horni fangelsisins.

Fljótlega er skotið á Bat frá nokkrum krám sunnanmegin þegar

fylgismenn bannsvæðisins

slást í hópinn.

Skothríðinni er svarað norðanmegin frá teinunum þegar vinveitt skothríð (líklega frá Jim og vinum hans) rífur í byggingarnar sunnanmegin.

Kúlurnar þjóta inn á Long Branch Saloon og gestirnir flýja út um bakdyrnar.

Eigandinn, Chalk Beeson, leitar skjóls bak við hurðina á peningaskápnum sínum.

Rúða brotnar á krá George Hoover og kúla rífur dagblað úr höndum aðgerðarleysingja.

Í miðri skothríðinni steypist Updegraff skyndilega fram þegar kúla fer í gegnum brjóst hans.

Stuttu síðar verða Bat og Peacock uppiskroppa með skoti.

Bæjarstjórinn A.B. Webster hleypur að og stingur Fox-haglabyssuhlaupi framan í Bat.

Þegar bæjarstjórinn segir honum að bróðir hans sé á lífi gefst Bat upp og afhendir tæmdu sexhleypurnar sínar.

Front Street í Dodge City um 1880, með skilti sem á stendur:

Strangt bannað að bera skotvopn.

Prófið Prickly Ash Bitters.

Long Branch Saloon er annar staðurinn hægra megin við múrsteinsbygginguna, Wright, Beverley & Co. (The Alamo Saloon, í eigu A.B. Webster, borgarstjóra Dodge City, er þar á milli.) Með leyfi frá Sagnfræðifélagi Kansas-fylkis

Ham Bell’s Varieties, um 1870 – Að innan úr helsta danssal Dodge City á rólegum degi.

Handan við monte- og faró-borðin búa sex pör sig undir að

gefa sig hinum svimandi dansi á vald.

Í hinum enda byggingarinnar er lítið, upphækkað svið fyrir hljómsveitina.

Með leyfi frá Kansas State Historical Society.

Riddarar græna dúksins í Tombstone – Vorið 1881 brást Bat Masterson við kalli vinar síns Wyatt Earp og kom til nýja bóndabæjarins Tombstone.

Hann gekk í hóp þeirra sem kallaðir voru

Austanmenn,

öfugt við

Vestanmenn,

sem voru spilasvindlarar frá vesturströndinni, vestan við meginlandaskilin eða vesturhlíðar Klettafjalla.

Wyatt sannfærði Masterson um að koma með þeim rökum að faró-gjafarar væru með allt að 25 dollara í laun á viku (kúrekar þénuðu að meðaltali 30 dollara á mánuði!)

Wyatt Earp situr á myndinni og fyrir aftan hann eru (frá vinstri) Doc Holliday, Luke Short, Morgan Earp og Bat Masterson.

Eftirmál: Ýmislegt

Réttarhöld fóru fram og formlegar ákærur voru lagðar fram á hendur Bat Masterson.

Í kærunni kom fram að

W.B. Masterson hafi… ólöglega og af ásetningi hleypt af skammbyssu á götum borgarinnar.

Bat játaði sig sekan og var sektaður um 8 dollara í málskostnað.

Jim Masterson sleit samstarfi sínu við A.J. Peacock og báðir bræðurnir yfirgáfu bæinn með kvöldlestinni. Ford County Globe sagði:

Þeim var leyft að fara úr bænum með því skilyrði að þeir kæmu ekki aftur.

Að sjálfsögðu sneri Bat Masterson aftur í apríl 1883 til að koma vini sínum Luke Short til hjálpar, en bæjarstjórnin hafði áreitt hann.

Yfirvöld handtóku þrjár

söngkonur

á Long Branch Saloon, krá Shorts.

Aðrar krár fengu að vera í friði.

Short kallaði á Bat Masterson, sem aftur kallaði til Wyatt Earp og restina af Dodge City-genginu, sem komu saman í Dodge.

Wyatt samdi um fullnægjandi lausn fyrir Short og þeir fóru allir á ljósmyndastofu til að láta taka af sér mynd (sjá Friðarnefnd Dodge City, bls. 40).

Al Updegraff fullyrti að Bat hefði ekki skotið sig.

Í grein í heimaútgáfu sinni, Medicine Lodge Index (sem síðar var endurprentuð í Ford County Globe), sagði Updegraff:

Þá var skotið á okkur frá dyrum krárinnar norðanmegin við Front Street og úr einni þeirra var ég skotinn í gegnum hægra lungað.

Þrátt fyrir að hann hafi lifað af skotsárið á brjósti lést Updegraff tveimur árum síðar úr bólusótt.

Eftir bardagann á torginu yfirgaf Jim Masterson Dodge City með bróður sínum Bat.

Jim starfaði við löggæslu í Colorado, Nýju-Mexíkó og Oklahoma þar til hann lést úr berklum 39 ára að aldri þann 31. mars 1895.

Mælt með: Bat Masterson: The Man and the Legend eftir Robert K. DeArment, gefin út af University of Oklahoma Press

Myndband um sögu Dodge í göngutúr.

Dodge city í Kansas 1872. Sögufélagið í Kansas.

Textafrásögn eftir Bob Boze Bell

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

2000 ára leyndarmál falið í gröf forns stríðsmanns stöðvaði vegagerð2000 ára leyndarmál falið í gröf forns stríðsmanns stöðvaði vegagerð

0 Comments

Framkvæmdir við stærsta vegabótaverkefni Bretlands stöðvuðust skyndilega þegar verkfræðingar rákust á eitthvað óvænt í jörðinni.

Undir þungavinnuvélum við A1-hraðbrautina í Vestur-Yorkshire lá grafreitur sem hafði verið ósnertur í meira en tvö árþúsund.

Þetta var ekki bara venjuleg gröf heldur sjaldgæf stríðsvagnagröf frá járnöld sem innihélt vel varðveitta beinagrind og vagn sem var grafinn í heilu lagi.

Stríðsvagn af sömu gerð og fannst í gröfinni.

Þessi einstaki eiginleiki aðgreinir fundinn frá nær öllum öðrum sögulegum fundum í Bretlandi og veitir sjaldgæfa innsýn í líf manns sem augljóslega hafði háa samfélagsstöðu.

Sérfræðingar komu saman til að greina líkamsleifarnar og voru furðu lostnir yfir réttarmeinafræðilegum sönnunargögnum.

Maðurinn var hraustur og auðugur en samt grafinn án þeirra vopna sem venjulega fylgdu stríðsmönnum á hans tíma.

Enn undarlegri var uppgötvun á yfir tvö hundruð nautgripabeinagrindum í skurðinum í kring.

Þessi gríðarlega slátrun táknar fórn af ótrúlegu verðmæti og vekur spurningar um hver þessi maður var til að njóta slíkrar virðingar.

Kolefnisaldursgreining gaf að lokum óvænt svar sem sneri rannsókninni á hvolf.

Niðurstöðurnar sýndu að nautgripunum var slátrað fimm öldum eftir að maðurinn var grafinn, sem bendir til þess að þessi tiltekni landskiki hafi verið heilagur tilbeiðslustaður löngu eftir dauða hans.


Heimild: Documentary Vault You Toube

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

300 milljón ára steingerð hjól gætu skýrt ævagömul hjólför300 milljón ára steingerð hjól gætu skýrt ævagömul hjólför

0 Comments

2008 fannst forvitnileg steingerð í kolanámu í úkraínsku borginni Donetsk

steingerð form líkjast helst

vagnhjóli.

Það var ekki hægt að ná forminu úr sandsteininum.

Það var ekki öruggt.

Þess vegna er hluturinn enn þá í námunni.

Hluturinn er dularfullur.

Eftirfarandi grein er tekin úr Goðsögninni um manninn eftir J.P. Robinson. 15. nóvember 2018

Við borun í kolalaginu J3

Sukhodolsky

Á 900 metra dýpi (2952,76 fet) frá yfirborði urðu verkamenn hissa þegar þeir fundu það sem virtist vera mótun eftir

hjól

fyrir ofan þá í sandsteinsþaki ganganna sem þeir höfðu nýlokið við að grafa.

Sem betur fer tók aðstoðarforstjórinn V.V. Kruzhilin ljósmyndir af hinu óvenjulega fari og deildi þeim með verkstjóranum S. Kasatkin, sem kom fréttum af fundinum á framfæri.

Þar sem ekki er hægt að rannsaka svæðið frekar og skoða farið í návígi höfum við aðeins ljósmyndirnar sem sönnunargögn um tilvist þeirra (mótaði fyrir fleiri en einu ,,hjóli”) og orð hóps úkraínskra námuverkamanna.

Kolanáma kennd við D.F. Melnykov. Lysytsjansk, Lúhansk-fylki, Úkraína.

Fundur ,, hjólsins

Þótt ekki hafi verið hægt að aldursgreina með vissu jarðlagið þar sem steingerða

hjólafarið

fannst, hefur verið tekið fram að Rostov-svæðið í kringum Donetsk er staðsett á kolatímabilsbergi sem er á bilinu 300–360 milljón ára gamalt.

Þar sem kokskol er víða að finna á svæðinu og þau eru upprunnin frá miðjum til síðari hluta kolatímabilsins bendir það til þess að aldur

hjólafarsins

gæti verið um 300 milljónir ára.

Þetta myndi þýða að raunverulegt

hjól

hafi fest sig fyrir milljónum ára og leysts upp með tímanum í ferli sem kallast bergmyndun, þar sem set verður að setbergi, líkt og algengt er með steingervinga.

Námumaður undir hjólfari í námunni. (Höfundur útvegaði)SMXL

Eftirfarandi er útdráttur úr bréfi sem S. Kasatkin skrifaði (þýtt úr úkraínsku) þar sem hann ber vitni um að hafa séð óvenjulegt

hjólafar

sem námateymi hans uppgötvaði 2008:

Þessi fundur er ekki auglýsingabrella.

Á sínum tíma (2008) báðum við, teymi verkfræðinga og verkamanna, námustjórann um að bjóða vísindamönnum til að rannsaka hlutinn ítarlega, en stjórinn, samkvæmt fyrirmælum þáverandi eiganda námunnar, bannaði slíkar umræður og skipaði þess í stað aðeins fyrir um að flýta vinnu við að komast í gegnum þennan hluta hraunlaganna og að

hlaða

svæðið fljótt með námubúnaði.

Vegna þessa enduðu þessi minjagripur og sá minni sem fannst við frekari vinnu í hruni í göngunum og var ekki hægt að ná þeim út og rannsaka.

Það er gott að það var til fólk sem, þrátt fyrir bann stjórans, tók myndir af þessum minjagrip.

Ég hef tengsl við fólkið sem uppgötvaði steingervingana fyrst og einnig við þá sem tóku myndirnar.

Við höfum fleiri en tugi vitna.

Eins og þú skilur er aðgangur að námunni stranglega takmarkaður (hún er hættuleg vegna skyndilegra gasleka) og það er frekar erfitt að fá slíkt leyfi.

Hjólið

var prentað í sandstein í þaki námunnar.

Námumenn reyndu að

skera burt

fundinn með hökum og koma honum upp á yfirborðið en sandsteinninn var svo harður að þeir óttuðust að skemma förin og skildu þau því eftir.

Nú er náman lokuð (opinberlega frá 2009) og aðgangur að

hluturinn er ómögulegur – búnaðurinn hefur verið tekinn niður og jarðlögin eru nú komin undir vatn.

Steingerða ,,Hjólið“. (Höfundur útvegaði)

Aðeins þennan skriflega vitnisburð og vitnisburð hinna vitnanna eru ljósmyndirnar eina sönnunin fyrir þessu óvenjulega fari, en það verður að teljast þess virði að minnast á það þrátt fyrir erfiðleika við að sannreyna smáatriðin umfram það sem þú hefur lesið.

Því ef ljósmyndasönnunargögnin eru sannarlega ósvikin verður maður að spyrja hvernig manngert

hjól

hafi festst í svo fornu jarðlagi, þegar maðurinn hafði ekki einu sinni þróast samkvæmt viðteknum vísindakenningum.

Forn „vagnaför“

Sannanir fyrir tilvist hjólfarartækja í fornöld hafa komið í ljós víðar um heiminn, eins og sést á steingerðum fornum slóðum sem fundist hafa í Frakklandi, á Spáni, Ítalíu, Möltu, Kasakstan, Úkraínu, Skotlandi og jafnvel Norður-Ameríku.

Fornleifasvæði sem formlega heitir Misrah Ghar il-Kbir, sem þýðir Stóri hellirinn á maltnesku (og er almennt kallað Clapham Junction), er staðsett í Siggiewi, nálægt Dingli-björgunum á Möltu.

Það er á þessum nú fræga stað sem það sem kallað hefur verið

vagnaför

í kalksteininum hefur vafist fyrir öllum þeim sem hafa heimsótt svæðið.

Á sama hátt má sjá fjölda óvenjulegra fara í steini á eyjunni Sikiley við gríska hringleikahúsið sem kallast Stóra leikhúsið í Sýrakúsu.

Athyglisvert er að flestir fornleifafræðingar hafa gefið í skyn að förin á Möltu hafi líklega verið gerð af landnemum frá Sikiley sem ferðuðust til Möltu um 2000 f.Kr. í upphafi bronsaldar.

Enn fleiri slóðir má finna í Tyrklandi.

Sumar í Sofca þekja svæði sem er um það bil 72,42 sinnum 16,09 km (45 sinnum 10 mílur) og einnig í Kappadókíu, þar sem sjá má nokkur svæði með förum.

Hin mörgu hjólför sem fundist hafa víðs vegar um heiminn hafa valdið miklum deilum um tilgang þeirra, aldur og uppruna.

Þessir dularfullu þættir eru enn til umræðu, en vegna tengsla og nálægðar við steinaldarminjar, sérstaklega á Möltu, og vegna þess að margar slóðir eru nú á kafi í sjó á því svæði, hafa margir rannsakendur komist að þeirri niðurstöðu að steingerðu línurnar beri merki um háan aldur.

,, Vagnför” í Sofca í Tyrklandi. (Höfundur útvegaði)

Það er einkennilegt, í ljósi þess óvenjulega hjólfars sem fannst í Úkraínu og við ræddum áðan, að í Krímfjöllum í Úkraínu er að finna rústir miðaldavirkisins Chufut-Kale.

Þar eru einnig fjölmörg hjólför í steini, líkt og á nærliggjandi staðnum Eski-Kermen.

Dr. Alexander Koltypin er jarðfræðingur og forstöðumaður Rannsóknarmiðstöðvar náttúruvísinda við Alþjóðlega sjálfstæða háskólann í vistfræði og stjórnmálafræði í Moskvu.

Hann hefur varið miklum tíma í að heimsækja þessa staði og bera þá saman í leit að líkindum.

Ég sá fyrst för í steini – steingerð för eftir vagn eða torfærutæki sem yfirleitt er kallað vagnslóðir á Neógen-sléttu (Feneplen í Frýgíu) í maí 2014 (Mið-Anatólía, Tyrklandi).

Þau voru á svæði þar sem móbergs- og móbergstúffítlög frá mið- og síðmíósen hafa þróast og samkvæmt aldursgreiningu á nálægum eldfjallabergum voru þau frá miðmíósen, 12–14 milljón ára gömul,

skrifaði Koltypin.

Þetta tiltekna svæði sem Koltypin hefur rannsakað nánar er tiltölulega óþekkt og leiðsögubækur veita engar upplýsingar um það.

Á meðan hefðbundnir fræðimenn halda því fram að förin séu einfaldlega leifar af gömlum, steingerðum vagnslóðum frá hjólförum farartækja sem asnar eða úlfaldar hefðu dregið, hefur Koltypin aðrar hugmyndir.

Ég mun aldrei sætta mig við það,

útskýrði hann þegar hann var inntur eftir hefðbundnum skýringum.

Ég mun sjálfur alltaf muna… marga aðra íbúa hnattar okkar sem hafa verið þurrkaðir út úr sögu okkar.

Raddet ir-Roti Cart Ruts, Xemxija Hjólfaraarfur fortíðar í St. Paul’s Bay á Möltu. (Frank Vincentz/CC BY SA 3.0)

Eftir að hafa mælt breidd og lengd faranna á staðnum í Frýgíudal er hann sannfærður um að þau hafi verið gerð af farartækjum af svipaðri lengd og nútímabílar en með 9 tommu (22,86 cm) breið dekk.

Þar sem dýpt faranna í steininum er meiri en búast mætti við af litlum kerrum heldur Koltypin því fram að farartækin sem um ræðir hljóti að hafa verið mun þyngri.

Hann setur fram þá kenningu að sú siðmenning sem ók þungum farartækjum sem sköpuðu förin hafi líklegast verið ábyrg fyrir hinum mörgu mismunandi en eins vegum, hjólförum og neðanjarðarmannvirkjum sem dreifð eru um allt Miðjarðarhafssvæðið, fyrir meira en 12 milljónum ára.

Þótt Koltypin viti að steingerfing geti átt sér stað á tiltölulega stuttum tíma heldur hann því fram að þykkar steinefnaútfellingar sem hylja förin og sýnileg veðrun bendi til þess að þau séu mun eldri, ásamt nærliggjandi neðanjarðarborgum, áveitukerfum, brunnum og fleiru, sem að hans mati sýna einnig merki þess að vera milljóna ára gömul.

Koltypin skrifaði á vefsíðu sína:

Við erum að fást við afar hörð, steingerð setlög, þakin þykku veðrunarlagi sem tekur milljónir ára að myndast, full af fjölmörgum sprungum með nýmynduðum steinefnum í, sem gætu aðeins komið fram á tímum mikillar jarðskjálftavirkni.

Það er augljóst að þörf er á miklum rannsóknum til að varpa ljósi á aldur og uppruna hinna mörgu hjólfara sem finnast á mörgum landfræðilegum stöðum.

Þó að auðvelt sé að segja einfaldlega að þau séu afurð gamalla vagna sem eitt sinn brunuðu um þessi svæði gæti frekari rannsókn vel leitt í ljós mun flóknari og ótrúlegri skýringar sem gætu vel tengst dularfullum leifum óþekktrar fornsiðamenningar eins og Alexander Koltypin hefur sett fram.

Tilvist steingerða hjólsins sem fannst í Úkraínu bendir svo sannarlega til þess að fólk í fornöld hafi hugsanlega haft aðgang að meiri tækni og þekkingu en nú er viðurkennt.


Heimildir: Efri mynd: Tvær myndir af forna ,,hjólinu”. Heimild: V.V. Kruzhilin

Eftir J.P. Robinson

Heimsæktu vefsíðu höfundar á: https://www.jp-robinson.com/the-myth-of-man

Tilvísanir:

Koltypin, A. (á.á.) Automobile roads (cart ruts) of the Neogene time in Central Turkey. Earth before the Flood: Disappeared Continents and Civilizations. Sótt á: http://www.earthbeforeflood.com/auto_roads_or_cart_ruts_of_neogene_times_in_central_turkey.html

Koltypin, A. (á.á.) Imprint of the ‘Wheel’ in the Carboniferous Sandstones in a Coalmine, Donetsk (Rostov Region). Earth before the Flood: Disappeared Continents and Civilizations. Sótt á:


Skyldar greinar og frásagnir!

Uppruni hinna fornu hjóla rakinn á byltingakenndan hátt Þýðing!

Heimild: Ancient-origins.net

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Endurheimsókn í grafhýsi fornuþjóðarinnar Etrúra forna ítalska menninguEndurheimsókn í grafhýsi fornuþjóðarinnar Etrúra forna ítalska menningu

0 Comments

2 júní 2022 blog eftir Adam AH Sagnfræðing

Það er ekkert leyndarmál að einn af mínum uppáhaldsstöðum í heiminum er Toskana.

Það eru margar ástæður fyrir því, þar á meðal lífshraðinn, vínið, maturinn, fólkið og auðvitað hin fagra sveit.

Svo er það líka sagan og fornleifafræðin.

Í gegnum árin hef ég saknað Toskana sárt, sérstaklega á dimmum dögum langs, kanadísks vetrar.

Ég hef oft fundið fyrir söknuði eftir hæðunum og kýpresstrjánum sem teygja sig til himins í heimi fullum af litum og ljósi.

Þetta land hefur verið stór hluti af lífi mínu og sögusvið margra bóka minna.

Nýlega var ég svo lánsamur að geta snúið aftur til Toskana eftir tuttugu ára fjarveru og var enn og aftur minntur á hvers vegna ég elska það svona mikið.

Í þessari bloggfærslu vil ég deila með ykkur smávegis frá endurkomu minni á einn ákveðinn stað: Etrúsku gröfina í Montecalvario.

Einn af fjórum inngöngum að grafhýsi Montecalvario

Fyrir aðdáendur sögulegu fantasíubókanna Eagles and Dragons var þessi tiltekna grafhvelfing innblásturinn að grafhvelfingu Metellus-ættarinnar sem gegnir svo mikilvægu og dularfullu hlutverki í bókunum.

Þegar ég heimsótti þennan fornleifastað fyrst, falinn við afskekktan veg fyrir utan Castellina in Chianti, vissi ég strax að ég vildi nota hann í skáldsögunum.

Lítið vissi ég þá hversu mikill innblástur hann yrði!

Adam að fara inn í etrúsku gröfina í Castellina í Chianti fyrir 20 árum!

Áður en ég segi frá endurkomu minni skulum við ræða stuttlega um staðinn.

Eins og mörg ykkar vita dregur Toskana, eða öllu heldur Etrúría, nafn sitt af Etrúrum, fornþjóðinni sem bjó og ríkti þar löngu áður en Rómverjar náðu yfirráðum á Ítalíuskaganum.

Ég ætla ekki að fara nánar út í sögu Etrúra hér, en þið getið lesið alla bloggfærsluna sem ber heitið Hinir torskildu Etrúrar til að fá stutta yfirsýn yfir sögu þessarar heillandi þjóðar.

Í Toskana er fullt af fornleifasvæðum Etrúra sem hægt er að skoða, þar á meðal óteljandi grafhýsi, stór og smá.

Grafhýsið í Montecalvario er eitt þeirra.

Það er staðsett í Siena-héraði, í útjaðri Castellina in Chianti, sem er einn af helstu bæjunum á Chianti Classico-vínsvæðinu, við veginn milli Poggibonsi og Radda, en sá síðarnefndi er hjarta Chianti Classico.

Chianti Classico-svæðið með Castellina in Chianti og Montecalvario í efra vinstra horninu (samkvæmt túlkun á staðnum)

Hæðin Montecalvario er í raun nefnd eftir kristinni kapellu sem hafði verið byggð ofan á hæðinni á miðöldum og var síðasti viðkomustaðurinn á Via Crucis, eða „Krossgöngunni“, en „Hauskúpuhæðin“ var staðurinn þar sem Kristur var krossfestur, en einnig síðasti viðkomustaður pílagríma á þessari tilteknu slóð.

Kapellan er horfin núna og leifar þessarar tignarlegu grafar eru aftur sýnilegar.

Hæðin sem gröfin er undir er meira en fimmtíu metrar á breidd og fannst í raun fyrir slysni í byrjun 19. aldar.

Söguleg ljósmynd af fundi grafhýsisins í Montecalvario (úr túlkun á staðnum)

Það sem kom í ljós var glæsileg etrúsk grafhvelfing sem samanstóð af fjórum hólfum sem vísuðu í höfuðáttirnar.

Að hverju aðalgrafhólfi lá sérstakur gangur eða dromos (gríska fyrir „vegur“) og meðfram honum voru önnur, minni herbergi.

Grafirnar í suðri og vestri voru með flóknara, þriggja hólfa skipulagi.

Skipulag grafhýsisins í Montecalvario (samkvæmt túlkun á staðnum)

Fornleifafræðingar töldu að gröfin hefði þegar verið rænd þegar hún fannst, en ræningjarnir höfðu ekki tekið allt.

Þar voru dreifðir um mola úr gulli, bronsi, járni, beini og fílabeini, sem taldir eru vera úr skrínkistum eða duftkerum sem höfðu verið grafnir þar.

Auk þess fundust leifar af málmhlutum, þar á meðal hlutar úr tveimur stríðsvögnum og plötur með skreyttum lágmyndum á viðarplötum, sem einnig eru taldar vera úr vögnunum.

Endurgerður stríðsvagn með munum úr gröfinni (samkvæmt túlkun á staðnum)

Vegna gríðarlegrar stærðar grafhýsisins og vísbendinga um grafargjafir sem fornleifafundir gefa til kynna er talið að þetta kunni að hafa verið höfðingjagröf fyrir meðlimi valdaætta á þessu svæði í kringum sjöundu og sjöttu öld f.Kr.

Hvernig var það þá að snúa aftur til þessa lands, þessa staðar, eftir tuttugu ár, eftir að hafa skrifað um það og ímyndað sér það svo oft að það öðlaðist sitt eigið líf í skáldskap mínum?

Það var eins og að ganga í gegnum draum.

Við lögðum snemma af stað þennan morgun frá agriturismo-gistingunni okkar suður af Siena (þar sem fannst etrúsk gröf!) til að aka yfir skógi vaxnar hæðirnar að hinum tignarlega etrúska virkisbæ Volterra, suðvestur af San Gimignano.

Þetta var löng og falleg ökuferð um hlykkjótta vegi í gegnum toskanska landslagið, en útsýnið frá hæðum Volterra var svo sannarlega þess virði.

Ef þú ferð einhvern tímann til Toskana skaltu gera það á vorin þegar veðrið er ekki of heitt og landslagið er einstaklega grænt og alsett óteljandi skærum valmúum sem vagga fíngerðum höfðum sínum.

Útsýni frá hæðum etrúríska virkisins í Volterra

Það er heimur fullur af lífi þegar vorið lætur til sín taka í nokkrar vikur áður en allt verður þurrt og brúnt.

Frá Volterra lögðum við af stað á hlykkjóttum vegi um Chianti-héraðið, þetta ríka og frjósama land sem Flórens og Siena börðust svo hatrammlega um á miðöldum.

Þegar maður hugsar um Toskana er erfitt að hugsa ekki um öldóttar, grösugar hæðir, stíga og vegi alsetta kýprusum sem standa vörð, en þegar komið er að Chianti Classico-svæðinu mætir manni oft bratt og fjöllótt landslag þakið skógum þar sem villisvín og dádýr ráfa um, og milli hæðanna eru smærri dalir þar sem aldagamlar vínviðartegundir eru ræktaðar við hlið ólífutrjálunda.

Útsýni yfir Chianti-hæðirnar

Ég var búinn að gleyma hversu þéttskógi vaxin Toskana gat verið og gladdist við að rifja það upp þegar við ókum fram hjá hinni turnríku byggð San Gimignano í leit að Castellina in Chianti og grafhýsinu sem hafði veitt mér svo mikinn innblástur árum áður.

Þegar við ókum inn á Chianti Classico-svæðið í leit að grafhýsinu myrkvuðust himnarnir og stormur ógnaði okkur með svörtum skýjum og reiðilegum eldingum í allar áttir.

Þetta var heilmikil breyting frá heitum og sólríkum hæðum Volterra.

Frá virkisbænum Monteriggioni héldum við í norðvestur gegnum storminn til Castellina in Chianti og ókum fram hjá höfuðstöðvum víngerða sem báru nöfn sem voru okkur hlýleg og kunnugleg, jafnvel í Kanada.

Loksins, þegar stytti upp, komum við til Castellina in Chianti og leituðum að skiltum að grafhýsinu sem virtist fara fram hjá jafnvel GPS-tæki bílsins og Siri sjálfri.

Castellina in Chianti með miðaldaturninn til hægri.

Eftir að hafa farið á rangan veg og þurft að snúa við komum við loksins að litla bílastæðinu við Montecalvario-grafhýsið, sem er staðsett á hæð á móti litlum 14. aldar kastala sem bærinn dregur nafn sitt af.

Það var enginn annar á ferli þegar við lögðum bílnum og hófum stutta göngu upp veginn að inngangi grafhýsisins.

Himininn var enn dökkur á köflum og þrumukór hélt áfram að drynja í bakgrunni.

Mér fannst undarlegt að ganga upp stíginn að grafhýsinu, næstum eins og persónunni minni, Lucius Metellus Anguis, þegar hann snýr aftur til ættaróðalsins eftir margra ára fjarveru.

Gættu þín á snákum! Adam er á leið inn í grafhýsið…

Enginn skyldi þó halda að þessi upplifun í Toskana sé í líkingu við endurreisnarglæsiborgina Flórens.

Úti í sveitinni stígur maður aftur í tímann.

Fyrir utan einstakan bíl sem ók um veginn fyrir neðan heyrði ég aðeins í fjarlægum þrumum, marrinu í skónum mínum á stígnum, fuglasöng og hjartslætti.

Eins og fyrir mörgum árum velti ég aftur fyrir mér fólkinu sem byggði þessa gröf hátt uppi á hæð, um helgisiðina sem það gæti hafa framkvæmt fyrir hina látnu.

Ef maður útilokar bílahljóðin má næstum heyra grát eða bænir til guðanna berast með vindinum.

Í þetta sinn varði ég meiri tíma í að skoða og skrásetja gröfina í Montecalvario.

Ég gekk lengra inn í gröfina en ég hafði þorað áður og reyndi að hunsa þá staðreynd að þar hefðu getað leynst snákar (sem betur fer sá ég enga!).

Eitt af innri herberginu.

Þegar ég var í grafhýsinu rifjaðist upp fyrir mér skáldskapurinn sem ég hef skapað í kringum þennan stað og hann lifnaði við í huga mér eins og allt hefði raunverulega gerst þar.

Það var, að vísu, mjög undarleg tilfinning og olli mér nokkurri depurð.

En svona er það nú þegar maður heimsækir ríki hinna dauðu.

Það er sorg, þykk fortíðarþrá í loftinu og ég fann fyrir hvoru tveggja ákaft þegar ég ráfaði um grafhýsi Metellus-fjölskyldunnar úr bókunum mínum.

Stærsta innra herbergið

Eftir að hafa drukkið í mig staðinn og tekið allar þær myndir og myndskeið sem ég hafði ætlað mér var kominn tími til að yfirgefa þessa kýpresk-krýndu grafhaug.

Ég gekk til baka eftir langa stígnum og leit öðru hvoru um öxl eins og til að kveðja vin sem ég vissi ekki hvort ég myndi hitta aftur.

Þá hvarf hann sjónum og himininn létti aðeins yfir hæðum Toskana þegar við settumst aftur upp í nútímastríðsvagninn okkar til að hlykkjast í gegnum þetta forna land til Radda, næsta áfangastaðar okkar á leiðinni.

Það var gott að heimsækja gröfina í Montecalvario aftur eftir svo mörg ár og þrátt fyrir óteljandi gleðistundir í okkar dásamlegu, tíu daga dvöl í Toskana var það vissulega einn af hápunktunum að endurnýja kynnin við þennan vekjandi stað.

Þakka þér fyrir lesturinn.

Stendur efst á grafhýsinu.

Ef þér líkaði þessi færsla mælum við eindregið með að þú skoðir stuttu heimildarmyndina sem ég tók upp á fornleifasvæðinu Montecalvario.

Smelltu bara á YouTube-myndbandið hér að neðan á YouTube-rás Eagles and Dragons Publishing til að horfa á hana.

Þeir sem hafa áhuga á að byrja á metsölubókaflokknum Eagles and Dragons geta fengið fyrstu forsögubókina, „The Dragon: Genesis“, ÓKEYPIS með því að smella HÉR.

Grafhýsið í Montecalvario kemur mikið við sögu í bókinni.

Við vonum að þú njótir bókarinnar og myndbandsins, „The Etruscan Tomb of Montecalvario: A Short Tour“, hér að neðan:


Montecalvaro vagninn fannst 1904!

Heimild: Höfundur Adam AH, Sagnfræðingur

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Saga Mountain Pride póstvagnsins í Mexíkó á stuttu línunniSaga Mountain Pride póstvagnsins í Mexíkó á stuttu línunni

0 Comments

Eftir: Steve Dobrott

Viltu vita hvað átt er við með stuttri línu (short-line)?

„New Mexico short-line“ vísar líklega til staðbundins járnbrautarfyrirtækis sem starfar innan eða tengist Nýju-Mexíkó, sem er minna, sjálfstætt járnbrautarfyrirtæki í einkaeigu samanborið við stóru Class I járnbrautirnar.

Þessar járnbrautir sjá um vöruflutninga milli staðbundinna iðnfyrirtækja og stærri járnbrautaneta, eins og Texas-New Mexico Railroad sem tengist Union Pacific í Monahans í Texas.


Sagan af hinum fræga „Mountain Pride“ Concord-póstvagni og alræmdum meðeiganda hans, Sadie Orchard, er saga full af ráðgátum og oft ágiskunum.

Hins vegar, ef maður skoðar ljósmyndaskrárnar vandlega, verður sagan skýrari með hverri mynd.

Þó að þessar myndir gefi okkur aðeins innsýn í það sem eitt sinn var algeng sjón í námubæjunum Lake Valley, Hillsboro og Kingston í Nýju-Mexíkó, hjálpa þær til við að leiðrétta rangtúlkanir eða rangar merkingar á skjalasafnsmyndum.

Rannsókn mín á sögulegum ljósmyndum og skjölum í stafrænum skjalasöfnum Black Range-safnsins leiðir í ljós að ekki var aðeins um einn póstvagn að ræða, heldur tvo ólíka vagna sem líklega voru keyptir á mismunandi tímum og notaðir á mismunandi leiðum póst- og hraðflutningaþjónustunnar milli Lake Valley, Hillsboro og Kingston frá um það bil 1878 til 1916.

Mynd 1.

Ef við byrjum á skjölunum sem staðfesta tilvist vagnanna sem notaðir voru á þessari leið er ljóst að fleiri en einn farþegavagn var í notkun.

Í elsta þekkta skjalinu sem til er er minnst á tvo vagna 1892.

Þetta skjal staðfestir yfirfærslu fasteigna og eigna í eigu J. W. Orchard o.fl. til William Mathewson og hljóðar svo: Með þessu afsali yfirfæri ég eftirfarandi Einn Concord-vagn merktanKingston“, 1 Concord-leirvagn með strigatoppi, rauðum yfirvagni og grænum undirvagni“ …

Það er réttmætt að gera ráð fyrir að fyrri Concord-vagninn sem vísað er til í þessu skjali sé Mountain Pride, nr. 560.

Mynd 2.

Samkvæmt pöntunarleiðbeiningum Abbott-Downing fyrir þennan vagn átti að mála „Kingston“ á hurðina og merkja efri brúnina með „LVH and K Stage Line“ (mynd 2).

Þessu var síðar breytt í „Mountain Pride“ og það sést á nokkrum myndum af vagninum.

Eftir því sem við best vitum er talið að seinni Concord-vagninn sem vísað er til sé drulluvagninn (e. Mud Wagon) og hafi líklega verið smíðaður af sama fyrirtæki mun fyrr.

Abbot-Downing framleiddi einnig léttan landflutningavagn eða „drulluvagn“.

Í útdrætti úr öðru afsali á eignum J.W. Orchard og Söru Orchard til Fred W. Mister, sem þau undirrituðu árið 1902, stendur: „Vér undirrituð afhendum hér með eftirfarandi… 1 Concord-vagn, og 1 „jerky“ eða Flórída-segltoppsvagn, og 1 farangursvagn, og 1 gamlan póstvagn, og 1 gamla tveggja hesta kerru, og 1 fjallagormavagn og 1 pallgormavagn…“ „1 gamli póstvagninn“ er líklega „auravagninn“ sem vísað er til í sölusamningnum frá 1892.

Ef myndirnar sem til eru eru skoðaðar gaumgæfilega sést greinilega munurinn á þessum tveimur vögnum.

Mynd 1 hér að neðan sýnir Overland-vagn, sem stundum er kallaður drulluvagn.

Þessi „vagn“ er með segldúk yfir þakinu og beinum hliðarborðum.

Hann var léttari en Concord-vagninn og líklega hefur hann verið ákjósanlegri á grófari köflum póstleiðarinnar, eins og á leggnum frá Hillsboro til Kingston.

Mynd 1. „Leirvagninn“ fer yfir Percha Creek á leið til Hillsboro frá Kingston.

Þessi mynd og aðrar af þessum vagni hafa verið ranglega merktar sem Mountain Pride.

„Pride“ var ekki leirvagn eða léttur landvagn. Það var Concord-vagn.

Mynd 2. Ljósmynd af Barlow Sanders „auravagni“ til vinstri og Abbott-Downing Concord-vagni „Mountain Pride“ til hægri, í Ríkisstjórahöllinni árið 1935.

Auravagninn sem sést hér var notaður á póstvagnaleið í norðurhluta Nýju-Mexíkó en ekki á LVH og K-leiðinni.

Við vitum að Charles Gause pantaði vagn nr. 560 frá Abbott-Downing Company árið 1889.

Pantanaskrár fyrirtækisins staðfesta þessa dagsetningu. Þessar upplýsingar eru fengnar frá vagnasérfræðingnum Kenneth Wheeling, sem bar við í einkasamskiptum árið 2021.

Skjal 1.

„Drulluvagninn“ var þegar í notkun á leiðinni fyrir þennan tíma og gæti einnig hafa verið smíðaður af Abbott-Downing, eins og lýst er sem annar af tveimur Concord-vögnum í sölusamningi frá 1892.

Abbott-Downing markaðssetti þennan vagn sem léttan landflutningavagn.

Aðrir drulluvagnar voru smíðaðir af samkeppnisfyrirtækjum eins og Barlow-Sanders Co.

Það er þó ekki þar með sagt að báðir vagnarnir hafi ekki verið notaðir á öllum leiðum á einhverjum tímapunkti.

Mynd 3. „Leirvagninn“ fyrir framan Victoria Hotel í Kingston um 1890. Takið eftir beinu hliðarbrettunum og segldúksþakinu.

En það er athyglisvert að hingað til höfum við aðeins fundið myndir af „drulluvagninum“ í Kingston (mynd 3) en engar af Mountain Pride.

Mynd 4. Abbott-Downing Concord-vagninn nr. 560, þekktur sem Fjallaprýðin, var þyngri og líklega sá vagn sem helst var notaður á greiðfærari köflum leiðarinnar, eins og á leggnum frá Lake Valley til Hillsboro.

Til eru nokkrar myndir af drulluvagninum á flatlendinu og við lestarstöðina í Lake Valley, sem bendir til þess að báðir vagnarnir hafi verið notaðir þar sem þörf var á og líklega eftir því hversu mörgum farþegum var von á.

Mynd 5. Sýningin „Mountain Pride“ í dómshúsi Lincoln-sýslu, á sögustaðnum Lincoln.

Það er ótrúlegt að Mountain Pride skuli enn vera til í dag þökk sé elju og framsýni Arthurs Seligman fylkisstjóra, Sögusafns Nýju-Mexíkó og Menningarmáladeildar Nýju-Mexíkó.

Skjal 2.

Örlög hins nafnlausa drulluvagns eru enn ókunn.


Heimild: The Stagecoaches of a New Mexico Short-line – Hillsboro Historical Society

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Hansen Wheel & Wagon Shop gerði upp fjárhirðavagnHansen Wheel & Wagon Shop gerði upp fjárhirðavagn

0 Comments

Uppfært 14. April 2026. Nýtt Jane Gilvay. Þýdd grein um uppruna og þróun fjárhirðavagna. Skrolla niður!

Bréf til Hestvagnasetursins með handverksfréttum úr USA.

Sendandi: Hansen Wheel & Wagon Shop, Suður-Dakota

Sæll Friðrik Kjartansson.

Nú þegar helgin er gengin í garð langaði okkur að deila með þér nokkrum hápunktum, sögum og fréttum af verkstæðinu.

Hvort sem þú ert að slaka á heima eða að koma þér aftur á strik eftir annasama viku vonum við að þú hafir gaman af þessari innsýn í verkefnin, söguna og handverkið sem veitir okkur innblástur á hverjum degi.


Þegar þú gengur inn um hina fallegu tvískiptu hurð – með opnanlegum glugga og flugnaneti – tekurðu strax eftir bogadreginni hálfhillu sem situr snyrtilega í horninu vinstra megin við þig.

Á sama vegg er rofi fyrir útiljósið staðsettur þannig að hægt er að ná til hans bæði innan úr vagninum og jafnvel af jörðinni fyrir utan.

Glæsileg eikartunna með krana bætir við bæði sveitalegum stíl og hagkvæmni.

Bremsulúgan lokuð
Bremsulúgan opin

Ef þú skoðar hliðarbekkinn vel sérðu litla, næstum falda hurð sem opnast og afhjúpar hefðbundna bremsu.

Þegar stöngin er ekki í notkun er hægt að fjarlægja hana og loka hurðinni til að halda öllu snyrtilegu.

Sætisskápurinn opin
Sætiskápur lokaður

Tveir stór hliðarrými veita aukið geymslupláss.

Svefn- og dvalarsvæðið snýst um drottningarstærð dýnu sem er komið fyrir á sérsmíðuðum ramma.

Í rammanum eru innbyggðar ýmsar snjallar geymslulausnir: tvær litlar skúffur á hvorri hlið, stórar skúffur á hvorum enda með klassískum skálahandföngum og tvöfaldar hurðir undir sem veita aðgang að aftara geymslurýminu.

Útdraganlegt borð með eigin stuðningsfæti er snyrtilega geymt undir rúminu, tilbúið til að draga út þegar komið er að því að elda, vinna eða borða saman.

Fyrir ofan liggur hangandi slá með færanlegum krókum meðfram miðjubitanum sem gerir þér kleift að hengja upp hluti þar sem þér hentar best.

Öðrum megin hangir leðurslíður og hinum megin er rennandi luktarkrókur.

Í hjarta vagnsins stendur glæsileg, fornleg fjögurra hellna viðareldavél, ásamt loftslá og krókum til að halda eldunaráhöldum skipulögðum fyrir ofan eldavélina og skápasvæðið.

vagn

Í fallegum búrskáp er hnífahaldari og kryddhilla sem eykur bæði notagildi og sjarma.

Hver er þín uppáhaldsútfærsla eða innréttingarhluti?

Viltu að við deilum nokkrum myndum af útsýninu þegar þessi vagn er kominn á nýja heimilið sitt?



Fjárhirðavagnar og mótun bandaríska vestursins

Eftir Jane Gilvary. 17. febrúar 2026

Einsamall fjárhirðir á hásléttum Wyoming vaknar við lyktina af viðarreyk sem liðast úr ofnpípu og jarm sauðfjár rýfur þögnina í óbyggðum.

Hann býr í sex sinnum tólf feta færanlegum búðum: fjárhirðisvagni, upprunalega litla húsinu á hjólum í Wyoming.

Fjárhirðisvagninn, útsjónarsöm frumherjauppfinning og varanlegt tákn um þrautseigju Vestursins, bauð upp á færanlega lausn fyrir lífið á beitilöndunum, allt frá vaxandi sauðfjárrækt seint á 19. öld til nútíma tjald- og lúxusútilegu.

1.69.2722 Fjárhirðavagn; viðgerð og endurgerð lokið af Rawhide Johnson árið 1997. Gjöf frá Quintin Blair-fjölskyldunni.

Uppruni á hásléttunum

Hið harðneskjulega líf fjárhirðisins krafðist færanlegs skjóls og bækistöðvar til að flytja hjarðir yfir afskekkt landsvæði í alls kyns slæmu veðri.

Líf fjárhirðisins, sem einkenndist af einveru, árvekni og tíðum flutningum, krafðist skynsamlegs skjóls fyrir veðri og vindum.

Flestir sagnfræðingar rekja uppruna fjárhirðavagnsins til Rawlins í Wyoming þar sem kanadískur járnsmiður, James Candlish, smíðaði þann fyrsta eftir hugmynd frá vini sínum, George Ferris.

Innan skamms fóru fjárbændur víðs vegar um Wyoming, Montana og Idaho að útbúa fjárhirða sína með fjárhirðavögnum, sem gerði þeim kleift að fylgjast betur með hjörðum sínum og flytja sig árstíðabundið milli sumar- og vetrarhaga.

1.69.2722 Smalavagn; viðgerð og endurgerð lokið af Rawhide Johnson árið 1997. Gjöf frá Quintin Blair-fjölskyldunni.
Smíðað fyrir óbyggðirnar

Snilldin á bak við hönnunina liggur í fyrirferðarlitlu og einföldu skipulagi, sambærilegu við nútíma

teardrop

hjólhýsi.

Fyrstu vagnarnir voru með undirvagn úr viði, Studebaker-hjólabúnaði og viðarhjólum.

Í notalegri innréttingunni var lítið rúm, viðareldavél, geymsluskúffur og niðurfellanlegt borð.

Eins og sagnfræðingurinn Nancy Weidel bendir á í bókinni Sheep Wagon: Home on the Range, er hvert rými nýtt

með nýjungum eins og krókum til að hengja upp föt eða kúrekabúnað.

Engir tveir vagnar voru nákvæmlega eins.

Þessi landnemagerð af Airstream-hjólhýsinu var með tvískiptri hurð til loftræstingar og bogadregnu strigaþaki sem síðar vék fyrir tini til að auka endingu og hlýju.

Menning á faraldsfæti

Eftir því sem sauðfjárrækt breiddist út um vestrið jókst eftirspurn eftir faglærðu vinnuafli til að sinna bæði hjörðunum og hinum nýstárlegu vögnum.

Basknesku innflytjendurnir, einn af áhrifamestu innflytjendahópunum sem mótuðu sauðfjárrækt í vesturríkjum Bandaríkjanna, komu frá Pýreneafjöllunum á Norður-Spáni og í Suður-Frakklandi.

Þar sem búgarðseigendur þurftu áreiðanlegt vinnuafl pössuðu Baskarnir vel við ímynd sauðfjárhirðisins: vinnusamir og úrræðagóðir.

Sumir Baskar komu einnig frá hirðingjasamfélögum í Evrópu og höfðu þekkingu sína með sér.

Basknesku hirðarnir, sem voru skilvirkir og sjálfbjarga, hjálpuðu til við að betrumbæta hvernig búgarðseigendur stjórnuðu og útveguðu sauðfjárvagna, um leið og þeir gáfu tungumál sitt og siði áfram til næstu kynslóða.

Að sögn Nancy Weidel nutu baskneskir hirðar svo mikillar virðingar að orðið

Baski

varð að lokum samheiti yfir

sauðfjárhirði.

Árlegir viðburðir eins og Þjóðhátíð Baska í Buffalo í Wyoming fagna gríðarlegu og varanlegu framlagi Baska til sauðfjárræktar.

Fjárhirðirinn Jack Scott spilar á gítar í vagni með hundi, um 1930. Ljósmynd eftir Charles J. Belden; glerplötunegatíva. MS 3 Charles Belden Collection. PN. 67.370 (smáatriði).

Landamerkjastríð

Þótt baskneskir fjárhirðar hafi mótað sauðfjárræktina með erfiði og sjálfsbjargarviðleitni leiddi hraður vöxtur sauðfjárbúskapar almennt til beinna átaka við rótgróna nautgriparæktendur.

Hinar víðáttumiklu sléttur Bandaríkjanna virtust endalausar og stór landsvæði voru enn óbyggð.

Þrátt fyrir það blossaði upp spenna milli fjárhirða og nautgriparæktenda, sérstaklega í Wyoming þar sem fjárhirðar ráku hjarðir sínar á beit.

Sam Hanna, aðstoðarsafnstjóri Buffalo Bill-safnsins, segir:

William F. ‚Buffalo Bill‘ Cody lýsti þessu í bréfi frá 1903 til yfirmanns landmælingaskrifstofunnar og fyrrverandi ríkisstjóra Wyoming, William A. Richards, þar sem hann bað hann um að gera eitthvað í sauðfjárbeit á Cody-svæðinu.

Hann skrifaði að dýrin myndu ‚eyðileggja landið‘ og að aðeins tvær hjarðir gætu ‚gert Norður- og Suður-árgöngin ofan við Cody að auðn.

Deilurnar snerust um aðgang að beitilöndum almennings.

Nautgriparæktendur, sem höfðu ráðið yfir opnum beitilöndum í áratugi, töldu landið sitt vegna hefðar og venju.

Síðan komu fjárhirðarnir, sem nautgriparæktendur sökuðu um ofbeit, mengun vatnsbóla og að eyðileggja landið með hvössum klaufum sauðfjárins.

Þessi spenna kveikti röð beitilandastríða um allt vestrið sem oft urðu ofbeldisfull og brutu niður rómantíska ímynd hins

friðsæla

opna beitilands.

Einn dramatískasti og mannskæðasti atburðurinn átti sér stað í Spring Creek-árásinni árið 1909, þegar sjö nautgriparæktendur réðust á fjárbúðir nálægt Ten Sleep í Wyoming.

Þeir drápu þrjá fjárhirða og eyddu vögnum og búfé.

Í sögulegum réttarhöldum voru fimm árásarmenn sakfelldir – fyrsta ákæran sem náði fram að ganga gegn árásarmönnum á fjárhirða í Wyoming.

Sagnfræðingurinn John W. Davis frá Worland útskýrir:

Sakfellingarnar í Spring Creek-árásinni bundu enda á ofbeldið sem beitt var gegn fjármönnum í Wyoming. Eftir 1909 urðu aðeins tvær minniháttar árásir í öllu fylkinu og enginn slasaðist í hvorugri þeirra.

Frá nauðsyn til nostalgíu

Ofbeldið í sauðfjárstríðunum dvínaði með tímanum en mesta umbreyting greinarinnar varð vegna framfara.

Eftir seinni heimsstyrjöldina mótuðu ný tækni og efnahagslegar breytingar sauðfjárbúskapinn.

Fjórhjóladrifnir vörubílar komu í stað hesta og vagna og betri girðingar drógu úr þörfinni fyrir langvarandi smölun á opnum beitilöndum.

Um 1960 var fjárvagninn orðinn minjar um liðna tíð.

Á hjólum inn í 21. öldina

Þótt tímabil fjárvagna sé löngu liðið hefur nýr sess sprottið upp: endurgerð og endurnýting þessara sögulegu vagna sem hagnýtra afþreyingarhúsa.

Margir eru nú útbúnir með vönduðum innréttingum og öllum nútímaþægindum húsbíls.

Í dag flykkjast borgarbúar vestur í leit að upplifun af

opnum beitilöndum

og lúxusútgáfa fjárvagnsins veitir einmitt það.

Eitt slíkt dæmi er K3 Guest Ranch í Cody, sem býður upp á fullkomlega endurnýjaðan fjárvagn frá 1897 frá Worland í Wyoming sem einstakan gistimöguleika.

Eigandinn Jerry Kincaid segir að

innviðir vagnsins haldi upprunalegri hönnun fjárhirðavagns frá 19. öld, en með nokkrum endurbótum fyrir gesti, svo sem þægilegu rúmi, loftkælingu, hita og rennandi vatni.

Arfleifð á hjólum

Endurbætur færs handverksfólks á borð við Rawhide Johnson í Cody gegna mikilvægu hlutverki í að varðveita arfleifð villta vestursins fyrir komandi kynslóðir.

Johnson gerði upp smalavagninn sem nú er til sýnis í Center of the West.

Sá vagn veitti eitt sinn smölum frá Two Dot-búgarðinum nálægt Cody, en hann er frá árinu 1910.

Verk hans umbreytti minjum frá upphafi 20. aldar í landbúnaðarminnisvarða um horfinn lífsstíl.

Á verkstæði Johnsons við Meeteetse-hraðbrautina í Cody má finna fagmannlega endurgerða smalavagna (og póstvagna) sem eru smíðaðir til að heiðra mikilvægan grip úr sögu villta vestursins.

Smalavagnar eru kannski ekki eins áberandi á fjallstindum og í dölum vestursins og þeir voru eitt sinn, en arfleifð þeirra lifir áfram á söfnum og í endurnýjuðum fjallakofum eins og K3 Guest Ranch.

Þegar þessi litlu hús á hjólum fá nýjan tilgang á okkar tímum varðveita þau lífshætti sem mótuðu villta vestrið og minna okkur á harðgeran landnemalífsstíl sem einkennir Wyoming.

Heimild fyrir Fjárhirðavagnar og mótun bandaríska vestursins : Buffalo Bill Center of the West

Höfundur Frásagnar: Hansen Wheel & Wagon Shop

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Grafreitur frá járnöld í Yorkshire afhjúpar 150 beinagrindur og verðmætar grafgjafirGrafreitur frá járnöld í Yorkshire afhjúpar 150 beinagrindur og verðmætar grafgjafir

0 Comments

Höfundur: Mark Miller með BA-gráðu í blaðamennsku

„Gífurlega mikilvægur“ fundur á grafreit járnaldarsamfélags í Englandi hefur leitt í ljós marga forngripi, þar á meðal skartgripi og nælur, spjót, sverð, hundruð raf- og glerperla og leirmuni.

Fornleifafræðingar sem unnu fyrir verktaka á fyrirhuguðu byggingarsvæði í Pocklington í Austur-Yorkshire rákust á grafreitinn á síðasta ári og stöðvuðu framkvæmdir svo hægt væri að grafa svæðið upp.

Þeir hafa fundið 150 beinagrindur af fólki sem grafið var í 75 ferhyrndum grafhaugum eða gröfum.

Fornleifafræðingarnir áætla að líkin hafi verið grafin fyrir tæplega 2.000 árum af fólki sem tilheyrði Arras-menningunni á járnöld.

Fornleifafræðingar hafa fundið 150 beinagrindur af fólki sem grafið var í 75 ferhyrndum grafhaugum eða gröfum (David Wilson Homes).

Í grein í The Yorkshire Post segir að ein líkamsleifanna hafi verið með brotið sverð sér við hlið, fjögur spjót meðfram hryggnum og annað nálægt nára.

Hann var ungur stríðsmaður, um 17 til 23 ára gamall þegar hann lést, og var spjótlagaður samkvæmt helgisið til að frelsa anda hans, að sögn Post.

Önnur beinagrindin, sem var einnig af karlmanni, lá á skildi.

Sú beinagrind fannst á síðasta ári og Ancient Origins birti frétt um hana.

Sophie Coy, starfsmaður Map Archaeological Practice Ltd, heldur á spjótsoddi sem fannst á staðnum. (Yorkshire Post)

The Guardian segir sérfræðinga fagna fundinum sem einum stærsta og mikilvægasta fundi frá járnöld á síðustu árum.

Sérfræðingar segja að svæðið hafi alþjóðlegt gildi.

Járnöldin í Bretlandi stóð frá um 800 f.Kr. til landvinninga Rómverja árið 43 e.Kr.

Rannsakendur telja að svæðið hafi verið byggt á járnöld.

Næla úr bronsi með kóralskreytingu sem fannst á staðnum (MAP/PA Wire)

„Við vonum að þessar niðurstöður varpi ljósi á greftrunarsiði á járnöld – og eins og við getum gert ráð fyrir út frá skjaldar- og sverðsgreftrunum voru þetta mikilvægir meðlimir samfélagsins, þannig að skilningur okkar á menningu og lykilpersónum þess tíma gæti aukist til muna,“ sagði Paula Ware, yfirmaður svæðisins, í samtali við The Guardian.

Frú Ware sagði við The Yorkshire Post:

„Við hefðum ekki vitað af þessum stað ef ekki væri fyrir þessa framkvæmd.

Framkvæmdaaðilar fá slæma umfjöllun, en sem fornleifafræðingar erum við þakklát því það er þannig sem við fáum vinnu.“

Uppgraftarsvæðið.

Fornleifafræðingar munu verja nokkrum árum í að grafa upp og rannsaka svæðið, grafirnar og líkamsleifarnar til að ákvarða hvort fólkið hafi verið innfætt, hvað það borðaði og hvaða áföllum eða álagi það varð fyrir á lífsleiðinni.

DNA-greining mun leiða í ljós hvort fólkið var skylt.

Á vefsvæðinu WorldHistory.biz kemur fram að grafir af þessu tagi, í ferhyrndum grafhaugum, séu einstakar í Bretlandi.

Grafir Arras-menningarinnar eru frábrugðnar öðrum frá sama tíma í Bretlandi utan Yorkshire og líkjast gröfum La Tène-menningarinnar á meginlandi Evrópu.

Aðrar grafir Arras-menningarinnar í Yorkshire hafa verið í ferhyrndum grafhaugum og sumir mannanna voru grafnir með stríðsvögnum sínum.

Ólíkt því sem gerðist á meginlandi Evrópu voru stríðsvagnarnir hins vegar teknir í sundur.

Eins og í Pocklington spanna þessar grafir tímabilið frá um 500 f.Kr. til landvinninga Rómverja.

Dæmi um „vagn“gröf frá járnöld sem British Museum fann við Wetwang. (The Landscape Research Centre)

Í maí 2015 greindi Ancient Origins frá greftrunum frá Arras-menningunni í Pocklington, þar á meðal manninum sem var grafinn á skildinum.

Arras-menningin er nefnd eftir grafreit sem kallast Arras á bóndabæ í Austur-Yorkshire sem var grafinn upp á árunum 1815 til 1817 af hópi aðalsmanna og síðar af öðrum manni.

Meira en 100 grafhýsi fundust í Arras og í fjórum þeirra voru stríðsvagnar.

Talið er að tilgangur stríðsvagnanna hafi verið að flytja hinn látna – líklega einhvern háttsettan – til framhaldslífsins.

Aðrar grafir innihéldu beinagrindur ásamt grafgjöfum á borð við málmgripi, leirmuni og dýraleifar.

Einn merkilegasti fundurinn til þessa var stríðsmannagröf (karlmaður sem var jarðsettur með vopnum stríðsmanns) sem innihélt „líklega besta járnaldarsverð í Evrópu“, að sögn British Museum.

Þetta 2.300 ára gamla járnsverð, þekkt sem Kirkburn-sverðið, er með íburðarmiklu hjalti1 sem samanstendur af 37 aðskildum hlutum úr járni, bronsi og horni og er skreytt með rauðu gleri.

Greining á beinunum leiddi í ljós að þremur spjótum hafði verið stungið í brjóst stríðsmannsins.

Járnaldarsverðið sem fannst á uppgraftrarsvæðinu í Pocklington.

Valin mynd: Armband úr bronsi með kóralaskreytingu sem fannst á staðnum í Yorkshire.

Upprunaheimild: MAP Archaeology

Höfundur Mark Miller

Þýtt upp úr Ancient Origins

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

  1. Þverstykkið á sveðinu fyrir neðan handfangið ↩︎

Innsýn í tímalaust handverk hjólgerðarmannsins í NebraskaInnsýn í tímalaust handverk hjólgerðarmannsins í Nebraska

0 Comments

1918 hélt Háskólinn í Nebraska í Omaha einstaka sýningu sem beindi sjónum að hjólagerðarmanninum (Wheewright), meistara í iðngrein sinni sem var lífsnauðsynleg fyrir samgöngur í upphafi 20. aldar.

Þessi viðburður, sem var festur á filmu á einstakri ljósmynd sem nú er varðveitt í Þjóðskjalasafninu, heiðraði þá flóknu færni sem fólst í því að smíða og viðhalda tréhjólum – ómissandi hluta af lífi bænda, landnema og dreifbýlissamfélaga um allt miðvestrið.

Hlutverk hjólagerðarmannsins

Hjólagerðarmaður sérhæfði sig í að smíða og gera við tréhjól fyrir vagna og önnur hestavagnafarartæki.

Starf þeirra krafðist einstakrar nákvæmni og sérþekkingar.

Sterkt hjól var ekki bara þægindi – það var lífæð fyrir samgöngur og verslun áður en bílar urðu allsráðandi.

Tréhjól þurftu að þola erfitt landslag, allt frá grýttum fjallastígum til leðjukenndra sléttuvega.

Hvert hjól var verkfræðilegt undur, smíðað úr endingargóðum harðviði fyrir pílára og naf, og oft með járngjörðum til að auka styrk.

Þessi færni gekk í arf milli kynslóða og tryggði að þekkingin á smíði áreiðanlegra hjóla varðveittist.

1918 Umbreytingatími

Þegar sýningin var haldin árið 1918 voru bílar að verða vinsælli en hestvagnafarartæki voru enn ómissandi fyrir marga.

Dreifbýlissamfélög, sérstaklega í miðvestrinu, reiddu sig mikið á vagna við bústörf, vöruflutninga og jafnvel fjölskylduferðalög.

Sýningin varpaði ljósi á hvernig hjólagerðarmenn studdu við þessi samfélög og blönduðu saman hefð og hagkvæmni á tímum örra tæknibreytinga.

Varðveisla sögu og menningar
Ákvörðun Háskólans í Nebraska um að sýna handverk hjólagerðarmannsins var framsýn tilraun til að varðveita menningarlegt og sögulegt gildi þessarar iðngreinar.

Viðburðir sem þessir fræddu almenning um mikilvægi hefðbundinnar færni og heiðruðu þá iðnaðarmenn sem lögðu grunninn að vexti og landnámi Bandaríkjanna í vesturátt.

Arfleifð handverksins

Arfleifð hjólagerðarmannsins minnir okkur á hugvit og útsjónarsemi fyrri tíma bandarískra iðnaðarmanna.

Færar hendur þeirra mótuðu hjólin sem fluttu landnema vestur, fluttu vörur á markað og tengdu saman samfélög.

Í dag hjálpa sýningar eins og sú sem haldin var í Omaha okkur að meta og læra af þessum tímalausu iðngreinum.

Þegar við virðum fyrir okkur handverkið sem fangað var á ljósmyndinni frá 1918 heiðrum við ekki aðeins hjólagerðarmenn fortíðarinnar, heldur alla þá sem hafa varðveitt þekkingu og listfengi hefðbundinna iðngreina fyrir komandi kynslóðir.


Heimild: Historical Memories Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Uxavagnalíf við ströndina með nýtingu þara #1Uxavagnalíf við ströndina með nýtingu þara #1

0 Comments

Maine árið 1882, með augnabliks innsýn í strandlífið.

Hér er bóndi að hlaða þara á vagninn með heykvísl á ströndinni í York í Maine.

Bóndinn á uxa sem draga farartækið.

1882 iðaði hin hrikalega strandlengja Maine af takti sveitalífsins.

Við grýttar strendur York í Maine reiddu duglegir bændur og sjómenn sig á gjafir lands og sjávar til að framfleyta fjölskyldum sínum og samfélögum.

Ein slík sena sem fangar kjarna þessa tímabils er bóndi sem safnar þara meðfram ströndinni, með sterka uxa sína tilbúna til að draga hlassið inn í land.

Þarasöfnun var algeng í strandbæjum á 19. öld.

Bændur notuðu næringarríkan þarann sem náttúrulegan áburð til að auðga jarðveginn fyrir uppskeru.

Hann var sérstaklega gagnlegur við ræktun á kartöflum, maís og öðru grænmeti, sem voru undirstaða landbúnaðarhagkerfis Maine.

Þari var einnig notaður sem undirburður fyrir búfénað yfir harða vetrarmánuðina, sem sannaði gildi sitt utan akranna.

Uxarnir sem sjást á þessari mynd voru dýrmætasta eign bóndans.

Þessi kraftmiklu og áreiðanlegu dýr voru notuð til að plægja akra, draga vagna og flytja þunga farma eins og eldivið, hey og þara.

Uxar voru þekktir fyrir styrk sinn, þol og rólega lund, sem gerði þá ómissandi í daglegu lífi á bóndabænum.

York í Maine var 1882 rólegur en blómlegur bær.

Sjávarþorp voru á víð og dreif meðfram strandlengjunni, á meðan bóndabæir teygðu sig yfir hæðirnar inn til landsins.

Fjölskyldur unnu saman að því að halda við heimilum sínum og bæjarbúar komu oft saman til guðsþjónustu, á markaði og til samfélagshátíða.

Þrátt fyrir áskoranir vegna óútreiknanlegs veðurs og hrikalegs landslags voru íbúar Maine úrræðagóðir og stoltir af sjálfsþurftarbúskap sínum.

Fyrir börn sem uxu úr grasi á þessum tíma snerist lífið um húsverk, skóla og leik.

Þau gætu hafa hjálpað foreldrum sínum að safna eggjum, mjólka kýr eða safna eldiviði.

Á sumardögum könnuðu þau fjörulón, veiddu af bryggjunum eða hjálpuðu til við að safna þara meðfram ströndinni, líkt og bóndinn á þessari mynd.

Í dag er York í Maine vinsæll ferðamannastaður, þekktur fyrir fallegar strendur, vita og söguleg kennileiti.

Samt sem áður má enn sjá leifar af landbúnaðar- og sjávarútvegsarfleifðinni, sem minnir gesti á einfaldari tíma þegar náttúran og erfiðisvinna mótuðu líf íbúanna.

Þessi svipmynd frá 1882 endurspeglar ekki aðeins landbúnaðarsögu Maine heldur fagnar einnig þrautseigju strandsamfélaga sem enn blómstra í dag.


Heimild: Historical Memories Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Ominibus tveggja hæða #4Ominibus tveggja hæða #4

0 Comments

Hestvagn í Fíladelfíu, PA (um það bil seint á 19. öld til snemma á 20. öld): Innsýn í fortíðina

Seint á 19. öld og snemma á 20. öld iðuðu götur Fíladelfíu í Pennsylvaníu af lífi. Innan um hófaskelli og iðandi mannfjölda stóð einn samgöngumáti upp úr – „hestvagninn“.

Áður en bílar og rafknúnir sporvagnar gjörbyltu samgöngum í borgum gegndu þessir hestvagnar mikilvægu hlutverki við að tengja saman fólk og staði í vaxandi borg.

Ominibus. Mynd fengin að láni frá Wikipedia.

Hestvagninn: Undur síns tíma

Hestvagnar voru merkilegt dæmi um hugvit 19. aldar.

Vagnarnir voru hannaðir til að flytja marga farþega og voru með löngum, lokuðum klefa með tveimur röðum af trébekkjum meðfram hliðunum.

Farþegar sátu andspænis hver öðrum á meðan vagninn skrölti eftir steinlögðum götum, dreginn af einum eða tveimur sterkbyggðum hestum.

Hnykkir á ferðinni voru örlítið mildari vegna gorma sem voru festir undir vagninn.

Að framan var upphækkað sæti fyrir vagnstjórann sem gerði honum kleift að stjórna hestunum á meðan farþegar nutu ferðarinnar í tiltölulegum þægindum.

Þrátt fyrir einfalda hönnun var hestvagninn mikil framför í almenningssamgöngum og gerði íbúum og gestum kleift að kanna borgina með auðveldum hætti.

Ominibus tveggja hæða í London. Mynd fengin að láni af Wikipedia.

Tveggja hæða hestvagnar: Næsta skref

Eftir því sem íbúum Fíladelfíu fjölgaði jókst þörfin fyrir stærri farartæki.

Þá komu tveggja hæða hestvagnarnir til sögunnar – nýjung sem bauð upp á sæti fyrir enn fleiri farþega.

Þessir tveggja hæða vagnar voru með opna efri hæð með bekkjaröðum sem buðu farþegum upp á víðáttumikið útsýni yfir borgina.

Til að komast upp á efri hæðina þurfti oft að ganga upp þröngan hringstiga aftan á vagninum.

Þótt sæti á efri hæðinni væru ódýrari þurftu farþegar að þola veður og vind – hvort sem var sólskin, rigning eða snjór.

Þrátt fyrir þessar áskoranir gerði nýjabrumið og hagkvæmnin tveggja hæða hestvagna að algengri sjón á fjölförnum götum Fíladelfíu.

Minni útgáfur: Einkavagnar og stöðvarvagnar

Þótt stóru borgarvagnarnir væru ráðandi í borgarsamgöngum voru minni útgáfur af þessum farartækjum – oft kallaðar „einkavagnar“ eða „stöðvarvagnar“ – notaðar í dreifbýli og á fínni hótelum.

Þessi litlu farartæki fluttu yfirleitt fjóra til sex farþega og voru hönnuð til að flytja gesti milli lestarstöðva, setra og hótela.

Þau voru búin geymsluplássi fyrir farangur og þjónuðu sem tenging milli járnbrauta og áfangastaða, sem gerði ferðalög þægilegri.

Wagonett í Argentínu í eigu sama eigand alla ævi hans.

Wagonette: Sveigjanlegur og hagkvæmur

Önnur útgáfa af hestvagninum var „wagonette“.

Hann var minni og fjölhæfari en borgarútgáfan, bauð upp á sveigjanlegt sætafyrirkomulag og hentaði vel fyrir stuttar ferðir eða einkaferðir.

Wagonette-vagnar voru fáanlegir bæði opnir og yfirbyggðir og voru vinsælir meðal fjölskyldna og stofnana vegna hagkvæmni og þæginda.

Hvort sem þeir voru notaðir til að sinna erindum, í skoðunarferðir eða til að flytja hópa á viðburði, buðu wagonette-vagnar upp á persónulega samgönguupplifun.

Hnignun hestvagna

Snemma á 20. öld leiddu tækniframfarir til tilkomu rafknúinna sporvagna og bensínknúinna farartækja, sem smám saman leystu hestvagna af hólmi.

Þægindi og hraði vélknúinna farartækja gerðu hestvagna fljótt úrelta.

Um miðja 20. öld heyrði hestvagninn sögunni til – lifði aðeins áfram á ljósmyndum, safnsýningum og í sögulegum heimildum.

Samt sem áður lifir arfleifð þeirra áfram sem tákn um tíma þegar samgöngur voru hægari, hljóðlátari og nátengdar takti borgarlífsins.

Varanleg arfleifð

Hestvagnar Fíladelfíu voru meira en bara leið til að komast frá A til B – þeir táknuðu nýsköpun og aðlögun á tímum hraðrar borgarþróunar.

Þeir lögðu grunninn að nútíma almenningssamgöngum og ruddu brautina fyrir strætisvagna, sporvagna og neðanjarðarlestir sem fylgdu í kjölfarið.

Í dag vekur myndin af hestvögnum upp fortíðarþrá eftir einfaldari tíma, þegar götur borgarinnar ómuðu af hófaskellum og vagnhjólum.

Þessi merkilegu farartæki minna okkur á hversu langt við höfum komist – og hvernig samgöngur hafa alltaf gegnt hlutverki í að móta borgirnar sem við köllum heimili okkar.


Með síðustu tveggja hæða Ominibus vögnunum í London.

Hestvagn, London, 1914

Áður en vélarhljóð og bensínlykt tóku yfir endurómuðu borgargötur af hófataki.

Hestvagninn var lausn 19. aldarinnar á almenningssamgöngum, stór, yfirbyggður vagn sem var hannaður til að flytja farþega á þægilegan hátt um iðandi bæi og borgir.

Þessi glæsilegu farartæki voru vinsæl víðs vegar um Evrópu, Bandaríkin og víðar og voru burðarásinn í borgarsamgöngum löngu áður en vélknúnir strætisvagnar tóku við.

1860 átti London General Omnibus Company (LGOC) 75% af strætisvögnum Lundúna og 1860 fluttu þeir 40 milljónir manna árlega.

Síðasti skrásetti hestvagninn í Lundúnum var Tilling-vagn sem ók síðast á milli Peckham og Honor Oak Tavern þann 4. ágúst 1914.

Sönn áminning um þann tíma þegar ferðast var á brokkhraða!

Heimild: Great British Tea Party Facebook

Ljósmyndari: Unbekannt


Heimild: Historical Memories Facebook (fyrir ofan London 1914)

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Dráttar- og burðardýr í uppgjöri múldýra og uxa í villta vestrinuDráttar- og burðardýr í uppgjöri múldýra og uxa í villta vestrinu

0 Comments

Ollu miklu uppgjöri milli uxa og múldýra í ameríska vestrinu


Frá vagnalestum á Oregon-slóðinni til hergagnabirgðalína og landbúnaðar á landamærasvæðum voru bæði dýrin notuð í miklum mæli, og hvort um sig bauð upp á ákveðna kosti og takmarkanir.

Skilningur á notkun þeirra veitir dýrmæta innsýn í efnahagslegan, umhverfislegan og skipulagslegan veruleika lífsins í ameríska Vesturlandinu.

Efnahagsleg sjónarmið

Uxar voru hagkvæmari kostur fyrir marga landnema.

Oft var hægt að kaupa (a yoke) uxa (tvö dýr) á helmingi verðs eins múldýrs.

Að auki var ódýrara að fóðra og viðhalda uxum. Þeir gátu lifað á grófu fóðri – sléttugrasi, runnum og öðru lággæðafóðri – á meðan múldýrin þörfnuðust vandaðra mataræðis, sérstaklega þegar þau voru í stöðugri vinnu.

Landnemar sem voru ekki of efnaðir kusu oft uxa af þessari ástæðu.

Meirihluti landnema í heild sinni sem ferðuðust yfir land á Oregon-, Kaliforníu- og Mormónaslóðunum um miðja 19. öld valdi oft uxateymin vegna hagkvæmni þeirra og endingar, þrátt fyrir hægari ferðahraða.

Styrkur og vinnuþol

Uxar voru þekktir fyrir styrk sinn og þol.

Þótt þeir væru hægari en múldýr gátu þeir dregið þunga farma dag eftir dag.

Á grófum, forugum og hjólföruðum slóðum sléttunnar miklu og Klettafjallanna reyndust uxar áreiðanlegir, sérstaklega við að draga þunglestaða vagna í gegnum krefjandi landslag.

Múldýr voru hins vegar eftirsótt fyrir hraða sinn, lipurð og fótvissu.

Bandaríski herinn notaði oft múldýr fyrir birgðaflutninga, landkönnunarleiðangra og póstvagnaleiðir vegna getu þeirra til að ferðast hratt yfir langar vegalengdir.

Þol þeirra í þurru loftslagi – ásamt meira viðnámi gegn hita og sjúkdómum – gerði þá sérstaklega hentuga fyrir harðbýlt loftslag suðvesturhluta landsins.

Hegðun og meðhöndlun

Uxar voru almennt spakir og hlýðnir þegar þeir voru rétt þjálfaðir.

Þeir voru settir undir herðaklava1 í pörum (yoked in pairs) og stýrt með raddskipunum og gaddastaf frekar en taumum. Róleg framkoma þeirra gerði þá auðveldari í meðförum fyrir óreynda ökumenn, eins og nýkomna landnema eða bændur.

Múldýr voru hins vegar taldir greindari og sjálfstæðari í hugsun.

Þótt þetta gerði þá skilvirkari í höndum reyndra kúskum voru þeir einnig erfiðari í þjálfun og meðhöndlun.

Múldýr voru venjulega beisluð eins og hestar og þarfnaðist teymið meiri athygli við meðhöndlun.

Skapgerð þeirra gaf þeim orð fyrir að vera þrjóskir, þótt í raun væri þessi eiginleiki oft form sjálfsvarnar – múldýr voru ólíklegri en hestar eða uxar til að vinna sig til þrots eða meiðsla.

Viðkvæmni og langlífi

Uxar höfðu einn alvarlegan veikleika: þeir voru viðkvæmari fyrir gin- og klaufaveiki, sérstaklega þegar þeir voru ofkeyrðir eða illa fóðraðir.

Hins vegar voru þeir seinir til að örvænta og ólíklegri til að taka á rás þegar þeir urðu skelkaðir, sem dró úr hættu á vagnaslysum.

Múldýr voru úthaldsbetri í þurru loftslagi og höfðu almennt færri fótavandamál en hestar eða uxar.

Þeir lifðu lengur, jöfnuðu sig hraðar eftir áreynslu og gátu unnið vel fram á efri ár.

Seigla þeirra gerði þá að ákjósanlegri dýrum fyrir langtíma viðskipta- eða hernaðaraðgerðir.

Stefnumiðuð notkun og svæðisbundnar óskir

Um miðjan til seinni hluta 19. aldar fóru óskir um annað hvort dýrið fram yfir hitt að endurspegla svæðisbundinn og starfstengdan mun.

Uxar héldu áfram að vera fyrsti kostur landbúnaðarlandnema á frjósömum svæðum eins og Willamette-dalnum í Oregon eða Miðdalnum í Kaliforníu.

Þeir voru einnig ráðandi í fyrstu bylgjum vesturferðanna.

Múldýr urðu hins vegar ráðandi í herbirgðakeðjum, námurekstri og vöruflutningum yfir langar vegalengdir.

Bandaríski herinn, sérstaklega birgðadeildin, varð einn stærsti kaupandi og ræktandi múldýra og reiddi sig á þá vegna óviðjafnanlegrar getu þeirra til að takast á við gróft landslag og langa göngu án þess að brotna niður.

Niðurstaða

Notkun uxa og múldýra í BNA-vestrinu á 19. öld endurspeglaði flókið samspil efnahagslegra nauðsynja, umhverfisaðstæðna og vinnuaflsþarfa. Á meðan uxar voru hægir, áreiðanlegir og hagkvæmir, buðu múlar upp á hraða, seiglu og aðlögunarhæfni á hærra verði.

Hvort dýr var ómissandi í sínu samhengi, og saman knúðu þau áfram þá gríðarlegu hreyfingu fólks og efnis sem einkenndi landnám Bandaríkjanna í vestri.

  1. ↩︎

Heimild: History Shortcut Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Handvagn kartöflusölumanns #7Handvagn kartöflusölumanns #7

0 Comments

Þið takið eftir að ljóskerin á vagninum eru líklega eftirlíkingar úr tré! Hvers vegna?

Þessi einstaka ljósmynd frá 1892 fangar götusala á Manhattan sem selur heitar kartöflur sem voru algengt og vinsælt götubiti við upphaf 20. aldarinnar.


Þessar gufusoðnu kartöflur voru oft kallaðar „Mickies“, gælunafn sem tengdist írskum uppruna þeirra.

Nafnið kom frá írska kartöfluafbrigðinu sem var notað og í gömlum New York-slangri var „Mick“ hugtak (oft niðrandi) fyrir írska innflytjendur, sérstaklega mótmælendur.

Það sem er kaldhæðnislegt er að þetta sama kartöfluafbrigði var orsök hinna miklu írsku hungursneyða (1845–1849)1, harmleiks sem rætti upp milljónir.

Hungursneyðin mikla

Á árunum 1845-52 gekk Írland í gegnum tímabil hungursneyðar, sjúkdóma og fólksflutninga sem varð þekkt sem „Mick“-hungursneyðin.

Kartöfluuppskeran, sem þriðjungur íbúa Írlands reiddi sig á til matar, sýktist af sjúkdómi sem eyðilagði uppskeruna.

Áður höfðu komið fyrir uppskerubrestir en á tímum hungursins brást uppskeran um allt land og endurtók sig í nokkur ár.

Á þessu tímabili var áfram flutt út mikið magn af matvælum, aðallega til Stóra-Bretlands, þrátt fyrir kartöflupestina.

Heimild: Breska þingið. https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/overview/the-great-famine/

En í New York borg varð það uppspretta hlýju og huggunar, í bókstaflega talað.

Á þessum tíma borðaði fólk ekki bara heitar kartöflur.

Þau báru þær í vösum sínum á hinum hörðu vetrum og notuðu þær sem handahitara.

Bæði hagnýtt og mettandi.

Í dag er þetta áminning um hvernig eitthvað jafn einfalt og kartafla getur innihaldið mörg lög af sögu um fólksflutninga, lifun, seiglu og aðlögun.


Heimild: Classic Screen, Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

  1. Er svo ↩︎

Götuþvottavagn í New York #1Götuþvottavagn í New York #1

0 Comments

1905 er hestvagn að störfum við götuhreinsun á annasömum götum New York-borgar.

Senunni er lýst á tíma áður en nútíma vélbúnaður tók við slíkum verkefnum, þegar hestvagnar voru enn almennt notaðir í opinberri þjónustu eins og götuhreinsun.

Starfsmaðurinn, sem stýrir hestinum og hreinsibúnaðinum, er hluti af viðleitni borgarinnar til að viðhalda hreinlæti í hratt vaxandi borgarumhverfi.

Á þessum tíma var New York að ganga í gegnum miklar breytingar, með ört vaxandi íbúafjölda og borgina að stækka bæði að stærð og flækjustigi.

Göturnar voru þéttsetnar hestvögnum, götusölum og gangandi vegfarendum, sem gerði það nauðsynlegt að halda aðalgötunum eins hreinum og mögulegt var.

Starf götuhreinsarans, þótt mikilvægt væri, var langt frá því að vera glæsilegt, þar sem það krafðist langra vinnustunda og líkamlegrar vinnu við að sópa upp hestaskít, rusl og annan úrgang.

Þessi ljósmynd veitir innsýn í borgarlífið við upphaf 20.

aldarinnar og fangar augnablik áður en þróaðri tækni var tekin í notkun í hreinlæti borgarinnar.

Hestvagninn við götuhreinsun táknar fyrri aðferðir við að viðhalda hreinlæti í einni stærstu borg heims.

Þetta er áminning um hversu langt borgir hafa náð í innviðum og tækni, og einnig vitnisburður um hina harðduglegu menn og hesta sem héldu götum New York borgar í röð og reglu áður en nútíma götuhreinsivélar komu til sögunnar.


Heimild: Brantley Fuller Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Keltneskur stríðsvagn 2.500 ára fannst í EdinborgKeltneskur stríðsvagn 2.500 ára fannst í Edinborg

0 Comments

Stríðsvagn sem sannar tengingu á járnöld við meginland Evrópu



Skrifað af: Wu Mingren

Wu Mingren („Dhwty“) er með BA-gráðu í fornaldarsögu og fornleifafræði.

Þótt megináhugi hans beinist að fornum menningarheimum Mið-Austurlanda hefur hann einnig áhuga á öðrum landsvæðum og tímabilum.

Mingren hefur tekið virkan þátt í vettvangsrannsóknum í fornleifafræði og hefur starfað við uppgröft víða um heim, meðal annars í Bretlandi, Egyptalandi og á Ítalíu.


Newbridge-vagn er nafnið sem gefið var leifum af keltneskum vagni sem fannst í Edinborg í Skotlandi.

Gröfin er talin vera frá um 5. öld f.Kr. og tilheyrir þar með járnöld.

Newbridge-vagninn er mikilvægur þar sem hann er sá fyrsti sinnar tegundar sem grafinn hefur verið upp í Skotlandi og gæti bent til þess að Skotar á járnöld hafi haft nánari tengsl við Evrópu en áður var talið.

Því hefur verið velt upp að þessi vagn tengist greftrun og að einhver af háum stöðum hafi verið jarðsettur nálægt þeim stað þar sem vagninn fannst.

Áætlað var að hefja byggingu nýju Edinburgh-skiptistöðvarinnar árið 2001.

Newbridge-vagninn fannst við fornleifarannsókn sem gerð var áður en hafist var handa við byggingu Edinburgh-skiptistöðvarinnar, mynd (CC by SA 2.0 / Derek Ferris)

Áður en hægt var að hefja byggingarframkvæmdir á staðnum þurfti þó að fara fram fornleifarannsókn á svæðinu samkvæmt fyrirmælum borgarráðs Edinborgar.

Þetta var vegna þess að byggingarsvæðið var staðsett nálægt Huly Hill, bronsaldargrafhaug með þremur standandi steinum, í Newbridge, nokkra kílómetra vestur af miðborg Edinborgar og nálægt Edinburgh-flugvelli.

Fornleifafræðingar frá Headland Archaeology og Þjóðminjasafni Skotlands sáu um uppgröft á staðnum.

Rómverskir rithöfundar skráðu að keltneskir stríðsmenn hefðu notað stríðsvagna í hernaði.

Hver stríðsvagn samanstóð af vagni sem dreginn var af tveimur hestum og mannaður af tveggja manna liði, ökumanni og stríðsmanni.

Ein af þeim aðferðum sem stríðsvagnaliðin notuðu var sem nokkurs konar farartæki fyrir stríðsmanninn.

Stríðsvagninum var ekið inn á vígvöllinn og stríðsmaðurinn steig af til að berjast sem fótgönguliði.

Þegar stríðsmaðurinn þreyttist gat hann stigið aftur upp í stríðsvagninn og yfirgefið bardagann. Önnur aðferð sem var notuð var að láta stríðsvagninn hreyfast um vígvöllinn og þaðan voru spjót kastað að óvininum.

Einnig var sagt að hávaðinn frá stríðsvögnunum hefði ógnað óvinunum

Tengt efni.
Keltneskir stríðsmenn á stríðsvagni (CC 3.0)

Upphaflega var talið að Newbridge-vagninn væri frá um 250 f.Kr. Hjólbarðar og ytra borð hjólanna voru úr járni og vegna tæringar varðveittust nokkur viðarbrot úr hjólunum.

Þessi brot fundust við uppgröft hjólsins á rannsóknarstofu og voru notuð til að aldursgreina ökutækið með geislakolsaðferð.

Niðurstaða þessarar greiningar bendir til þess að vagninn hafi verið smíðaður á bilinu 475 til 380 f.Kr., sem gerir hann elsta vagn sem fundist hefur í Bretlandi.

Járnhjólbarðarnir gerðu einnig kleift að endurbyggja hjól vagnsins nákvæmlega, þar sem staðsetning og lögun hjólanna höfðu varðveist.

Frekari upplýsingar um vagninn, sem fengust við uppgröftinn, gerðu það mögulegt að framkvæma fullkomna endurgerð Newbridge-vagnsins árið 2007.

Þessi eftirlíking er nú í eigu Þjóðminjasafna Skotlands.

Robert Hurford vagnasmiður fer með okkur í gegnum uppbyggingu og endurgerð vagnsins á ensku!

Hurford segir að hvernig hjólin eru gerð eða uppbyggð taki Rómverjum fram. Allur hringurinn/hjólbarðinn er beigður í heilu lagi t.d.

Newbridge-vagninn veitir einnig upplýsingar um Kelta sem bjuggu í Skotlandi og þá sem bjuggu í öðrum hlutum Evrópu.

Til dæmis benda sumar tæknilegar upplýsingar, eins og hvernig hjólin voru smíðuð og skortur á fjöðrunarbúnaði, til þess að Newbridge-vagninn hafi verið frábrugðinn evrópskum hliðstæðum sínum.

Hins vegar var aðferðin við að grafa vagninn í Newbridge nákvæmlega eins og þær sem notaðar voru í Belgíu og Frakklandi, þar sem heill vagn var grafinn.

„Skotland er oft álitið vera á jaðri járnaldarinnar í Evrópu, einangrað frá meginstraumnum,“ sagði dr. Stephen Carter, framkvæmdastjóri Headland Archaeology í Edinborg [samkvæmt The Megalithic Portal].

„Þessar vísbendingar minna okkur á að það voru mikil tengsl milli Skotlands og Evrópu á forsögulegum tíma, sérstaklega sjóleiðis.“


Heimild: Ancient-origins.net

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlndur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Gæsivagn frá París 1754 #9Gæsivagn frá París 1754 #9

0 Comments

Þessi glæsilegi episkíi-vagn var gefið Elísabetu Petrovna keisaraynju af Kirill Razumovskíj árið 1754.

Neftóbaksdós með mynd af Elísabetu Petrovna keisaraynju, Sankti Pétursborg (?), miðja 18. aldar Keisaralega postulínsverksmiðjan (?). Postulín, gull; málun undir glerung, gyllingar, mótun, sizelering

Kirill Razumovskíj, bróðir Alexeys Razumovskíjs sem var í miklu uppáhaldi hjá keisaraynjunni, naut verndar hennar.

Hann hlaut greifatitil árið 1744, varð síðan forseti Vísindaakademíunnar í Sankti Pétursborg árið 1746 og var skipaður hershöfðingi Úkraínu árið 1750.

Vagninn er fjögurra sæta.

Yfirbyggingin mjókkar niður á við og neðri hluti fram- og hliðanna er sveigður.

Það eru fimm gluggar á framhlið- og hliðum.

Gluggarnir og efri hluti hurðanna með myndskreyttu efri hlutanum innihalda rúðugler.

Hurðirnar eru staðsettar lágt.

Eitt samanbrjótanlega og útdraganlegt þrepið er inni í vagninum.

Vagninn er glæsilegur og hulinn gyllingu og er eðlilega talinn eitt besta dæmið um farartæki í rókókóstíl, sem stendur enn í heilu lagi til handa heiminum.

Gæsivagn frá París, meistari А. Drillerosse, 1753-1754, eftir teikningu eftir N. Pineau (?); bronsskraut í stíl Philippe Caffieri; málverk – François Boucher. Hlynur, brons, flauel, járn; tréskurður, gyllingar á gifsi, olíumálun. Gjöf frá 1754 frá greifa Kirill Razumovsky til Elísabetar Petrovna keisaraynju. Vagninn var á Vagnasafninu í Sankti Pétursborg til ársins 1763 og var þá fluttur til Vagnasafnsins í Moskvu. Vopnabúrið fékk vagninn frá Vagnasafninu í Moskvu árið 1834.

Hópur viðurkenndra franskra meistara vann að sköpun þessa epíska farartækis.

Hönnun hins stórbrotna forms vagnsins er unnin af franska arkitektinum Nicolas Pineau.

Á grundvelli þess smíðaði meistarinn Drillerosse vagninn og skreytti hann með glæsilegum gylltum útskurði.

Málverk á spjöldunum voru gerð af hinum fræga franska listamanni François Boucher.

Við hönnun þessa einstaka vagns leitaðist Nicholas Pineau við að gefa honum ekki aðeins íburð, heldur einnig hátíðlega reisn „sem hæfir keisaraynju víðfeðms ríkis“.

Hann stækkaði vagninn eins mikið og mögulegt var og lagði sérstaka áherslu á áhrifaríkan skrautbúnað þar sem gylltar tréútskurðar-skreytingar með óvenjulega ríkulegri mótun eru ráðandi þáttur.

Hönnun hans var framkvæmd af hinum frábæra vagnsmið og skreytingameistara A. Drillerosse, sem reyndist vera afburðameistari á mörgum sviðum lista.

Stóru ósamhverfu skrautsveigirnir, skeljarnar og blómin, sem sýna óþrjótandi ímyndunarafl meistarans í skreytingunum, lúta heildarsamsetningunni.

Þær skringilega bognu línur minna á öldutoppa.

Skrautsveigirnir, skeljarnar og mjúkt sveigðir blómastilkarnir, sem raðast í takt og mynda eina heild, falla vel að útlínum vagnhússins og gefa því fullkomið þrívíddaryfirbragð.

Allir burðarhlutar eru skreyttir með skurðlist: stólparnir á veggjamótunum, gluggaumgjarðirnar og dyrakarmarnir. Djúpur útskurðurinn er gylltur.

Útskorið skraut á framhluta undirvagns af
París, meistari А. Drillerosse, 1753-1754.

Ríkulegasti útskurðurinn er á efri hluta vagnhússins, og þökk sé því má njóta djúps og upphleipts útskurðarins frá öllum sjónarhornum.

Víðáttumikið yfirborð fram- og afturhluta undirvagnsins og dráttarskaftsins er skreytt með upphleyptu mynstri af stórum skrautbogum.

Gyllti útskurðurinn á hjólunum sker sig skýrt úr á móti hinum rauða bakgrunni.

Meistarinn valdi hlyn sem efni í útskorna skrautið og nýtti sér kænsku mýkt þess og groppu til að skapa flókið plastískt mynstur sem virðist nánast mótað.

Hér er kunnátta útskurðarmeistaranna augljós, því hlynur er erfiður í vinnslu og minnstu mistök í hreyfingum skilja eftir sig för.

Einn útskurðarhlutinn ber merkið „A’Drillerosse“, sem er nafn meistarans sem smíðaði vagninn.

Brons gegnir mikilvægu hlutverki í skreytingunum.

Sérstaklega áhugaverðar eru bronsrelíefplöturnar sem þekja uppspretturnar með myndum af englum að leika sér í bylgjum og blómum.

Skrautleg bronssamsetning á vagnfjöðrinni. París, meistari А. Drillerosse, 1753-1754.

Englalíkneskin eru mjög lífleg og alls ekki heft eða hefðbundin, á meðan blómin eru unnin í miklum smáatriðum. Bronsskreytingarnar mynda aðskildar samsetningar og falla vel að heildarútlitinu.

Ástæða er til að ætla að þær hafi verið gerðar í verkstæði hins fræga gyllara og silfursmiðs, Philippe Caffieri, myndhöggvara Loðvíks XV. Frakklandskonungs.

Mjúkur, öldulaga taktur bronsins og tréskurðarins sameinast rókókó-eðli málverksins, sem er eftir François Boucher.

Hvert spjald á hliðum og hurðum minnir á málað spjald í íburðarmiklum rókókó-ramma.

Málverkið með goðsögulegum viðfangsefnum einkennist af ósamhverfum, mjúkum línum, gnægð smáatriða, daðurkenndri yndisþokka í hreyfingum englanna og fínlegum litasamsetningum.

Tjáningarríkar fígúrur englanna virðast geisla af mildu ljósi sem gerir alla samsetninguna hlýja og gleðiríka. Litaskalinn samanstendur aðallega af fölum bláum og bleikum tónum.

Málverk á spjaldi með útskornum ramma á vagnhurðinni. París, meistari А. Drillerosse, 1753-1754.

Þessir mildu pastellitir gefa vagninum sérstaka fágun.

Fallegt upphleypt gullsaumsmynstur prýðir innra rauðfjólubláa flauelsáklæðið og skjaldarmerkið.

Vagninn er búinn nýjustu tæknilausnum, nánar tiltekið fjöðrum, þróuðum öxulliðum og svanshálsi, auk þess sem hann er með sæti fyrir kúskinn.

Vagninn ber einkenni rókókóstílsins, þótt einkenni nýs stíls, klassíkur, hafi byrjað að birtast í skreytingum Parísarvagna frá þessum tíma.

Form þeirra var rólegra og útskurðurinn fíngerðari.

Hugsanlegt er að vagninn hafi verið skreyttur í rókókóstíl samkvæmt fyrirmælum frá rússneskum viðskiptavini, því þessi stíll var að verða hátískutíska í Rússlandi.


Heimild: https://www.kreml.ru/en-Us/

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skáði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Sögulegar landamærabyggðir frá Arizona til TexasSögulegar landamærabyggðir frá Arizona til Texas

0 Comments

Á flestum stöðum Norður Ameríku eru tengingar við vagnasögnuna enda hefur mikið af efni verið haldið til haga eða varðveitt aftur í tímann!

Frá ýmsum höfundum | 21. feb. 2025 | Ferðalög & varðveisla, Sannir vestrænir bæir

Brautryðjandinn og sagnfræðingurinn Sharlot Hall horfði á stórkostlegustu undur Arizona árið 1928.

Formáli

Frá sólbrenndum eyðimörkum Arizona til ótaminnar villtrar náttúru Wyoming fanga sögufrægar landamærabæir Ameríku hinn varanlega anda villta vestursins.

Þessir sögulegu áfangastaðir taka ferðalanga með í tímaferðalag og veita innsýn í spennandi tímabil kúreka, útlaga og landnema.

Gakktu eftir götum Arizona sem eru þéttsettar sölum, uppgötvaðu námuarfleifð Colorado og sögur af Doc Holliday, eða kannaðu Kansas, þar sem nautgriparekstrar og alræmdir byssubardagar hafa skilið eftir sig óafmáanleg spor á sléttunni. Víðáttumikið landslag Montana bergmálar af draumum gullæðisins, á meðan Hill Country í Texas blandar saman ríkulegri arfleifð og hrjúfri fegurð.

Á sama tíma lífgar Wyoming upp á goðsagnir um Buffalo Bill og Butch Cassidy.

Hver bær geymir brot af landnámssögu Ameríku og skapar þannig vegferð sem er gegnsýrð af sögu, ævintýrum og táknrænum vestrænum sjarma.

Útsýni yfir gamla námubæinn Jerome, sem stendur á Kleópötrufjalli og gnæfir yfir Verde-dalinn í Yavapai-sýslu í Arizona. Á blómaskeiði hinna auðugu koparnáma á þriðja áratug 20. aldar fundu meira en 10.000 manns sér búsetu þar. Árið 2010 var íbúafjöldinn kominn niður í 444, en bærinn fyllist af ferðamönnum marga daga ársins.

Arizona

Þjóðvegir verða til: Könnun á Villta vestrinu í gegnum sögufrægar bæi Arizona

Námugröftur Jerome lauk og skildi eftir sig frægasta draugabæ Arizona.

Arizona er ríki þar sem andi villta vestursins lifir enn, allt frá rykugum eyðimörkum til hrjúfra fjalla. Þetta er land ríkt af sögu, allt frá arfleifð frumbyggja Ameríku og landkönnun Spánverja til kúrekasagna og námugraftaruppgangs.

Ef þú vilt fara í ferðalag aftur í tímann eru sögufrægir bæir Arizona fullkomnir áfangastaðir. Hvort sem um er að ræða heimsókn á fræga bardagastaði villta vestursins, gönguferð niður götur með gömlum börum og verslunum, eða skoðun safna sem segja sögur landnema og útlaga, þá býður Arizona upp á ógleymanleg ferðalög inn í fortíðina.

Hér er leiðarvísir að nokkrum sögufrægum bæjum ríkisins sem vekja villta vesturið til lífs.

Cave Creek: Draumur kúrekans

Framlínubæir óbyggðanna í Cave Creek halda anda Villta vestursins á lofti enn í dag.

Í hlíðum Sonoran-eyðimerkurinnar býður Cave Creek upp á sanna upplifun af villta vestrinu. Bærinn, sem er þekktur fyrir andrúmsloft villta vestursins, laðar að sér gesti sem leita að kúrekamenningu og sögu.

Bærinn er frægur fyrir honky-tonk staðina Harold’s og The Buffalo Chip, en þeir sem vilja versla ættu að heimsækja Watson’s Hat Company og Cave Creek Cowboy Company til að fá ekta kúrekaklæðnað.

Ef þú ert að leita að hlut úr arfleifð vestursins til að taka með heim, þá eru tugir verslana meðfram aðalgötunni sem bjóða upp á list, söguleg verðmæti og rústík heimilisskraut.

Cave Creek-safnið býður upp á áhugaverða sýn á sögu bæjarins, með sýningum um fyrstu landnemana, námugröft og menningarlegu áhrifin sem mótuðu svæðið. Með sínum vestrænu verslunum, gömlum börum (saloon) og stórfenglegri eyðimerkurnáttúru, að ógleymdum goðsagnakenndum veitingastöðum eins og Big Earl’s Greasy Eats og Cryin’ Coyote Barbecue, er Cave Creek fullkominn upphafspunktur fyrir alla þá sem vilja upplifa kúrekasögu Arizona.

Bisbee: Námubær með sál

Bisbee, sem var eitt sinn einn stærsti námubær Bandaríkjanna, er fallega varðveitt sýnishorn af sögu Arizona.

Bærinn er þekktur fyrir iðandi listasenu og sögulega byggingarlist og býður upp á einstaka innsýn í námufortíð ríkisins.

Bærinn var stofnaður seint á 19. öld þegar kopar fannst á svæðinu og varð fljótt eitt af velmegunarmestu námusetrum landsins.

Í dag geta gestir skoðað Námu- og sögusafn Bisbee, sem segir sögu koparblómatímans og innflytjendanna sem byggðu bæinn.

Heimsókn í Queen Mine-sýninguna býður upp á beina innsýn í neðanjarðarlíf námuverkamanna. Myndrænar, hlykkjóttar götur Bisbee, kantraðar af viktoríönskum húsum og sérstökum verslunum, gefa bænum sérstakan sjarma sem blandar saman sögu og nútímalegri sköpun.

Heimsókn væri ekki fullkomin án þess að kíkja á eða gista á sögufræga Copper Queen-hótelinu.

Camp Verde: Mót menningar-heima

Camp Verde, sem stendur við Verde-ána, er ríkt af sögu frumbyggja Ameríku og hersögu.

Bærinn, sem eitt sinn var herstöð á tímum Indíánastríðanna, hefur þróast í sögulegan áfangastað með sterk tengsl við fortíð sína.

Fort Verde ríkissögusafnið varðveitir upprunalega virkið og gestir geta fræðst um hermennina og landnemana sem bjuggu og börðust á svæðinu. Virkið hýsir einnig Verde Valley fornleifa-fræðisetrið, sem sýnir fornminjar frumbyggja Ameríku og forsögulega sögu svæðisins.

Camp Verde er frábær staður til að kanna samspil sögu frumbyggja Ameríku, hersögu og sögu villta vestursins, um leið og notið er hinnar fögru náttúru Verde-dalsins í Arizona.

Póstvagn í Tumbstone

Tombstone: Bærinn sem var of þrautseigur til að deyja

Engin ferð um vesturhluta Bandaríkjanna er fullkomin án þess að stoppa í Tombstone, bænum sem varð frægur fyrir skotbardagann við O.K. Corral.

Tombstone, sem er þekktur sem „Bærinn sem var of þrautseigur til að deyja“, var eitt sinn ein löglausustu staða vestursins og heimili frægra persóna eins og Wyatt Earp, Doc Holliday og Clanton-gengisins.

Í dag geta gestir stigið aftur í tímann með skoðunarferð um Big Nose Kate’s og The Crystal Palace Saloon, þar sem litríkar persónur Tombstone söfnuðust eitt sinn saman.

Bird Cage-leikhúsið, upprunalegt leikhús villta vestursins, er ómissandi viðkomustaður sem veitir innsýn í þá skemmtun sem eitt sinn blómstraði hér. O.K. Corral eru sögufrægar götur, ekta bar (saloon).

Jerome: Endurfæddur draugabær

Jerome, sem stendur á hlíð Kleópötrufjalls, er fyrrverandi námubær sem hefur breyst í blómlegt listamannasamfélag.

Bærinn, sem eitt sinn var þekktur sem „syndugasti bær Vestursins“, blómstraði á dögum koparvinnslu seint á 19. öld og snemma á þeirri 20.

Á blómaskeiði sínu var Jerome auðugasta náma í heimi í eigu eins manns, en þegar námurnar lokuðu á sjötta áratugnum varð bærinn nánast að draugabæ.

Í dag er Jerome staður þar sem saga og list mætast. Jerome State Historic Park býður upp á innsýn í námusögu bæjarins og er til húsa í fyrrum höll sem eitt sinn var heimili námuframkvæmdastjórans.

Gestir geta einnig kannað Jerome Historical Society Mine Museum til að fræðast um uppgang og hnignun sem einkenndi bæinn.

Þröngar, bugðóttar götur Jerome eru nú þaktar listgalleríum, sérverslunum, vínsmökkunarstofum og veitingastöðum, sem gerir hann að sérstökum og heillandi áfangastað með litríka sögu.

Kingman: Klassískur áfangastaður á Route 66

Kingman, heimabær Bob Boze Bell, framkvæmdastjóra True West, er ein af klassísku borgunum meðfram hinni goðsagnakenndu Route 66. Bærinn er fullur af sögu villta vestursins og nostalgísku aðdráttarafli með fortíð sinni úr villta vestrinu og líflegri Route 66 menningu.

Mohave-safnið um sögu og listir er frábær staður til að byrja á, þar sem gestir geta fræðst um sögu frumbyggja svæðisins, námuvinnslu og járnbrautir. Sögusafn Mohave-sýslu er einnig ómissandi viðkomustaður.

Fyrir aðdáendur hins sögufræga þjóðvegar veitir Route 66 safnið ítarlega innsýn í arfleifð Þóðvegarins og hlutverk hans í þróun ameríska vestursins.

Sögulegt miðbæjarsvæði Kingman býður upp á frábært úrval af gömlum matsölustöðum, verslunun með fornmuni og mótelum sem láta manni líða eins og maður hafi stigið aftur í tímann.

Gamli bæjarhlutinn Scottsdale: Nútímaleg vestræn upplifun

Þótt Scottsdale sé þekkt fyrir lúxushótel sín og fínar verslanir býður gamli bæjarhlutinn í Scottsdale upp á innsýn í rætur bæjarins frá villta vestrinu.

Scottsdale var stofnað á níunda áratug 19. aldar og var upphaflega landbúnaðarsamfélag sem þróaðist síðar í mikilvægan bæ fyrir nautgripabændur.

Í dag er gamli bæjarhlutinn í Scottsdale lifandi blanda af sögulegum byggingum, listgalleríum og verslunum í vestrænum stíl.

Sögusafn Scottsdale veitir innsýn í fyrstu daga bæjarins, þar á meðal tengsl hans við frumbyggjamenningu Hohokam-fólksins, landbúnaðarfortíð hans og hlutverk sem samkomustaður fyrir nautgriparekstur. Hápunkturinn er safnið Western Spirit: Scottsdale’s Museum of the West, sem býður upp á sýningar um sögu ameríska vestursins, þar á meðal kúrekamenningu, muni frumbyggja og vestræna list.

Prescott: Villta vestrið lifir hér

Bronsstytta eftir Bill Nebeker stendur á Prescott Courthouse Plaza og heiðrar lögreglumenn Arizona.

Prescott er oft nefndur „Heimabær allra“ og er ómissandi viðkomustaður fyrir þá sem hafa áhuga á sögu villta vestursins í Arizona.

Prescott var stofnuð á sjöunda áratug 19. aldar, varð höfuðborg Arizona-svæðisins og gegndi lykilhlutverki á fyrstu árum ríkisins.

Sögufræga Whiskey Row-bærinn, sem eitt sinn hýsti 40 krár og spilavíti sem lögreglumenn og útlagar sóttu, þar á meðal Doc Holliday og Wyatt Earp, er nú þekkt fyrir lifandi tónlistarsenuna, listgallerí, sælgætisbúðir og að sjálfsögðu sínar frægu krár, þar á meðal hina goðsagnakenndu ,,Palace Restaurant & Saloon“.

Sharlot Hall-safnið býður upp á ítarlega skoðun á sögu svæðisins, með áherslu á menningu frumbyggja, fyrstu landnemana og stofnun Prescott.

Bærinn er einnig frægur fyrir að halda „Frontier Days“, elstu rodeókeppni heims. Fyrir áhugafólk um list villta vestursins sýnir Phippen-safnið suma af bestu kúreka- og vestrænni list í ríkinu. Söguleg hús Prescott, gamlar kirkjur og heillandi bæjartorg veita innsýn í líf í Arizona á 19. öld.

Wickenburg: Eyðimerkurbær með ríka arfleifð

Wickenburg er heillandi eyðimerkurbær með djúpar rætur í námu- og búskaparsögu. Upphaflega var Wickenburg námubær, stofnaður á sjöunda áratug 19. aldar, en varð síðar þekktur fyrir nautgriparækt og hestasölu.

Desert Caballeros Western Museum er lykilviðkomustaður fyrir alla sem hafa áhuga á sögu svæðisins og býður upp á sýningar um menningu frumbyggja, snemmbúið búskaparlíf og sögu bandaríska kúrekans.

Í Wickenburg er einnig að finna Vulture-námuna, gamla gullnámu sem var ein sú auðugasta í Arizona, og gestir geta farið í skoðunarferðir til að læra um uppgang og hrun námuvinnslu á svæðinu.

Sögulegt miðbæjarsvæði bæjarins er fullt af vestrænum sjarma, með verslunum og veitingastöðum sem endurspegla kúrekasögu þess.

Dvöl á Rancho de los Caballeros, Flying E gestaranchi eða The Kay El Bar, elsta gestaranchi Wickenburg, mun gera ferð þína til Wickenburg enn eftirminnilegri.

Williams: Hlið að Grand Canyon

Williams, sem liggur meðfram sögufrægu Route 66, er oft kallað „Hliðið að Grand Canyon“ vegna þess að það þjónar sem miðstöð fyrir ferðamenn á leið til einnar frægustu náttúruundurs heims. Andrúmsloft Villta vestursins í Williams endurspeglast í gömlum húsaframhliðum, matsölustöðum og mótelum. Hápunktur Williams er Grand Canyon-járnbrautin, sem býður upp á skemmtilega lestarferð til Grand Canyon og veitir ógleymanleg tækifæri til að upplifa óbyggðir Arizona. Bærinn er einnig með Williams-lestarstöðina, sögufræga járnbrautarstöð þar sem gestir geta fræðst um mikilvægi járnbrautarinnar fyrir sögu bæjarins. Williams býður upp á fullkomna blöndu af sjarma villta vestursins og náttúrufegurð, sem gerir hann að frábærum viðkomustað fyrir alla sem kanna sögu Arizona.


Heimild: True West. History of the American Frontier

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Vagnar í Vísundaveiði 1870-80Vagnar í Vísundaveiði 1870-80

0 Comments

Eins og flestir vita voru Vísundar nánast veiddir upp til agna meðan frumbyggjarnir veiddu sér aðeins til veiða!

Frásögn af Vísundaveiðiæðinu 1870!


Vísundaveiðimenn með yfirbyggða vagna. Í Grate Bent, Kansas. Tekið milli 1870 og 1880.

Slátrað fyrir skinnin.“ 1874. Frá Bandaríska þjóðarbókasafninu.

Frumbyggi Ameríku á hestbaki að veiða Vísunda með spjóti.“ Charles Schreyvogel, listamaður. Um 1901. Frá Bandaríska þjóðarbókasafninu.

Innfæddur Ameríkani á hestbaki að veiða Vísunda.“ Um 1897. Frá Bandaríska þjóðarbókasafninu.

Veiði á Vísundum í fjarlægu vestri á leið Kansas-Kyrrahafsjárnbrautarinnar.“ 1871. Frá Bandaríska þjóðarbókasafninu.

Veiði á Vísundum.“ Um 1873. Frá Bandaríska þjóðarbókasafninu.

Fjall eða fell af vísundahauskúpum!


Vísundar í girðingu í Garden City

Heimild: Legacy of the WestFacebook. Sögufélag Kansas.

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Nýuppgerður Bobsleði til flutnings á trjábolum úr skógarhöggiNýuppgerður Bobsleði til flutnings á trjábolum úr skógarhöggi

0 Comments

Unninn af Hansen Wheel & Wagon Shop USA

Saga frá árdögum skógarhöggs í Minnestota skrifað af Joseph Ansel DeLaittre

Við erum spennt að deila nýlegu uppgerðarverkefni sem blés nýju lífi í geira af sögu skógarhöggs.

Teymið okkar endurgerði vandlega sögulegan trjáflutningasleða og kom honum aftur í upprunalegt notkunarstand.

Sleðinn er frá sirka 1900 og verulega sjaldgæfur og einstakur, sagði Hr. Doug Hansen mér í rafpósti.

Svo sagði hann að sleðinn væri ekki verksmiðjusmíðaður heldur smíðaður af einstakling eða einstaklingum.

Þessir sleðar gegndu mikilvægu hlutverki í skógarhöggi í Norð-Vestur hluta USA, Kyrrahafsmengin.

Að vetri til og drógu gríðarlega þunga timburfarma gegnum snæviþakktan skóga þegar aðrar flutningsleiðir voru ófærar.

Auk þess að sýna þennan uppgerða sleða köfum við dýpra í sögu þessara ótrúlegu verkfæra.

Við deilum myndum, sögum og innsýn í hvernig þessir sleðar voru notaðir, sem gefur þér nánari sýn á hugvitið og erfiðisvinnuna sem fór í skógarhöggið að vetrarlagi.

Við vonum að þú njótir þessarar ferðar til fortíðar jafn mikið og við nutum þess að gefa þessum sleða nýtt líf!

Taktu eftir keðjubindistönginni á myndinni hér að ofan?

Þetta einfalda en afar áhrifaríka verkfæri hjálpaði til við að festa þunga farma, sem sýnir hugvitssemi skógarhöggsmanna fyrri tíma.







Vetrarskógarhögg: Frásögn Tyke Frost

Sleðar úr tré voru smíðaðir í nokkrum mismunandi útfærslum eftir aðstæðum.

Meiðarnir voru breiðir og lágir, en háir og mjóir meiðar voru notaðir á ís og í blönduðum aðstæðum.

Krosskeðjusleðar voru notaðir á bugðóttum vegum.

Krosskeðjusleðar tengdu framhluta vinstri aftari meiðar við afturhluta hægri frammeð, og eins fyrir hægri aftari meiða við vinstri frammeð.

Krossfestingarnar ollu því að aftari hluti sleðans beygði í gagnstæða átt við framhlutann.

Hægt var að stjórna sveigjuhreyfingum með því að herða eða losa keðjurnar.

Krosskeðjusleðar gátu sveigt fram hjá trjám eða hindrunum.

Sleða- eða vagndráttur var notaður fyrir eldiviðarflutninga.

Dráttur samanstendur af tveimur löngum stöngum, þar sem annar endinn er festur á sleða eða hjólasett.

Hinn endi stangnanna dregst eftir jörðinni.

Ækin eru auðveldir í hleðslu, þurfa ekki festingar fyrir farminn og renna ekki á hestana þegar farið er niður brekkur.

Í skógarhöggsbúðum í Maine höfðu kúskarnir sérstaka svefnskála aðskilda frá öllum öðrum.

Á hverju kvöldi hengdu kúskarnir hestakragana (reyðtigi) og teppi hestanna sinna upp í svefnskálanum til þurrkunar.

Stundum var gufan svo þykk að maður þurfti að þreifa sig áfram og hinn sterki fnykur var aðeins þolanlegur fyrir kúskana.

Hestarnir á fyrstu myndinni eru með trjábolabúnað.

Þeir eru með hlífar á beislinu til að koma í veg fyrir að snjór og ís komist undir beislispúðana.

Dráttarólarnar eru sterkbyggðar og aftursætin eru léttbyggð körfuaftursæti.

Tanksleðinn var úr gegnheilum tré og með þrífót ofan á.

Með því að nota þrífótinn, reipi og fötu dró einn hestur fulla vatnsfötuna upp úr ánni til að fylla tankinn.

Viðarrenna (á stærð og í lagninu eins og þakrenna) með litlum götum boruðum í botninn var fest aftan á tankinn fyrir neðan tappa þvert.

Þegar komið var á veginn sló kúskurinn tappann úr og úðaði vatninu á veginn. Þegar kom að því að „vökva veginn“, baðstu til almættisins að sá sem var að úða á undan þér hefði tæmt allan tankinn, þannig að þú úðaðir á réttum tíma og stað á veginn.

Furutrjábolir af lágum gæðum voru lagðir meðfram vegunum og notaðir sem

höggdeyfar.

Furubolirnir gerðir vatnsósa til að halda þeim á sínum stað.

Í bröttu brekkunum voru notaðar

hemlunarkeðjur

eða

beisliskeðjur

til að halda aftur af farmunum.

Beisliskeðja samanstóð af U-laga stálstykki.

Tveggja eða þriggja feta löng keðja var tengd við aðra hlið „U-sins“.

Keðjuhlekkir stækkuðu smám saman frá litlum í stóra og svo aftur í litla.

Rennitengi og festibúnaður tengdu keðjuna við hina hlið

U-sins.

Kúskurinn myndi stöðva farminn þegar hann væri í jafnvægi efst á hæð.

Farmurinn þyrfti að vera nógu langt yfir hæðina svo hestarnir næðu sleðanum með farminum af stað aftur.

Ökumaðurinn staðsetti ‘U’-ið yfir fremri hluta sleðans hægra megin, með keðjuna undir sleðanum og lausahlekkinn að utanverðu.

Keðjan myndaði núning til að hægja á farminum.

Nálægt botni hæðarinnar myndi kúskurinn nota bólukrók1 til að losa lausahlekkinn og leyfa keðjunni að teygja sig og dragast meðfram sleðanum.

Kúskar/vagnstjóri gátu ekki stöðvað á jafnsléttu vegna þess að hestarnir gátu ekki sjálfir komist af stað með hlass.

Á hleðslustöðum notuðu hleðslumennirnir/kúskarnir langa ‘bungu’ og stangir til að hjálpa hestunum að koma hlassinu af stað.

Öðrum enda stangarinnar var stungið undir aftari hluta og hinn endinn hvíldi á öxl hleðslumannsins og vogaraflinu beitt.

Kúskurinn myndi þá hvetja með því að góla og stýra teyminu til að losa fremri sleðann.

Eftir að hafa kallað

haw,

hvatti kúskurinn teymið áfram og hleðslumennirnir

humpuðu

farminn.

Þegar farmurinn var kominn af stað var það í höndum ökumannsins að halda honum á hreyfingu.

Hestarnir voru með hvöss skaflajárn og ökumenn unnu hart að því að koma í veg fyrir að hestarnir skæru/rispuðu fætur sína á hvössum skaflajárnunum.

Sleðar sem runnu í stjórnleysi eða brotnar bindingar leiddu yfirleitt til dauða hesta og kúska.

Ég hef séð ökumenn nota „staurabinding“, sem er grænn trjásproti beygður yfir trjábolina.

Eftir síðustu ferð dagsins þurfti einn kúskur að beisla hest fyrir viðartank á sleða, fara að ánni eftir vatni og síðan væta aðalvegina. Bakleið var aðeins vökvuð af og til.

Hér er gömul mynd af sleðadragi sem við notuðum fyrir eldiviðinn og pappírsviðinn.

Þetta er mjög gömul mynd, en það eru 11 1/2 kúbikmetrar af viði á þessum sleða

Naut voru notuð til að þjappa vegina eftir mikla snjókomu og stundum voru þau notuð til að draga trjáboli.

Faðir minn var meistari í að valta yfirfennta vegi.

Djúpur snjór er erfiðastur að valta því hann hefur tilhneigingu til að þjappast saman fyrir framan valtarann. Góður ökumaður getur komið valtaranum upp á snjóinn og þjappað honum niður.

Miklar þakkir til Tyke Frost fyrir að deila sögum sínum, minningum og myndum með okkur!

Það er alltaf ánægjulegt að heyra um reynslu og sögu sem berst til okkar í gegnum aðra.

Við kunnum sannarlega að meta að þú hafir gefið þér tíma til að deila þessum fjársjóðum fortíðarinnar með okkur!

  1. ↩︎

Heimild: Hansen Wheel & Wagon Shop

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Yfirlestur: malfridur.is

Coupé í Sankti Pétursborg 1739 #2Coupé í Sankti Pétursborg 1739 #2

0 Comments

Anna keisaraynja notaði vagninn við hátíðlegar skrúðgöngur!

Eik, birki, flauel, brons, járn, tréskurður, tempera, gyllingar á gifsi. Það tilheyrði Önnu Ionnovu keisaraynju. Árið 1797 var það flutt frá Sankti Pétursborg til vagnaskemmu Moskvu. Vopnabúrið eignaðist það frá vagnaskemmu Moskvu árið 1834.

Vagninn er tveggja sæta.

Yfirbyggingin mjókkar niður á við og neðri hluti afturhliðar er sveigður.

Gluggarnir og efri hluti hurðanna með myndskreyttu efri hlutanum eru með rúðugleri.

Hurðirnar eru nálægt jörðu og fótstigið er inni í vagninum.

Vagninn endurspeglar fagurfræðilegan smekk síns tíma – hann er byggður í hefðum vesturevrópskrar barokkhefðar.

Athyglin beinist að hinu afar ríkulega og lifandi skrauti.

Gylltur útskurður þekur alveg hina lítillega bognu kverklista, veggsamskeyti, gluggaumgjörð, dyrakarma og fram- og bakhlið undirvagnsins.

Skreyting á vinstri vegg yfirbyggingarinnar og bronslistaverk á fjöðruninni Coupé. Sankti Pétursborg, 1739.

Barokkskrúðskraut og skeljar blandast vel við höggmyndina, smáatriði í formi grímna og tveggja hausa arna með afar fíngerðum laufskurði sem minnir á útskornu mynstrin á mörgum rússneskum myndaarfleifðum frá 17. öld.

Þjóðleg einkenni birtast í óvenjulegri túlkun á sumum skrauthlutum barokksins.

Þrátt fyrir ákveðinn aga er útsurðurinn og skrautið létt og glæsilegt.

Hér sameinast lifandi ímyndunarafl listamannsins sem hannaði skreytingarnar og færni handverksmanna sem skáru þær út með næmu innsæi fyrir mótunarmöguleikum.

Skrautmynduðu rammarnir á bolnum innihalda spjöld skreytt með málverkum af leikandi kerúbum, hafmeyjum, grímum, skjaldarmerkjum og blómaskreytingum.

Vagninn var fluttur frá Sankti Pétursborg til Moskvuvagnaskemmunnar. Safnað af Vopnabúrinu frá Moskvuvagnaskemmunni árið 1834.

Skreytingarnar eru útfærðar í gulleitum og grænum litbrigðum og gegna mikilvægu hlutverki í heildarskreytingu vagnsins ásamt bronsmunstrunum.

Vagnasmiðirnir nýttu sér nokkur ný einkenni, þannig er efri hluti afturhliðarinnar, sem er bólstruð með terrakottalituðu flaueli, þakinn glæsilegum upphleyptum bronsmedalíum í formi skelja og skrúðblaða.

Plöturnar í fjöðrunum, handföngin og sylgjurnar eru einnig úr bronsi, sem og skrautmunir á þakinu, sem er skreytt með vösum og litlum nöglum með upphleyptum myndskreyttum höfðum.

Val á terrakottaflaueli fyrir innri bólstrun vagnsins og toppurinn sýnir mikla listræna smekkvísi.

Vagninn er búinn helstu tæknilegu eiginleikum þess tíma.

Hann er með fjöðrum og öxulás.

Sú viðtekna skoðun að vagn þessi sé verk Okhta-meistara 1 í þjónustu flotamálastofnunarinnar er ekki staðfest í skjalasöfnum.

Málverk og útskurður á vagnhurðinni

Í 18. aldar skrá hirðhesthúsakansellísins er að finna upplýsingar um að þetta ökutæki hafi verið smíðað í hesthúsagarði Sankti Pétursborgar árið 1739.

Það var notað við hátíðlegar skrúðgöngur Önnu keisaraynju.


Heimild: https://www.kreml.ru/

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Yfirlestur: malfridur.is

Oseberg-sleðinn: lýsing smáatriðaOseberg-sleðinn: lýsing smáatriða

0 Comments

Gerð – Sheteligs sleði

Hlutir

Myndasafn skráðra muna Norska safnsins

Verulega forvitnilegt!

Meiðar, fjaðrir, klafar, borð og naglar, kambur og dýrahöfuðstólpar

Sleði Fjöldi brota – 1904 nr. 242, fyrir önnur númer sjá textann

Efni – tré

Sérstakt efni – eik/beyki

Fundarnúmer á vettvangi – 3

Lýsing á hlut (1904 nr. 242)
(1904 nr. 102, 1904 nr. 197-199, 1904 nr. 200-203, 1904 nr. 208-209, 1904 nr. 223, 1904 nr. 237, 1904 nr. 372)
Sleði Sheteligs var einnig þriðji sleðinn. Hann samanstendur af eftirfarandi aðalhlutum.
A: Meiðar
B: Fjaðrir
C: Bogar
D: Borð og naglar
E: Karfa
F: Dýrahöfuðstólpar

Sleðinn er úr beyki og eik og er 2,02 m langur frá aftasta stykki til og með framhlutanum.

Breiddin er aftast við aftasta hlutann 43 cm og við meiðana (fyrir ofan slitmeiðana) er breiddin um 65 cm.,

Breiddin er við framhlutann 42,5 cm og neðst á milli meiðanna (fyrir ofan slitmeiðana) fremst um 61 cm.

Hæðin er aftast 38 cm og fremst um 36 cm mælt frá neðri brún meiðanna og upp að neðri brún þverstykkisins.

(Lýsingin tengist meðfylgjandi skissu þar sem bókstafirnir í textanum vísa til).

A. Meiðarnir.

Þessir eru báðir útbúnir með slitmeiði úr eik sem er beygður upp á við að framan, en skorinn á ská að aftan.

Sjálfur meiðurinn er beygður upp á við bæði að framan og aftan í jöfnum boga.

Bæði form slitmeiðsins og sjálfs meiðsins er ferhyrnt.


Meiði I (hægri meiðurinn).

Slitmeiður þessa meiða er gerður úr einu stykki og er 1,70 m langur og um 5 cm hár.

Slitmeiðinn fylgir fremri beygju sjálfs meiðans alveg upp að fremsta þverstykki.

Að aftan er slitmeiðurinn skorinn af án þess að fylgja beygjunni.

Þversnið hans er ferhyrnt en neðri hliðin er skorin á ská að innan þannig að þversnið slitmeiðans verður nokkurn veginn eins og teikning sýnir.

Meiðurinn er settur í skáa stöðu.

Þessi meiði er nærri efri brúninni skreyttur með þremur láréttum línum sem liggja frá aftari endanum og alveg fram að efri bogadregna hluta slitmeiðans.

Við aftari endann eru þrjár lóðréttar línur settar sem lokaskreyting frá efri brún niður að neðri brún.

Þessi slitmeiði er festur við sjálfan meiðann með fjórum trénöglum með splitti.

Tveir af þessum trénöglum hafa verið settir í miðjuna milli fremstu og öftustu fjalarinnar, einn fyrir framan fremstu fjölina og einn fyrir aftan öftustu.

Þessir trénaglar hafa verið 1,5-2 cm að þykkt.

Þeir hafa verið reknir niður að ofan í gegnum efri liggjandi meiðann og farið þvert í gegnum hann og slitmeiðann.

Slitmeiðinn er samsettur úr u.þ.b. 3 brotum. Heildarlengd meiðans hefur verið u.þ.b. 2 m.

Hæð hans er 7-8 cm, breiddin við neðri brúnina 4,8 cm, á miðjunni 4,9 cm og við efri brúnina 3 cm.

Þversnið meiðans má sjá á meðfylgjandi skissu.

Eins og sjá má hefur meiðinn nokkur sérstök skörð á innri hliðinni.

Í meiðann eru tappaðar tvær fjaðrir sem eru staðsettar í jafn mikilli fjarlægð frá fremri og aftari enda, nánar tiltekið u.þ.b. 45 cm frá efri enda meiðans mælt í beinni línu meðfram hægri langspýtunni.

Innbyrðis fjarlægð milli fjaðranna a og b mæld í beinni línu meðfram hægri langspýtunni er 64 cm. Í meiðnum er skorin fals fyrir tappa fjaðranna.

Meiðinn var upphaflega gerður í tveimur hlutum með samskeyti um það bil á miðjunni.

Samskeytið liggur á ská.

Tveir trénaglarnir sem eru staðsettir milli fjaðranna, einn á hvorri hlið litla miðhnúðsins, halda báðum hlutunum saman og halda jafnframt slitmeiðunum á sínum stað.

Um það bil á miðjum meiðnum er lítill upprétt standandi miðhnúður sem er skreyttur.

Í báðum endum meiðsins hafa verið skornar ferhyrndar tappir sem hafa verið u.þ.b. 6,5 cm langar og u.þ.b. 6,5 cm breiðar neðst og 5 cm breiðar efst.

Annan þessara tappa vantar nú.

Meðfram efri og neðri brún meiðsins eru þrjár láréttar línur og innan þessa ramma af línum eru dýraskreytingar.

Þessum eru ítarlega lýstar af Shetelig í Osebergfundet III, bls. 166-169, þar sem smáatriði skreytinganna eru sýnd á myndum 155-161.

Þessi meið er, að því er nú virðist, samsett úr u.þ.b. 11-12 brotum.

Meiði II (vinstri megin) er af sömu gerð og sá fyrri.

Slithlutinn á meiðanum er gerður úr einu stykki og er u.þ.b. 1,70 m langur og 5 cm hár.

Slithlutinn fylgir fremstu beygju sjálfs meiðans alveg upp að fremsta þverstykki.

Að aftan er slitmeiðinn skorin af án þess að fylgja beygjunni.

Þversnið hennar er ferhyrnt, en neðri hliðin er skorin á ská að innan þannig að slitmegin verður eins og lýst er við meiða I (sjá hér að ofan).

Núverandi slitmeiði er samsettur úr u.þ.b. 2 brotum.

Sjálfur meiðinn er 2 m langur.

Hæð hennar er 7 cm, breiddin við neðri brún er 4,8 cm og á miðjunni 4,9 cm og við efri brún 3 cm.

Þversnið meiðans er það sama og lýst er við meiða I. (Sjá að öðru leyti lýsinguna á henni).

Núverandi meiði er, að því er nú virðist, samsettur úr u.þ.b. 7 brotum.

Varðandi mállýskuheiti á þessum hlutum sleðans er vísað til upplýsinga um sleða Gustafsons á bls. 212 hér að ofar í þessari skrá.

B. Fjaðrirnar.
Þær eru allar nokkurn veginn af sömu stærð.

Munurinn á stærðum er svo lítill að það nægir hér að lýsa smíðaatriðum einnar fjöður samkvæmt lýsingu með skissum sem verkfræðingurinn Just Bing gerði þegar hann teiknaði uppmælingu sleðans.

Fjaðrirnar eru í laginu eins og skissan sýnir.

Þær eru úr beyki.

Eins og sjá má á þversniðinu a-b er fjöðrin neðst jafn þykk og meiðurinn, en þykktin eykst upp eftir fjöðrinni, þar sem efsti hlutinn er skorinn út í sterkan tappa sem hefur verið festur í búkkann rétt undir rimunum.

Litla framlengingin á tappanum fer í gegnum samsvarandi gat í ystu lang-riminni og þjónar þeim tilgangi að halda henni á sínum stað.

Þessi tappi er með skrúfgangi á endanum.

Neðri endi fjaðrarinnar er í fullri þykkt í einu stykki sem er fellt niður í meiðna og er síðan leidd með öflugum tappa alveg í gegnum meiðan.

Trénagla er slegið í gegnum meiðna og tappann.

Ofan við nærri efri endann hefur fjöðrin útskot (10) á báðum hliðum sem þjóna sem stuðningur fyrir bæði knektar sem styðja við ysta langbandið (rammann).

Neðri hluti fjaðrarinnar er á ytri breiðhliðinni skreytt með útskorinni mannsmynd sem afmarkast af þremur útlínulínum á hvorri hlið.

Efri endi hennar er skreyttur tveimur útlínulínum, einni meðfram hvorri brún.

Knektar í horninu milli búkkanna og langbandsins eru skreyttir einföldum tvískiptum bandlykkju sem er sýnd á mynd 161 í Osebergfundet III.

Þessir knektar eru í laginu eins og skissan sýnir.

Lengd þeirra er 8 og 9 cm og mesta breidd þeirra á miðjunni er 5 cm.

Lengd fjaðrarinnar frá enda tappans í neðri endanum að upphafi tappans í efri endanum er 28,2 cm, að viðbættri lengd tappans í efri endanum sem er um 6 cm.

Tappinn í neðri endanum er 5 cm langur.

Breidd hans er 8 cm. Breidd sjálfs fjalarins er neðst 12,8 cm og breikkar síðan jafnt upp eftir þar til hún nær mestri breidd við efri brún sleðameiðsins þar sem hún er 15 cm breið; þaðan minnkar breiddin jafnt upp eftir þar sem hún er 9,2, 4,2 og 2,8 cm sem er breiddin á miðjunni – eftir það eykst breiddin aftur upp í 4,2 cm og er efst við þrepið 3,2 cm.

Breidd tappans er 1,5 cm.

Þykkt fjalarins er í neðri enda 3-3,5 cm, á miðjunni 4,5 cm og nálægt efri enda 7,5 cm og í efri enda 6,5 cm.

Tappinn í neðri enda er 1,2 cm þykkur og í efri enda 1,5 cm.

Fjöður a er samsettur úr 2-3 brotum.

Skrautmyndirnar eru skemmdar á svæðinu þar sem fjöturinn og meiðurinn mætast.


Fjöður b er samsettur úr 2-3 brotum.

Af skrautmyndunum er mannsmyndin mjög skemmd.


Fjöður c er samsettur úr 2 brotum.

Skrautmyndirnar eru skemmdar við tenginguna milli fjötursins og meiðsins.


Fjöður d er samsettur úr tveimur brotum.

Skrautmyndirnar eru skemmdar við tenginguna milli fjaðrarinnar og meiðsins.


Varðandi mállýskuupptökur fyrir fjaðranna er vísað til þeirra upplýsinga sem gefnar eru í lýsingunni á Gustafson-sleðanum hér að ofan á bls. 218-19.

C. Klafarnir.
Þeir tveir klafar sem tengja saman fjaðrirnar í pörum eru úr beyki og hafa lögun eins og sýnt er á skissunni.

Í klöfunum eru göt fyrir tappa fjaðranna, sem ganga alveg í gegn og eru skorin af að ofan í sömu hæð og efri brún klafans.

Endar klafans eru skornir þannig að þeir enda í flötum, mjóum kanti sem snýr út.

Lengdin er 50 cm að ofanverðu og innbyrðis fjarlægð milli fjaðranna á hvorri hlið er 31-32 cm.

Þykktin er mest við endana þar sem hún er 6,5 cm, á þeim stað þar sem fjörinn er felldur inn er þykktin 5 cm og innan við fjöðrinn er hún 6,6 cm. Eftir það minnkar þykktin þar sem klafinn er skorinn frá neðri hlið í jöfnum boga þannig að hann verður þynnstur á miðjunni þar sem hann er 5,6 cm þykkur.

Breiddin er minnst við endana þar sem hún er 0,6 cm og er annars 3,8 cm nema á miðjunni, þar sem hún er 3,5 cm.

Nálægt endunum er skorin mjó ferhyrnd fals í yfirborðið og í miðju hennar er gat, þar sem tappi fjaðrarinnar hefur verið festur.


Þverbindingurinn að framan hefur lögun eins og sýnt er á skissunni. Í meiðnum.

Á fremsta endanum er, eins og áður var nefnt, skorinn ferhyrndur tappi (sjá skissuna), sem gengur í gegnum þverslána og er skorinn af í sömu línu og úrtakið sem ysta langbandið (rim) hvílir í.

Auk tveggja ystu langbandanna eru þrjú bogin upprétt tréstykki, sem hafa þjónað sem festing fyrir dragið, felld inn í þverslána (sjá mælingarteikningu) sem er því búin skorum (1 og 2 á skissunni) sem þessi stykki hafa hvílt í.

Þau hafa, eins og sést á skissunni, verið fest með trénöglum.

Götin fyrir þá sjást greinilega.

Neðri hliðin er, eins og á áður lýstum klöfum, skorin í vægan boga þannig að þykkt þverslánnar er minnst á miðjunni.

Lengdin við efri brúnina er um 50 cm og innbyrðis fjarlægð milli meiðanna að framan er um 37,5 m.

Þversláin sem tengir meiðana að aftan hefur form sem er nokkurn veginn eins og skissan af aftari þverslánni sýnir, þar sem endar meiðanna hafa einnig að aftan verið búnir ferhyrndum töppum. Einnig hér eru ystu tvær langböndin felldar niður í þverslána á sama hátt og á fremri þverslánni. Þversniðið af þverslánni er einnig nokkurn veginn af sömu lögun og sýnt er á ofangreindri skissu. Fals á miðju þverslánnar vantar þó.


Aftari þversláin er samsett úr 2 brotum, hún er nú um 30 cm löng, en hefur upphaflega verið lengri.

Breidd hennar er um 6,5 cm og mesta þykkt hennar er 2,5-3 cm þar sem hún minnkar verulega í þykkt í átt að efri og neðri brún.


Aftari klavinn b er samsettur úr 2-3 brotum.

Hann er nokkuð mikið skemmdur á miðjunni.


Fremri klavinn c er samsettur úr um 3 brotum hér.

Hann er tiltölulega vel varðveittur.


Fremri klavinn d er samsettur úr 2-3 brotum.

Um mállýskuheiti á klöfunum og hlutum þeirra má sjá upplýsingarnar hér að ofan í þessari skrá undir sleða Gustafsons á bls. 222.

D. Borð og spýtur.
Eins og skissan á bls. 456 sýnir samanstendur efri hluti sleðans af flötu svæði sem samanstendur af tveimur breiðari langböndum/bitum ystu á brúnunum og 13 mjóum spýtum sem eru staðsettar á milli þeirra.

Bæði borðin og spýturnar hvíla á þverslám og grindinni.

Millispýturnar eru festar að framan í framstykki og að aftan í aftara borðið.

Hvað varðar langböndin eru stærðir aðeins gefnar upp fyrir hægra langbandið/bitana þar sem báðar eru nokkurn veginn af sömu stærð.

Einnig er ítarleg lýsing aðeins gefin fyrir þessa spýtu þar sem langbandið/bitarnir eru í meginatriðum eins.

Langlangbandið/bitinn er 2,02 m löng og mesta breidd langbands/bitans er 5 cm.

Hún hvílir eins og nefnt var á grindinni og tveimur þverslám og er auk þess studd af stoðum sem sýndar eru á skissunni á bls.

457 sem 1, 2 og 3.

Borðið hefur þversnið eins og sýnt er á meðfylgjandi skissu (snið a-b) með flans meðfram ytri hliðinni.

Þar sem hornin og þverböndin mætast við langböndin er flansinn skorinn burt.

Hornin sem mætast við flansinn með skáfleti stuðla þannig að styrkingu í lengdarstefnu.

Þykktin er við flansinn 3,2 cm en meðfram innri brún borðsins aðeins 1,5 cm.

Fyrir þverlistana (4 á skissunni) er skorin rauf í yfirborð borðsins og einnig eru göt fyrir tappana sem halda þessum listum föstum.

Á hægri lista er auk þess aftan við fremsta fjöðurjárnið sett járnlykkja sem er fest við borðið eins og skissan sýnir með tvöföldu festingarjárni sem er 8 cm langt og 3 cm breitt.

Í þessa lykkju hefur, eins og sést á ljósmyndum af sleðanum, verið fest járnkeðja sem nú samanstendur af tveimur hlekkjum og er 16 cm löng.

Hlekkirnir eru hvor um sig 9 cm langir og 3 cm breiðir og eru myndaðir úr samanbeygðum járnteinum sem eru 0,8 cm þykkir.

Hliðarlangbandið/bitinn er búinn 10 naglagötum sem gegnum þær hafa verið settir bæði tré- og járnnaglar.

Með hjálp þessara nagla hefur sleðinn verið festur við fjaðirnar, klavana og meiðana.

Hægri hliðarsleðinn er skreyttur með þremur láréttum línum nálægt efri brúninni meðfram ytri langhliðarbrúnunum.

Meiðasamstæðan er nú samsett úr 16 brotum. Aftasta endahlutann vantar nú.

(Vinstri meiðasamstæðan er skreytt á sama hátt og sú hægri. Samstæðan er samsett úr um 20 brotum.

Parturinn framan við fremsta klavann er mjög illa farinn.)


Milliböndin/bitarnir hvíla eins og afrit af teikningu Bings sýnir á klövunum og eru að aftan festir með inntöppum við þá fjöl sem er undirstaða fyrir útskorna bakfjölina, rétt eins og þeir eru festir með töppum við aftari fjöl sleðaframhlutans.

Það eru alls 13 grannir millistykki/fjalir/borð/listar og lengd þeirra er 1,16 m og breiddin er 2,5 cm í miðjunni; þykktin er 1,5 cm.

Lögunin er eins og teikning sýnir.

Af henni má sjá að á báðum endum rimlanna eru skornar ferhyrndar tappir sem notaðar hafa verið til að festa rimlana við framhlutann og bakfjölina.

Ólíkt rimlunum á sleða Gustafsons eru þessir rimlar jafnbreiðir alla leið.

28,5 cm frá aftari endanum er skorin ferhyrnd fals sem er 0,9 cm djúp og svipuð fals er staðsett 20 cm frá fremri enda rimlanna.

Í falsinu hafa verið, eins og aðalskissan af rimlaverkinu sýnir, tvær mjóar þverslár sem hafa verið festar í langrimar og þjónað þeim tilgangi að halda rimlunum á sínum stað og styðja þá að ofan á meðan bukkarnir studdu að neðan.

Þessar mjóu þverslár eru 39 cm langar og 2 cm breiðar.

Þær sem nú eru til sýnis í Osebergssalnum eru tvær.

Rimlarnir eru að aftan festir í 13 göt í fjölinni sem myndar undirlag fyrir útskornu bakbfjölina.

Innbyrðis fjarlægð milli gatanna sem brettið er fest í er á bilinu 2,4 til 2,6 cm.

Hvernig rimlarnir hafa verið festir í fjölina má sjá á skissunni.

Um mállýskuheiti fyrir langböndin/bitanna sjá hér að ofan, bls. 226 og bls. 238.

Bakborð/fjöl sleðans samanstendur af tveimur hlutum, neðra borðinu/fjölinni sem við getum kallað undirfjöl og útskornu bakfjölinni/borðinu sem hefur verið sett ofan á það.

Undirfjölin er samkvæmt mælingum Bings um 39,5 cm langt og um 29,5 cm breitt þar sem lengdarstefna þess er sett þvert á sleðann.

Það er nú samsett úr tveimur stærri brotum.

Í hvora breiðhlið þess er skorið fals sem hefur legið að langbitunum á sleðanum og hefur verið sett þannig að yfirborð borðsins og langbanda/bitanna er í sömu hæð.

Borðið/fjölin er fest við bitana með fjórum járnnöglum.

Skásettu endastykkin eru 3 og 3,6 cm löng og þegar þau eru talin með verður heildarlengt borðsins því 39,5 cm.

Í þessari mjóhlið borðsins að innanverðu eru þá þessir 13 millibitar felldir inn.

Aftast er brettið skáhallandi og hvílir með skáflötinn á aftasta þverslánni.

Þetta stykki er samsett úr tveimur stærri brotum. Ofan á undirlaginu liggur útskorna fjölin.

Það er u.þ.b. 42 cm langt og 32 cm breitt og u.þ.b. 1,2 cm þykkt.

Það er staðsett með lengdarstefnuna þvert á sleðann og lengd þess er það mikil að það nær næstum alveg yfir ystu langslárnar/bitan á þessum stað.

dekkið

/pallsins nær alveg aftur að aftari brún aftasta þverslánnar. Fremsti hluti

dekksins

/pallsins hylur þó ekki aftasta hluta undirlagsins sem liggur alveg laus.

Útskorna stykkið/fjölin er samsett úr u.þ.b. 15 eða fleiri brotum.

Skrauti sleðans er ítarlega lýst af Haakon Shetelig í Osebergfundet III, bls. 169–172, og sýnt á myndum 162–163.

Úr lýsingu Sheteligs er eftirfarandi tekið:

Aftasti hluti sleðans, dekksins

/pallsins, er skreyttur með álagðri viðarplötu sem er öll útskorin með gegnumskornu skrauti (mynd 162–63).

Fletinum er skipt upp með beinum listum í 25 tígullaga reiti.

Í fjórum reitunum í miðjunni eru átta dýrahöfuð lögð inn, tvö og tvö í hverjum reit.

Þetta eru slétt, lítil höfuð án efsta hluta hnakka með augun alveg uppi á enninu, munninn lokaðan og oddhvassan eins og gogg, sem snýr oddinum inn að miðpunktinum þar sem fjórir reitirnir mætast.

Átta dýramyndirnar sem höfuðin tilheyra eru lagðar geislalaga út frá miðjunni, alltaf undir listverkinu, og fylla allt afgangið af flötum með breiðum böndum og lykkjum.

Formið sem sýnt er á sérstakri teikningu, mynd 164, er einfölduð/nokkuð þynnt útgáfa af gerð vendilstílsins, tvær myndirnar á hvorri langhlið brettisins hafa einn lítinn fót hvor, tvö pörin á stutthliðunum tvo fætur á hverri mynd, en annars finnst engin ákveðin mótun smáatriða.

Fæturnir eru mótaðir sem litlar bognar klær og á nokkrum stöðum endar mynd í formi sem minnir á fuglsstél.

Það er líklega helst fuglsmynd sem hefur svifið fyrir tréskurðarmanninum sem mótíf, en formið er í öllu falli mjög veikt og einkennandi.

Plata fyrir útskurðinn liggur nánast í einu stykki/plani.

Mynstrun skrauthlutanna er eins og á meiðunum aðallega rúðustrikun, auk þess í minna mæli rúðumynstur og tígulskurður.

Einu sléttu hlutarnir eru dýrahöfuðin.

Skrautnaglar úr silfri eru (hafa verið) settir í alla skurðpunkta listverksins en ekki annars staðar á skrautmynstrunum.

Naglarnir hafa nokkuð stór, slétt kúpt höfuð.

Naglarnir eru ekki lengur á sínum stað þar sem þeir voru ekki settir aftur á eftir viðgerð pallsins/

dekksins.

Framhlutinn samanstendur af fjórum hlutum: aftari fjölinni, miðfjölinni, þremur uppréttum bognum stykkjum og fremsta þverstykki.

Aftari fjölin er 33,5 cm löng og um 12 cm breið. Lengdarstefna hennar er þvert á sleðann.

Í aftari mjóu hlið fjalarinnar eru 13 millispírur felldar inn á sama hátt og við aftari fjölina.

Einnig eru þrjár raufar skornar út við fremri enda fjalarinnar þar sem neðri brún þriggja uppréttu, bognu stykkjanna hefur verið fest (sjá skissu Bings í lýsingu hans).

Endar fjalarinnar eru festir með nöglum við ytri langspírurnar tvær.

Hún er nú samsett úr 6-7 brotum og er án skrauts. Nú vantar smávegis af fjölinni.

Miðfjölin er 32,8 cm löng við aftari brúnina og 37,6 cm löng á miðjunni.

Breidd þess er um 15 cm á miðjunni og um 16 cm við endana.

Lögun þess er eins og teikning sýnir.

Aftari langhliðin er bein á meðan skammhliðarnar eru útskornar (sjá teikningu).

Á fremri langhliðinni er beint svæði í miðjunni sem er 4 cm langt.

Á hvorri hlið þess eru, eins og sést á teikningunni, útskornar tvær hálfmánalagaðar opnanir sem eru um 10,5 cm langar mældar í beinni línu.

Þar sem þessar opnanir eru útskornar er breidd brettisins aðeins 10 cm.

Við enda hálfhringlaga svæðanna hefur brettið beint svæði á báðum hliðum og frá þessu svæði hallar brettið bratt aftur.

Þversnið brettisins er, eins og skissan sýnir, lítillega bogið.

Þykkt þess er á bilinu 1,5 til 1,7 cm.

Þessi fjöl hvelfist og myndar með fleti sínum framhald af hinu háa bogna stykki.

Skurðlist fjalarinnar er lýst af Shetlig í Osebergfundet III bls. 172-73, mynd 165, þaðan sem eftirfarandi er tekið:

„Útskurðurinn á innri þverfjölinni er aftur mjög veikur.

Eins og á bakfjölinni er fletinum skipt upp með listum í rúðulaga reiti yfir grunn sem er fylltur með dýraornament.

En listamanninum hefur ekki tekist að fá góða samsetningu inn í flöt með svo óreglulegar útlínur.

Listverkið hefur fengið ójafna reiti og brotnar línur og dýraornament gefur þá hugmynd að tréskurðarmaðurinn hafi í raun ekki haft aðra hugsun en að fylla flötinn eins auðveldlega og mögulegt var.

Lengst til hægri er ein stök fullkomin dýramynd þar sem höfuðið er séð beint að ofan og mótað eins og ormahöfuð eru venjulega í formtungumáli víkingaaldarinnar (mynd 167).

Allt annað hefur ekki eitt einasta samfellt mótíf, ekki eitt einasta dýrahöfuð heldur aðeins handahófskennd bönd og lykkjur með jafnhandahófskenndum dýrafótum áföstum.

Einnig á þessum hluta er mynstur flatanna einhæft og lélegt. Listverkið er mynsturlagt með skástrikaðri áferð með hornskurði, skrautmynstrið á einum stað með tígulskurði, að öðru leyti algjörlega með skástrikaðri og rúðustrikaðri áferð. Naglar með silfurhöfðum eru settir (hafa verið) í alla skurðpunkta listverksins og einnig þétt í þétt í þrjú langsum stykki sem mynda festingu fyrir sleðameina

(Shetelig).

Þessir naglar hafa ekki verið settir aftur á sinn stað eftir viðgerð sleðans. Ítarlegri upplýsingar um skrautmynstrið er að finna hjá Shetelig í Osebergfundet III, bls. 173:

Þessi fjöl er samsett úr nokkrum brotum, en fjöldann er ekki hægt að tilgreina með vissu.

Fjölin er skemmd nálægt öðrum endanum.

Miðfjölin hefur eins og nefnt var í fremri langhlið þrjá beinlínulega hluta, á milli þeirra eru bognir hlutar útskornir (sjá uppmælingarteikningu Steenlands).

Af þessum beinu hlutum mætast þrjú upprétt bogin tréstykki sem eru staðsett þannig að þau eru að framan felld niður í fremsta þverstykki og hvíla á fremstu þverbindingu þar sem þau eru einnig felld niður, en aftari hluti þeirra fer undir miðjuborðið og er felldur inn að framan í framstykki aftara borðsins (sjá skissu Bings í lýsingu hans bls. 8, mynd 12).

Eins og meðfylgjandi teikning sýnir eru skorin viðeigandi svæði í aftari enda bognu stykkjanna fyrir staðsetningu miðjuborðsins með útskurði (sjá ljósmynd og mælingarteikningu).

Miðjuborðið er fest við þrjú bognu stykkin með þremur trénöglum.

Við gefum hér upp mál fyrir eitt af bognu uppréttu stykkjunum.

Lengdin er u.þ.b. 35,9 cm og breiddin á þeim stað þar sem stykkið tengist miðjuborðinu er 3,8 cm.

Í fremri endanum aftan við hnakka höfuðanna er breiddin 4,4 cm og í aftari endanum þar sem stykkið er fellt inn í aftasta borðið er breiddin 3,7 cm.

Þar sem tappinn byrjar er breiddin 4 cm og á mjósta staðnum nálægt hálsi höfuðsins er breiddin 2,7 cm.

Hæðin er mest á miðjunni þar sem hún er 7-8 cm. Við höfuðið er hæðin um 5,8 cm og rétt undir hálsinum aðeins 2,6 cm.

Frá þessum stað eykst hæðin jafnt frá 2,6 til 4,4 cm, áfram til 8,0-8,6 cm og þaðan til 8,8 cm.

Eftir það minnkar hæðin skyndilega niður í 6,9 cm á þeim stað þar sem skorið hefur verið út svæði fyrir innfellingu miðjubrettis með útskurði.

Þaðan minnkar hæðin jafnt aftur í 5,3 cm og 2,5 cm.

Hér hefur verið skorið djúpt hak sem gerir það að verkum að hæðin við upphaf tappans er aðeins 1,8 cm (Þessar mælingar eru teknar eftir skráningu Bings, þar sem sleðinn er nú samsettur er ekki lengur hægt að taka þessar mælingar jafn nákvæmlega eftir frumritinu).

Þykkt tappanna minnkar óverulega aftur á við.

Í miðju bogna tréstykki er skorað kringlótt lárétt gat sem er 3 cm í þvermál.

Í þessu gati hefur þverstöng dráttarins, svokölluð flauta -keip, verið fest.

Öll þrjú bognu uppréttu stykkin hafa verið skreytt á sama hátt.

Naglar með silfurhúðuðum eða tinhúðuðum höfðum hafa verið settir þétt saman meðfram baki þriggja langsum stykkjanna og báðum megin við naglaröðina er skorin röð af litlum ávölum flipum sem skjótast inn yfir flötinn frá brúninni.

Fliparnir eru markaðir í skarpt upphleypt mynstur, þeir eru aðskildir innbyrðis með skörpum línum og flöturinn á hverjum þeirra er skorinn lítillega í hvolfur

(Shetelig í Osebergfundet III, bls. 174).

Þrjú bognu stykkin enda að framan í sínu höfði hvert sem hvílir í hálfkringlóttri útholuðu dældinni í fremsta þvertrénu.

Í miðju enni hvers af þremur plastísku höfðunum hefur upprunalega setið minni silfurnagli með perlulaga brún (SjáShetelig lc. bls. 172 og 173).
Hægra stykkið er samsett úr u.þ.b. 2 brotum.


Miðstykkið er samsett úr 3 brotum.
Vinstra stykkið er samsett úr u.þ.b. 2 brotum.

Fremsti þverbitinn er að lögun nokkurn veginn eins og skissan sýnir.

Lengd hans er 33,5 cm.

Við það bætast tveir skornir tappar, einn í hvorum enda, þannig að heildarlengdin verður um 40 cm. Breiddin er 5 cm í öðrum endanum en 6 cm í hinum.

Breiddin á miðjunni er 5,8 cm. Tappinn er 5 cm breiður í öðrum endanum en 5,7 cm í hinum.

Þykkt borðsins er um 3 cm. Mesta þykkt tappanna er 1,5 cm og minnsta þykkt þeirra er 1,2 cm.

Þessi þverbiti hefur verið festur við sleðann þannig að útskornu tapparnir í báðum endum hafa legið upp að endum langbitanna og verið negldir við þá með járnnagla sem hefur verið rekinn niður að ofan þannig að hausinn hefur verið sýnilegur ofan á langbitanum og hnoðplatan hefur verið hnoðuð á neðri hlið þverbitans.

Þrjú höfuðin á endum uppréttum bognu stykkjunum hafa verið sett í þrjár hálfkringlóttar útgrafnar dældir í þverbitanum.

Eins og ljósmyndin í Osebergfundet III, bls. 173, mynd 165, sýnir hafa tvær af þessum dældum verið útskornar nálægt endunum, rétt innan við tappana, og ein á miðjunni, 18,6 cm frá öðrum endanum.

Lengd dældanna er á bilinu 2,8 til 3,3 cm.

Dýpt þeirra er um 2,9 cm þar sem þær eru útskornar í gegnum borðið.

Milli þeirra þriggja svæða þar sem dýrahöfuðin eru sett, í tveimur bilunum á milli þeirra, eru útskornir tveir minni bogar, þar sem lengdin er á bilinu 2 til 2,2 cm.

Innbyrðis bil milli þessara boga er á bilinu um 1,4 til 2 cm.

Meðfram þeim eru útskornir þrír útlínur í sjálfu borðinu sem fylgja bogunum og beinu stykkjunum á milli þeirra og draga fram útskorna bogana.

Meðfram framhlið fremsta þverbitans eru þrjár samsíða láréttar línur meðfram brúninni.

Í röð meðfram þeim hafa verið sex naglar með stórum tinhúðuðum höfðum.

Innbyrðis bil milli naglanna er um 8 cm. Þessir naglar voru ekki settir aftur á sinn stað við endurgerðina.

„Eins og við hina sleðana er allt þetta svæði af frábærri verkun, það er sem heild framúrskarandi samruni uppbyggilegrar og skreytandi lögunar“ (Shetelig lc. bls. 172).

Fremsti þverbitinn er samsettur úr þremur brotum.

Varðandi mállýskuheiti á bitunum og borðunum er vísað til þess sem fram kemur í lýsingunni á sleða Gustafsons hér að ofan á bls. 238.

E: Karfa

Karfa þessa sleða er ítarlega lýst af Haakon Shetelig í Osebergfundet III bls. 84-96, og munum við því ekki gefa nákvæma lýsingu á skrautmyndunum hér, heldur takmarka lýsinguna aðallega við uppbygginguna.

Shetelig nefnir í Osebergfundet III bls. 84 og áfram eftirfarandi sem einnig ætti að taka með hér:

Allir þrír skreyttu sleðarnir í Osebergfundinu voru búnir körfum sem eru alveg eins hannaðar. Sleðinn sjálfur er frekar mjór og hár sleði og karfan er byggð sem laus ferhyrnd kista án botns.

Hliðar körfunnar hallast út á við og eru í hverju horni festar saman með stoð þar sem efri endinn er laus og útskorinn sem dýrahöfuð.

Karfan er breiðari en sleðinn og hvílir á þremur þvertréum sem liggja laus ofan á ,,dekki” sleðans; allt er fest saman með snæri þegar sleðinn á að nota.

Einfaldasta karfan, sú sem gefur upprunalegasta áhrifið, er karfan á svokölluðum „Sheteligs-sleða“, mynd 72. Hún hefur brattari hliðar en hinar tvær og hornastoðirnar eru sléttar, ferhyrndar sem er náttúrulegt byggingarform. Dýrahöfuðin í hverju horni eru lítil kringlótt höfuð með stuttu trýni, stuttu útstæðu nefi í andlitinu og litlum eyrum (mynd 73).“ „Hliðar körfunnar gefa einnig ósjálfrátt klassískt yfirbragð, þær minna við fyrstu sýn á ákveðin endurreisnarmótíf.

Það eru fjögur heil borð sem eru útskornir í lágmynd yfir allt og eru hér sýndir á ljósmyndum mynd 74-77 og á teikningu mynd 78-81.

Áhrifin af stóru heilu flötunum eru varðveitt þar sem allir hlutar skreytingarinnar eru skornir með sléttu yfirborði.

Yfir flötum botni liggur fyrst mynstur af dýramótífum sem breiðast út yfir allt yfirborðið í frekar lágri lágmynd með samfelldum sléttum fleti, á aðeins hærra plani er opið beinlínulegt listaverk sem myndar stóra rombíska reiti á þremur hliðum (fjórir á hvorri langhlið og þrír á framstafninum) á meðan fjórða hliðin aftan við stafninn hefur þetta lægra listaverk mótað sem tvær opnar krossfígúrur, þá aftur á aðeins hærra plani nýir rombískir reitir sem á þremur hliðum hafa innbeygðar hliðar og aðeins á vinstri hlið eru beinlínulegar þannig að þessi hlið fær algjörlega reglulegt línukerfi, loks er kraftmikill kantlisti sem myndar endann á körmum að ofan og neðan og heldur áfram með mjórri rönd niður meðfram hornastólpunum.

Efri kantlistinn er með borða í lágum upphleypingum, að hluta til einfaldur bandfléttuborði og að hluta til röð af víxlandi tígul- og hringlaga formum.

Jafnháir kantlistanum eru einnig útstæðir hnappar, sumir kringlóttir og aðrir tígullaga, sem marka horn hæsta listverksins.

Flöturinn er því unninn með útskurði í 6 mismunandi plönum, hvert dýpra en annað.

Auk þess er hver einstakur borði í listverkinu unninn í tveimur hæðum, undirliggjandi listar með niðursokknum hluta eftir miðjunni og þeir sem ofar liggja með upphleyptum miðhluta.

Hnúðarnir á hornum listverksins eru á þremur hliðum útskornir með kröftugum gróp rétt innan við brúnina; á síðustu hliðinni (vinstri langhlið) eru þeir mynstraðir örlítið öðruvísi með fjórum litlum hnúðum, þríblaða laufi o.s.frv..

(Shetelig)

Sjá að öðru leyti ítarlega lýsingu Sheteligs á skrautmynstrunum á bls. 91 og áfram í Osebergfundet III.

Karmurinn sýndi einnig ummerki um málningu og um hana segir Shetelig í Osebergfundet III bls. 93: „Þegar sleðakarmurinn fannst voru á honum ummerki um svarta málningu, sem notuð hafði verið til að leggja innri útlínur skrautmynstranna, að því er virtist framkvæmt yfir alla skreytinguna, og auk þess sett sem raðir af kringlóttum deplum meðfram brúnum listverksins.

Borði kantlistans var einnig mynstraður með svörtum deplum.

Á mynd 83 er sýnt sýnishorn teiknað við uppgröftinn. Aðeins var notaður þessi eini litur, svartur, beint á náttúrulegt yfirborð viðarins.“

Myndband á norsku sem getur hjálpað við að læra að nota myndasafnsgrunninn hjá safninu!

Áhrifin hafa því verið svört á móti náttúrulegum viði og hafa þar af leiðandi verið mun rólegri í jafnvægi en þegar litaslóðirnar eru endurgerðar hér í teikningu sem svart á hvítu.

Því miður þurfti að fórna litnum til að hægt væri að varðveita viðinn og nú eru stykkin í heild sinni sem ómálaður viður og fyrir nútímaaugum er skreytingin kannski ákjósanlegri í þessu einfaldara formi.

Formskyn Óseyjartímans krafðist örugglega þess að sjá skrautið skarpara afmarkað eins og það verður með innri útlínum um fletina og miðlínunni í mjóum böndum og listamaðurinn fékk þannig einnig sína

(demanta/tíglamunstur) sem var grunnhugmyndin í samsetningunni, skýrt og greinilega teiknað.

entreluc

Þegar hann hefur hér sameinað tréskurð og málun hefur hann í raun leyst vandamál sem hann stóð frammi fyrir, hann gat ekki verið án útlínunnar og hann vildi sem minnst brjóta upp fletina í hliðum karmanna.

Eins og áður var nefnt hvílir karfan á þremur ferhyrndum þverslám sem eru staðsettar með innbyrðis millibili sem er 36 og 43 cm.

Sú fremsta er staðsett 13 cm aftan við fremsta gafl karfunnar og sú aftasta er staðsett 12,5 cm framan við aftari gaflinn.

Sú í miðjunni er staðsett 37 cm framan við öftustu þverslána.

Form þversláanna sést á meðfylgjandi skissu.

Eins og sjá má á henni eru þær myndaðar úr

ferhyrndum viðarlistum þar sem í endunum hefur verið skorinn út upphækkaður hnúður sem hefur legið upp að hliðum sleðakafsinns og haldið körfunni á sínum stað.

Þessar þverslár hafa legið lausar ofan á sleðanum og hafa verið festar með reipi þegar sleðinn átti að nota.

Þverslárnar eru um 77 cm langar og 4,5 cm breiðar og 2 cm þykkar.

Þær sem nú eru til sýnis í Osebergssalnum eru nýjar en um leifar af þeim upprunalegu sjá hér að neðan.

Karfan er mynduð úr fjórum skáhallandi útskurðarborðum sem eru felld inn í fjóra ferhyrnda hornstaura sem eru skreyttir með dýrahöfðum.

Fyrirkomulagið sést best á skissu verkfræðingsins Bing sem er endurgerð hér og á uppmælingarteikningu Steenlands.

Borð karfunnar eru í fullri þykkt sinni felld að hluta inn í hornstaurana (sjá förin sem eru merkt með skástrikum á skissunni).

Auk þess eru bæði í langhliðum og gaflhliðum útskornir tappar í endunum.

Gaflhliðarnar hafa tvo tappa í hvorum enda og langhliðarnar einn tappa.

Allir tapparnir ganga alveg í gegnum hornbitanna.

Á skissu Bings af dýrahöfuðstaurunum eru nr. 41 tappagöt fyrir festingar.

Þessar eru eins og sýnt er á skissunni myndaðar úr járnböndum sem umlykja hornstaurinn að utan og innan.

Tveir hnoðnaglar klemma böndin fast um staurinn, annar 44 fer í gegnum langborð körfunnar, hinn 44 fer í gegnum gaflborðið.

Framgafl karmsins (I á skissunni bls. 444) er 76 cm langur við efri brúnina, en við neðri brúnina er lengdin um 62 cm.

Breiddin er um 33 cm á miðjunni og við endana. Þykktin er 3 cm mæld við efri brúnina. Skreytingunum er ítarlega lýst af Shetelig í Osebergfundet III bls. 86 og áfram, og fremri gaflhliðin er sýnd á bls. 87 mynd 74 og bls. 89 mynd 78.

Framgaflinn er settur saman úr um 10 brotum. Það vantar bút af efri brúninni við vinstri dýrahöfuðstólpann og bút nálægt efri brúninni við hægri dýrahöfuðstólpann, auk þess nokkra bita af neðri brúninni við báða dýrahöfuðstólpana.

Á bakhlið fremgaflsins er samkvæmt teikningu í Oseberg-skjalasafninu greinilegur skipsstafn með armi efst ristur inn, auk þess lauslega innristuð skipsmynd.

Vinstri langhlið karmans (II á skissunni á bls. 444) er 1,30 m löng við efri brúnina og 1,15 m við neðri brúnina og 33 cm breið á miðjunni og við endana. Þykkt hennar er 3 cm við efri brúnina.

Skreytingarnar eru ítarlega lýstar af Shetelig í Osebergfundet III bls. 86 og áfram og langhliðin er sýnd á bls. 88 mynd 76 og bls. 90 mynd 81.

Á innri hlið þessarar langhliðar eru lauslega ristar þrjár skipsstafnar sem eru sýndar af Shetelig í Osebergfundet I bls. 354 mynd 153 og lauslega nefndar af A. W. Brøgger á sama stað bls. 61 og af Shetelig bls. 353. Eins og sjá má á tilvitnuðu myndinni og einnig á teikningu í Osebergskjalasafninu eru hér ristar þrjár skipsmyndir, tvær með greinilegum ormum í stafninum og sú þriðja með greinilegum borðstokkum og lóðréttum þverpinna sem er staðsettur framan við stafninn eins og stundum sést á skipsmyndum á rúna- og myndsteinum frá víkingaöld (Skipsmyndirnar eru teiknaðar í skissubók Sheteligs).

Þessar myndir er að finna nokkuð framarlega á vinstri langhliðinni, um það bil 24 cm aftan við fremsta dýrahöfuðstólpann.

Lengra aftar undir borðinu sem var sett við viðgerð sleðans eru nokkrar lauslega rispaðar línur og tvær óákveðnar myndir, hugsanlega dýramyndir.

Þessar myndir er nú aðeins hægt að skoða á teikningu sem er að finna í Osebergarsafninu. Á aftari tappanum sem er felldur inn í dýrahöfuðstólpann er rist bandskraut.

Vinstri langhliðin er samsett úr um 20 brotum eða fleiri.

Það vantar stærri hluta um miðbikið og einnig á nokkrum öðrum stöðum.

Aftari gafl karmsins (III á skissunni) er 76-77 cm langur við efri brúnina, við neðri brúnina er lengdin um 62 cm og breiddin er 33 cm bæði á miðjunni og við endana.

Þykktin er 3 cm. Skrautmynstrunum er ítarlega lýst af Shetelig í Osebergfundet III bls. 86 og áfram, og gaflinn er sýndur í Osebergfundet III bls. 87 mynd 75 og bls. 89 mynd 79.

Á innri hlið þessa gafls eru rispaðar nokkrar óákveðnar myndir.

Þessi gafl er samsettur úr um 10 brotum.

Það vantar nokkra hluta bæði við efri og neðri brúnina.
Hægri langhlið karmsins (IV á skissunni bls. 444) er 1,30 m löng. Breiddin er 33 cm á miðjunni og 33 cm við endana.

Þykktin er 3 cm.

Skrautmynstrunum er ítarlega lýst af Shetelig í Osebergfundet III bls. 86 og áfram, og sýnd á bls. 88 mynd 77 og bls. 90 mynd 80.

Þessi langhlið er samsett úr um 22 brotum og það vantar alls um 10 hluta bæði við efri brúnina og í miðjunni.

Um mállýskuheiti fyrir sleðakarma, sjá ofar í þessari skrá bls. 243.

F: Dýrahöfuðstólpar.
Úr lýsingu Sheteligs í Osebergfundet III, bls. 85, er hér vitnað: „Hornstólparnir eru sléttir og ferhyrndir sem er eðlilegt uppbyggingarform.

Dýrahöfuðin í hverju horni eru lítil kringlótt höfuð með stuttum trýni, stuttu útstæðu nefi í andlitinu og litlum eyrum (mynd 73).

Kjafturinn er opinn með sýnilegri tannröð og augntennurnar skjótast fram hjá hvor annarri. Undir nefinu eru löng veiðihár til hvorrar hliðar, einkenni sem reyndar er ekki jafn skýrt útfært á öllum fjórum höfuðunum.

Augun eru mjög stór og flöt með merki eftir nagla í miðjunni, þau hafa örugglega haft álagða málmplötu.

Hnakkasvæðið er afmarkað með línu sem sérstakt svæði og er mynstrað með opnum tígulsniðum, það virkar eins og það eigi að gefa til kynna mön niður hnakkann.

Allt formið er slétt og einfaldlega meðhöndlað með kröftugum þrívíðum áhrifum.

Það minnir að því leyti á mannshöfuðin á vagninum að það er aðeins slétt dýrahöfuð án nokkurrar viðbótar skrauts.“

Það er einfaldasta og upprunalegasta formið meðal allra plastísku dýrahausanna í Osebergfundinum“ (sjá mynd l.c., bls. 85, mynd 72 og bls. 86, mynd 73).

Þar sem allir fjórir dýrahausstólparnir eru nokkurn veginn af sömu stærð og sömu gerð, gefum við upp mikilvægustu mál fyrir einn þeirra, nánar tiltekið aftari hægri dýrahausstólpann (b á skissunni).

Ítarlegar upplýsingar um núverandi ástand stólpanna er að finna hér að neðan.

Stólpinn er 42,5 cm langur frá hvirfli dýrahaussins niður að neðri brún.

Mesta breidd hausins er 8,5 cm mæld rétt yfir nefinu og við hálsinn er breiddin 6,1 cm.

Lengdin frá neðri brún hálsins niður að neðri enda stólpans er 34 cm. Breiddin er 6,5 cm á miðjunni og þykktin er 6 cm.

Á þeirri hlið sem snýr inn að langhlið er skorin 30 cm breið og 0,6 cm. djúp fals í fullri breidd langhliðarinnar þar sem hún er felld inn og lengra inn í stólpanum er aflangur gat (42 á skissunni) sem er 85 cm langt og 3,5 cm breitt í efri endanum en aðeins 3 cm breitt í neðri endanum og þar sem endatappi langhliðarinnar er festur og leiddur þvert í gegn þannig að hann hefur verið sýnilegur á ytri hlið stólpans.

Á þeirri hlið sem hefur snúið inn að aftari gafli er skorin 30 cm breið fals sem er 0,7 cm djúp í fullri breidd gaflsins þar sem hann er felldur inn og lengra inn í stólpanum eru tveir aflangir göt (41 á skissunni), eitt nálægt efri brúninni og annað nálægt neðri brúninni.

Götin eru um 5 cm löng og 2,5 cm breið þar sem tveir endatappar gaflsins eru festir og leiddir þvert í gegn þannig að þeir eru sýnilegir á ytri hlið stólpans til hægri.

Að öðru leyti er vísað til mælingarteikninga J. O. Steenlands og mælingaskissu verkfræðingsins Just Bing af þessum stólpa í Osebergarsafninu.

Á skissu Bings eru öll nákvæm mál skráð.
Vinstri aftari dýrahöfuðstólpinn (a á skissunni bls. 444) er 42,5 cm hár.

Hann er nú samsettur úr nokkrum brotum. Allt andlit dýrahöfuðsins er brotið af.

Hægri aftari dýrahöfuðstólpinn (b á skissunni á bls. 444) er 42,5 cm hár.

Hann er samsettur úr nokkrum brotum. Í neðri enda hans vantar stóran hluta sem hefur þurft að fylla upp í með kítti.

Fremri hægri dýrahöfuðstólpinn (c á skissunni á bls. 444) er um 43 cm hár.

Hann er samsettur úr mörgum brotum.

Nánast allt miðjusvæðið hefur þurft að fylla upp í með kítti.
Fremri vinstri dýrahöfuðstólpinn (d á skissunni á bls. 444) er um 42 cm hár.

Hann er samsettur úr fjórum brotum en er tiltölulega vel varðveittur.
Auk þeirra hluta sem lýst er hér að ofan tilheyra eftirfarandi lausir hlutar einnig sleða Sheteligs:

Ad. 1904 nr. 198 Hér gefið 1904 nr. 242. (Smáhlutir sem lýst er hér að neðan eru geymdir í sýningarkassa undir sleða Sheteligs í Osebergarsalnum)


a) 57 viðarbrot úr aftari gafli sleðans.

Auk þess er með þessu númeri hringlaga viðarpinni, 46,6 cm langur og 2,3 cm þykkur.

Neðri endi hans, sem er brotinn, er þykkari en pinninn að öðru leyti.

Efri endinn er mjög fallega skorinn.

Enn fremur er þar 12,3 cm langt brot af einni þeirra járnfestinga sem notaðar voru til að festa dýrahöfuðstólpana við sleðakarminn.

Breidd festingarinnar, sem er 1,1 cm í miðjunni, eykst lítillega í átt að öðrum endanum þar sem nagli situr.

Ad. 1904 nr. 199 Hér gefið nr. 1904 nr. 242 b.
b) Um það bil 23 viðarbrot úr hægri langhlið sleðans.

Fjögur brot af áðurnefndri járnfestingu (sjá bls. 480) sem hefur þjónað þeim tilgangi að festa dýrahöfuðstólpana við hliðar sleðakassans.

Öll brotin eru mjög mikið bogin og engin festinganna er fullkomin.

Skemmd af ryði. Átta mjög samanskroppnir bútar af þunnu reipi.

Ad. 1904 nr. 200 hér gefið nr. 1904 nr. 242.
c) Sjö brot af lárétta brettinu aftan við sleðagrindina.
Sjö brot af litlum trénöglum, flest brotin í báða enda.

Þrír litlir þunnir járnstiftar, aðeins þykkari í efri enda en þeim neðri, en án eiginlegra hausa.

Ad 1904 nr. 102, hér gefið nr. 1904 nr. 242, d.
d) 26 viðarbrot þar sem að minnsta kosti nokkur af stærri stykkjunum hafa tilheyrt hægri dýrahöfuðstólpanum (1904 nr. 102) framan á sleða Sheteligs.

Auk þess eru með þessu númeri fjórir járnnaglar með tinnuðum höfðum af sömu gerð og hafa prýtt framstykki og bakbretti sleðans, enn fremur tveir mjög litlir naglar með flötum höfðum, fimm lítil silfurhöfuð á nöglum skreytt með perlulínu meðfram brúnunum, ryðgaður bútur af járnnagla og þrjú lítil dýrabein.

Þau síðastnefndu voru send til dýrafræðideildar Bergens Museum.

Ad 1904 nr. 203, hér gefið nr. 1904 nr. 242 e.
e) Heil járnfesting af þeirri gerð sem lýst er hér að ofan á bls.

280 og hefur þjónað þeim tilgangi að halda dýrahöfuðstólpunum föstum við karminn. Festingin er nú nokkuð bogin. Lögunin er eins og teikning á bls. 486 neðst sýnir, næstum ferhyrnd.

Á tveimur hliðanna eru naglar sem hafa verið festir við langhliðar og gafl karmsins.

Naglarnir hafa stóran haus á annarri hliðinni og hafa haft hnoðplötur á hinni hliðinni sem hafa dottið af á þessu eintaki.

Lengd festingarinnar er nú 11 cm og breiddin er 10,7 cm. Hún er gerð úr þunnum, flötum og ferhyrndum járnböndum sem eru um 1 cm á breidd og 0,2 cm á þykkt.

Með þessu númeri eru einnig sjö brot af svipaðri festingu, á fimm þeirra er einn af hnoðnöglunum enn á sínum stað en að öðru leyti eru öll brotin mjög bogin og ryðguð.

Lausir liggja tveir hnoðnaglar sem hafa tilheyrt festingunum, annar þeirra er með hnoðplötuna enn á sínum stað þó að hún sé nokkuð skemmd. Enn fremur eru með þessu númeri tveir litlir silfurhausar af hnoðnöglum skreyttir með perlulínu meðfram brúninni og tveir litlir hnoðnaglar úr járni með flötum hausum.

Þessir fjórir naglar eru allir varðveittir í brotum.

Sjá 1904 nr. 208 hér gefið nr. 1904 nr. 242f.
f) Fjöldi stærri og smærri brota af spýtum í sleða Sheteligs, auk þess nokkur mjög smá og algjörlega ógreinanleg tréstykki.

Af 1904 nr. 209 hér gefið nr. 242 g-k
Við 1904 nr. 209 er í aðalskrá Gustafsons skráð eftirfarandi:

„Hlekkur inni í sleðanum (líklega við þann sem áður var tekinn upp) + krókur fyrir lausan dýrahöfuðsstólpa við sleðann“.
g) Járnkrókur með fali af aðalgerð Rygh 465, en einfaldari og alveg án skrauts bæði á fali og krók.
Falurinn er 19,5 cm frá neðri brún skreyttur með venjulegu upphleyptu bryddi sem er fasettaður. Krókurinn er töluvert einfaldari en dæmigerða eintakið þar sem hann er alveg án skrauts.

Hann er frábrugðinn því að hann vantar hring og að neðri endinn hér er tvískiptur og endar í tveimur uppbrettum spíralum, einum á hvora hlið. Falurinn er opinn upp að 15 cm frá neðri brún.

Um 1 cm frá henni er gegnumgangandi festinagli. Falurinn hefur nokkra litla ryðbletti en er að öðru leyti frábærlega varðveittan hring.

Lengd 29,3 cm. Þvermál hringsins 5,7 cm. Lengd króksins 7,6 cm.

Mesta breidd falsins í neðri brún 2,6 cm.

Þessi krókur lá við hægri meiði Sheteligs-sleða í austanverðu skipinu.

Hann sést greinilega innsitu á ljósmynd sem birt er í Osebergfundet I, bls. 64, mynd 44. (1904 nr. 242g er til sýnis í veggskáp í Osebergsalnum).

h) Þrjú brot af lítilli járnkeðju þar sem einstakir hlekkir eru myndaðir með því að tvöfaldur járnbogi er beygður saman.

Boginn er myndaður úr þunnu ferhyrndu járnstykki.

Einstakir hlekkir keðjunnar eru 3,9 cm langir. Lengsta varðveitta stykki keðjunnar hefur í öðrum endanum sérstakan hlekk sem er haldið saman á miðjunni með ferhyrndu, slípuðu járnstykki sem er smíðað utan um hlekkinn á miðjunni.

Í þennan hlekk er festur hringur sem er 3 cm í þvermál.

Hringurinn hefur næstum ferhyrnt þversnið og breiðu hliðarnar eru skreyttar með hringlaga gróp. Í hringnum er fest lítið ferhyrnt járnfesting sem er beygt utan um hringinn þar sem tveir hnoðnaglar eru festar. Lengd festingarinnar er 3,8 cm og mesta breidd þess er 1,8 cm.

Þrír varðveittir hlutar keðjunnar eru 15,2-14,5 og 10 cm að lengd.
i) Þunnt járnstykki þar sem annar endinn er beygður og hinn endinn er flathöggvinn í litla lárétta plötu.

Stykkið hefur líklega verið fest í annan enda keðju en hefur sennilega ekki tilheyrt þeirri sem lýst er hér að ofan. Lengd 5,4 cm.
k) Langt þunnt járnstykki, oddmjótt í öðrum endanum og beygt og brotið í hinum.

Fjórir stórir naglar, sá stærsti er beygður í neðri endanum og hefur stóran haus.

Tveir litlir hnoðnaglar, annar nú án hauss og báðir með varðveitta hnoðnaglaplötu.

Að auki eru með þessu númeri þrír mjög litlir naglar, fimm brot af nöglum, brot af litlum krók (?) og um 19 naglar með stórum tinhúðuðum hausum.

Þeir síðastnefndu eru af sömu gerð og hafa skreytt framstykki og bakbretti sleðans.

Við 1904 nr. 371 hér gefið 1904 nr. 242 l.
l) Bandlaga járnplötuhald með gati í öðrum endanum og öðru á annarri langhliðinni. Hinn endinn er brotinn af.

Nú nokkuð bogið. Núverandi lengd 5,1 cm. Mesta breidd 1,5 cm.

Að auki fylgir þessu númeri einn hnoðnagli með kringlóttu tinhúðuðu höfði og tveir litlir hnoðnaglar með flötum höfðum.

Annar þeirra er með tinhúðuðu höfði.

Samkvæmt aðalskrá Gustafsons voru þessir hlutir „safnaðir saman við rannsókn á hestunum fyrir aftan sleða Sheteligs“.

Því er ekki alveg öruggt að þeir tilheyri sleða Sheteligs.
(Við 1904 nr. 371. „Það er óvíst hvort 1904 nr. 371 tilheyri sleða Sheteligs, þar sem ekkert slíkt er skráð í aðalskrána.

Þeir hlutir sem fundust við rannsókn á hestunum fyrir aftan sleða Sheteligs hafa númerið 1904 nr. 372“.)

(Ad 1904 nr. 372. (Mag.skápur IV, hilla 7)
Tveir litlir brotahlutar af bandlaga járnplötubeislum.

Annar þeirra er búinn litlum lömum og er 3 cm langur og 1,5 cm breiður.

Festinaglinn hefur stórt tinhúðað höfuð. Að auki eru leifar af 28 mjög litlum hnoðnöglum sem allir hafa tinhúðuð höfuð.

Höfuðin eru annars vegar lítil og kúpt, hins vegar aðeins stærri og með nokkuð flöt höfuð.

Hlutirnir hafa verið soðnir í paraffíni í þrjár klukkustundir.

Samkvæmt aðalskrá Gustafsons voru þessir hlutir „safnaðir“ við rannsókn á hestinum fyrir aftan sleða Sheteligs.

Það er því ekki öruggt að þeir tilheyri honum. Hlutirnir fundust í framskipi.

(1904 nr. 242 m.)
m) Fjöldi hnoðnagla með stórum tinhúðuðum höfðum og þeirri lögun sem oft hefur verið nefnd hér að framan, auk þess 8 litlir naglar með flötum höfðum, 10 járnhnoðnaglar fyrir sleðann.

Þar að auki eru þrír óvenjulega langir hnoðnaglar. Þeir tveir sem eru fullkomlega varðveittir eru 7,4 og 7,8 cm langir.

Sá þriðji er brotinn og er nú aðeins 7 cm langur. Þessir þrír naglar hafa einnig tilheyrt sleðanum.
n) Án númers hér gefið 1904 nr. 242 n. Lítill járnhnoðnagli með litlu ferhyrndu höfði og stórri plötu, 3,5 cm langur.

Járnnagli frá því á 9. öld úr Oseberg-fundinum!

Fimm mjög litlir hnoðnaglar með stórum tinhúðuðum höfðum, fjórir svipaðir með brotakenndum varðveittum höfðum og þrír litlir naglar sem hugsanlega eru af sömu gerð og þeir fyrrnefndu en eru svo illa varðveittir að það er ekki hægt að segja með vissu (við þessa hluti liggur miði þar sem stendur:

hlutar úr oki fyrir sleða).

o) Án nr. 1904 nr. 242 o.
Þrír litlir bitar af dýrabeinum fundnir við sleða Sheteligs. Sendir dýrafræðideild Bergens Museum.

Án nr. hér gefið 1904 nr. 242 p-r-u.
p) Flísar úr eik af meiðum sleða Sheteligs.
q) Átta brot úr tré af dýrahöfuðstólpum sleða Sheteligs.
r) Ýmsir smáhlutir fundnir við fremsta gafl sleða Sheteligs:
1) Lítið brot úr tré.
2) Um 8 mjög uppleystar leifar af tógi.
3) Kringlóttur pinni úr tré með greinilega skornu höfði á efri enda.

Undir því er skorin 2 cm breið rauf þar sem líklega hefur verið bundið tóg.

Þaðan þykknar pinninn áður en hann mjókkar jafnt niður að neðri enda, þar sem hann er nú brotinn. Núverandi lengd 12,5 cm. Mesta þykkt 3,2 cm.
4) 12,1 cm langt brot af pinna sem er brotinn í báða enda en hefur líklega verið af sömu lögun og sá fyrri.

Mögulega hefur hann einnig tilheyrt þeim fyrri, en þar sem brotin passa ekki saman er það ólíklegra.
s) Fjöldi mjög smárra brota úr tré af bakbretti sleða Sheteligs.

Á nokkrum bitanna sjást ummerki um skraut.
t) 22 lítil brot úr tré af vinstri langhlið sleða Sheteligs.

Á nokkrum bitanna sjást skornar láréttar línuskreytingar, en flestir bitarnir eru óskreyttir.
u) Um 17 stærri brot og fjöldi mjög smárra brota úr tré af þverlistunum sem bera grindina.

Sjá ofar bls. 478. Hér eru endastykki tveggja þverlista auk fjölda bita úr miðhluta þverlistanna.

Ekkert er skráð í undirbúningsskýrslunni um undirbúning þessa sleða, en samkvæmt upplýsingum frá undirbúningsmanninum Paul Johannesen var hann meðhöndlaður á sama hátt og sleði Gustafsons.

Allt beykitré var soðið í álúni og smurt með matarlakki og rennibrautin var aðeins þurrkuð.
Hlekkurinn og krókurinn og naglarnir. 1904 nr. 242 g-h (áður 1904 nr. 209) voru soðin í parafíni í þrjá klukkutíma.
Um viðgerðina má nefna eftirfarandi: Mismunandi hlutar sleðans hafa verið límdir saman, kittaðir og smurðir með matarlakki.

Hliðar sleðakassans eru settar saman þannig að að innan eru þær fóðraðar með viðarplötum sem brotarnir eru skrúfaðir og límdir við.

Bogarnir eru styrktir með járnböndum sem ná niður fyrir fjöðurnar og eru festir við þá plötu sem undirvagn sleðans er settur á og meðarnir festir við með járnfestingum á brúninni.

Dýrahöfuðstólparnir eru festir með tappagötum sínum við langhliðarnar og gaflhliðarnar og er auk þess haldið á sínum stað með nýjum járnfestingum.

Um fundaraðstæður má nefna samkvæmt Osebergfundi I bls. 60.

Á stjórnborða í framskipinu langt niðri við grafhýsið liggur sleði Sheteligs með nefið í suður. Einnig með þessum sleða sáust litaandstæður sem hafa að hluta varðveist til þessa.
Útskornu skreytingarnar á meiðunum, einkum þríhyrndu svæðin með hnútamynstrunum sem sjást að hluta á mynd 44, eru dökkleitar.

Viðurinn sjálfur í meiðunum er hins vegar úr beyki, nokkuð ljósum viði, og því verður andstæðan mjög áberandi.

Undir ljósu skreyttu meiðunum úr beyki liggur skeifa úr eik.

Ólíkt tveimur áðurnefndum sleðum ganga meiðarnir upp í báða enda („vöggugerðin“) eins og ljósmyndin af endurgerðum sleðanum á mynd 45 sýnir.

Á innri hlið vinstri hliðarborðsins á þessum sleða eru ristar nokkrar myndir, tveir skipsstafnar o.fl. sem verður lýst nánar síðar.
Staða sleðans í skipinu kemur fram á teikningunni í Osebergfundi I, plötu XV.

Eins og sjá má á teikningunni lá hann í lengdarstefnu skipsins með bakborðið aftur og framhlutann fram.

Hliðar grindarinnar höfðu verið þrýstar út til hliðar og botnrimlarnir brotnir í miðju milli tveggja búkka.

Á ljósmyndinni í Osebergfundi I, mynd 44, sem tekin er úr austri, sést hversu skemmdir rimlar sleðans voru.

Einnig var hægri langrimlinn brotinn í marga hluta og hægri meiðurinn og slitmeiðurinn mjög illa farnir.

Nálægt hægri slitmeiðnum lá krókur (1904 nr. 242 g hér að ofan) með fal úr járni.

Á ljósmyndinni sést að vafið hefur verið reipi um hægri meiðinn.
Í dagbók Gustafsons er sleði Sheteligs nefndur á eftirfarandi stöðum: 25. ágúst 1904 (afrit bls. 201). Hélt áfram í átt að norðausturhorni framskipsins fram að dýrahöfðinu með grindverkinu; Shetelig tekur það norðvesturhlutann með vagninum = sleði Sheteligs.

27. ágúst 1904 (afritið bls. 209). Í „Vagninum“ áfram afhjúpaður og teiknaður sleði = sleði Sheteligs. 30. ágúst 1904 (afrit bls. 211).

Shetelig afhjúpaði „vagninn“ sem reynist vera sleði.

Um aðstæður fundarins má segja eftirfarandi samkvæmt Osebergfundi I, bls. 60.

Á stjórnborða í framskipinu langt niðri við grafhýsið liggur sleði Sheteligs með nefið í suður. Einnig með þessum sleða sáust litaandstæður sem hafa að hluta varðveist til þessa.
Upphleyptu skreytingarnar á meiðunum, einkum þríhyrndu svæðin með hnútamynstrunum sem sjást að hluta á mynd 44, eru dökkleitar.

Viðurinn sjálfur í meiðunum er hins vegar úr beyki, nokkuð ljósum viði, og því verður andstæðan mjög áberandi.

Undir ljósu skreyttu meiðunum úr beyki liggur skoning úr eik.

Ólíkt tveimur áðurnefndum sleðum ganga meiðarnir upp í báða enda („vöggugerðin“) eins og ljósmyndin af endurgerðum sleðanum á mynd 45 sýnir.

Á innri hlið vinstri hliðarborðsins á þessum sleða eru ristar nokkrar myndir, tveir skipsstafnar o.fl. sem verður lýst nánar síðar.
Staða sleðans í skipinu kemur fram á teikningunni Osebergfundi I plötu XV. Eins og sést 31. ágúst 1904 (afrit bls. 211). Ath! Fínu upphleyptu skreytingarnar á sleða Sheteligs eru dökkleitar og mynda litaandstæðu við ljósari viðinn í sama stykki á efri hluta meiðanna. 3. september 1904 (afrit bls. 223). Sleðinn var teiknaður eins vel og mögulegt var og tekinn upp. Löngu spýturnar í botni karmsins eru í einu stykki, svæðið framan við kassann er rákað og svart (málað).

Ath! Gat nálægt neðri enda á einum af þeim sem fyrst voru teknir upp, líklega nr. 2 af þeim litlu frá vinstri hliðinni.

Ystu endarnir neðst eru einnig svartir, svarti liturinn kemur fram við þvott. Áður var hann gulleitt. Minnir á það sem er á stöfnunum.

Sleðinn var tekinn upp áfram. Brotinn dýrahöfuðsstólpinn í hægra framhorni varð sýnilegur í legu sinni og fals.
„Ljósmynd af Shetelig (nr. 111) smáatriði af dýrahöfuðsstólpanum í legu sinni við hægra horn framgafls sleðans.

Stólpinn situr með grindargafli og hlið felld inn í fals á bakhlið, þannig að tvær (einar uppi og einar niðri) járnfestingar ganga frá brún hliðanna inn á miðfals neðri hluta stólpans og eru skáskornir inn að sleðakassanum.

Höfuð stólpans liggur klemmt á milli steina.

Trýnið samþjappað, um hálsinn fer tvöfalt reipi“.
Afritið, bls. 225-26: „Í fjarveru minni mánudag og þriðjudag 5.-6. september 1904 tekið upp:

Síðasti meiður af sleða Sheteligs“.

Í aðalskrá Gustafsons eru eftirfarandi upplýsingar skráðar við einstök númer sem tilheyra þessum sleða: 1904 nr. 102.

Brotið dýrahöfuð frá SV-horni vagnsins + brot í nágrenninu, hnetur fundust lausar, smá dýrabein o.s.frv.

(Vagninn á hér við sleða Sheteligs, sjá dagbók Gustafsons, afritið bls. 149 og bls. 211). 1904 nr. 197. Framgafl á sleða Sheteligs, NV-hluti framskipsins. Teiknaður af O.G. (Ola Geelmeyden) og málaður.

(1904 nr. 198.) Afturgafl á sleða Sheteligs.
1904 nr. 199.) Hægri langhlið á sleða Sheteligs.
(1904 nr. 200.) Lárétta borðið fyrir aftan karminn á sleða Sheteligs. Teiknað af Shetelig.
(1904 nr. 201.) Framhlutinn fyrir framan karminn á sleða Sheteligs.
(1904 nr. 202.) Allur hægri meinn á sleða Sheteligs.
(1904 nr. 203.) Brot úr hornbita á sleða Sheteligs hægra megin að framan.
(1904 nr. 208.) Botninn á sleða Sheteligs + fjögur brot.
(1904 nr. 209.) Hlekkur inni í sleðanum (líklega tengdur við þann sem áður var tekinn upp í sleðann) + krókur fyrir lausan dýrahöfuðsstólpa við sleðann.
(1904 nr. 220.) Tvö dýrahöfuð frá hornum á sleða Sheteligs.
(1904 nr. 237.) Vinstri meinn og þverslár á sleða Sheteligs.
(1904 nr. 242.) Stykki úr eikarmeiða af sleða Sheteligs.

(1904 nr. 372.) Nokkur lítil brot af festingum og fjöldi af mestmegnis flötum hnöppum, safnað við rannsókn á hestunum fyrir aftan sleða Sheteligs.
Sleði Sheteligs er teiknaður inn af Shetelig á sérstakri nákvæmri teikningu sem er að finna í Osebergarsafninu.

Auk þess er hann teiknaður á yfirlitskort af framskipinu, sjá Osebergfundet I plötu XV (upprunalega kortið er í Osebergarsafninu).

Í skissubók Sheteligs er undirvagn sleðans teiknaður, bæði aftari hlutinn og fremri hlutinn. Þar að auki eru í skissubókinni nákvæmar teikningar af grindunum og einu af uppréttum bognum viðarstykkjum, auk skissu af skipamyndunum á innri hlið vinstri langhliðar karmsins.

Verkfræðingurinn Just Bing hefur unnið nákvæma lýsingu á sleðanum ásamt skissum og frá honum eru einnig mjög verðmæt undirbúningsgögn fyrir mælingarteikningu af sleðanum og auk þess fullgerð mælingarteikning.

Teiknarinn I. O. Steenland hefur einnig unnið nákvæma og góða mælingarteikningu í janúar-febrúar 1917.
Frú Sofie Krafft hefur gert teikningar af eftirfarandi hlutum sleðans:

Hægri og vinstri meiði með fjöðrum.

Teikningarnar á innri hlið fjögurra borða karmsins. Prufuskurður á afturbrettinu.

Skissa af einu af skrauti langhliðanna.

Nokkrar teikningar af smáatriðum skrautsins, að hluta til í litum.

Auk þess teikningar af afturbrettinu og innri hlið vinstri langhliðar karmsins.

Málarinn Ola Geelmeyden hefur í Oseberg gert teikningar af eftirfarandi hlutum sleðans:

vinstri langhlið karmsins, hægri langhlið karmsins (tvær teikningar), einn af dýrahöfuðstólpunum og fremri gafl sleðans.

Afturbrettið er teiknað í Oseberg 1. september 1904 af Haakon Shetelig.

Af sleðanum í endurgerðu ástandi eru til fjöldi ljósmynda og auk þess nákvæmar ljósmyndir af meiðunum (tvær stórar ljósmyndir samsettar úr mörgum litlum), fjöðrunum, afturbrettinu og framhlutanum.

Þar að auki eru til nokkrar gifsafsteypur af hlutum karmsins, en þær hafa verið afhentar fornminjasafni Bergen-safnsins þar sem þær eru nú.


Myndasafn skráðra muna Norska safnsins

Verulega forvitnilegt!

Nátengt efni!

Oseberg víkingavagninn

Frásögn/grein og myndir!

Oseberg víkingasleðinn

Frásögn/grein og myndir!


Heimild: Unimus.no

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og Erlendur.is

Yfirlestur: malfridur.is

Oseberg víkingasleðinnOseberg víkingasleðinn

0 Comments

Lýsing!

Skrifað af Helen Simonsson
Útgefið 07 July 2018

Einn af fjórum sleðum sem fundust í hinu íburðarmikla skipi sem notað var við greftrun í Oseberg í Noregi, þar sem tvær konur voru grafnar árið 834 e.Kr. í afar ríkulegu umhverfi með fjölda grafhaugsmuna eins og þennan sleða, vandlega útskorna viðarvagn og ýmsa vefnaðarvöru, þar á meðal fínt silki sem hefði verið innflutt.

Myndin fengin að láni frá: www.vikingtidsmuseet.no

Þessi greftrun er flokkuð sem konungleg eða að minnsta kosti sem víkingaaldargreftrun hástéttarfólks; að minnsta kosti önnur kvennanna hlýtur að hafa verið mjög háttsettur einstaklingur.

Nákvæmt samband kvennanna tveggja er óþekkt. Skipið sjálft og þessi sleði eru til sýnis á víkingaskipasafninu í Ósló, Noregi.

Heimild: www.worldhistory.org/image/9003/oseberg-sleigh/

Ellen Marie Næss fornleifafræðingur og fyrirlesari segir frá í vönduðu myndbandi Oseberg víkingaskipsfundinum, alla söguna!

Safn um víkingaöldina verður opnað 2026/2027 eftir endurbætur!

Uppruni grein af: www.vikingtidsmuseet.no

Ríkisstjórn Noregs úthlutar níu milljónum norskra króna til að bjarga víkingasleðunum

Til að bjarga einstöku viðarsleðunum frá Oseberg verður að varðveita þá með aðferð sem er ekki enn til.

Í endurskoðuðum fjárlögum hefur ríkisstjórnin úthlutað níu milljónum norskra króna til rannsóknarverkefnis sem miðar að því að finna varðveisluaðferð til að bjarga þremur stórkostlegu sleðunum úr Oseberg-fundinum.

Ekki er hægt að vanmeta menningarsögulegt gildi sleðanna. Þeir eru einu varðveittu sleðarnir í heiminum frá víkingaöld og á þeim eru útskurðir sem bera vitni um einstakt handverk og segja okkur mikið um flókinn heim víkinganna.

Við uppgröft Osebergsskipsins árið 1904 fundust sleðarnir mölbrotnaðir og hver þeirra hefur verið settur saman úr allt að 1000 brotum. Álúnsölt voru notuð til að varðveita þá.

Hins vegar kom í ljós með tímanum að þessi aðferð við varðveislu reyndist skaðleg og hefur gert sleðana mjög viðkvæma í dag.

Að auki hafa járnteinar sem halda stykkjunum saman tærst. Þetta hefur leitt til þess að sleðarnir eru aðallega haldnir saman af álúnskánum og ytra lagi af lakki og lími.

Viðurinn er að molna og það er brýnt að finna aðferð til að bjarga þeim.

Markmið fjármögnunarinnar er að finna nýja varðveisluaðferð.

Hæsti forgangur

„Að tryggja menningarverðmæti frá víkingaöld er okkar helsta forgangsverkefni.

Við erum nú að byggja frábært Víkingasafn til að vernda einstaka safneign okkar.

Sem hluti af þessu verðum við að tryggja gripina frá Oseberg.“

Þegar ein mikilvægasta fornleifafundurinn í Noregi er í bráðri hættu á að molna niður, verðum við að bregðast skjótt við.

„Það er einmitt það sem við erum að gera núna,“ sagði Oddmund Hoel (Sp), ráðherra rannsókna og æðri menntunar, í fréttatilkynningu frá norsku ríkisstjórninni.

Susan Braovac, forvörður og rannsóknarstjóri Saving Oseberg verkefnisins. Ljósmynd: Mårten Teigen, Menningarsögusafn Háskólans í Osló.

Minni hlutir úr Oseberg-fundinum eru í endurvarðveisluferli, byggðum á niðurstöðum úr tveimur fyrri rannsóknarfösum, en þessar aðferðir er ekki hægt að nota á stóru og flóknu sleðana.

Í komandi þriðja áfanga mun alþjóðlegt rannsóknanet vinna saman að því að finna lausnir til að varðveita víkingasleðana.

„Þessi fjármögnun mun gera okkur kleift að halda áfram að einbeita okkur að varðveislu þessara frábæru og einstöku funda.

Þetta eru stórkostlegar fréttir,“ sagði Susan Braovac, forvörður við Menningarsögusafnið og rannsóknarstjóri verkefnisins „Saving Oseberg“.

Rannsóknarverkefnið er áætlað yfir 6 ár með heildarkostnað upp á 53 milljónir norskra króna.


Nátengt Efni

Oseberg víkingavagninn!

Þýdd grein og myndir!

Oseberg víkingasleðinn lýsing smáatriða

Frásögn/grein og myndir!


Heimild: www.vikingtidsmuseet.no

Skráði: Friðrik Kjartansson

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og Erlendur.is (Miðeind)

Yfirlestur: malfridur.is (Miðeind)

Er American Primeval sögulega nákvæm?Er American Primeval sögulega nákvæm?

0 Comments

Bob Boze Bell aðalsagnamaður Ameríku

Vertu tilbúinn fyrir innsýn í sanna söguna Bob Boze Bell er þekktur sem vestræni sögumaður Bandaríkjanna.

Bob Bose Bell

Hann er listamaður, höfundur, rithöfundur og gegnir stöðu framkvæmdaritstjóra True West tímaritsins.

Bell er vinsæll og eftirsóttur í sjónvarpsheimildarþáttum um Villta vestrið og birtist sem sérfræðingur í tugum þátta um sögu Villta vestursins.

Bell hlaut Emmy-verðlaun sem framkvæmdaframleiðandi PBS-þáttarins, Outrageous Arizona, sem er skrítið yfirlit yfir aldarafmæli ríkisins, sem hann skrifaði einnig og aðstoðaði við leikstjórn.

Sem höfundur hefur Bell lífgað við Billy the Kid, Geronimo, Doc Holliday, Wyatt Earp og Wild Bill Hickok í metsölubókaflokknum sínum Illustrated Life and Times.

AMERICAN PRIMEVAL við tökur.

Bækur hans Classic Gunfights I, II og III eru skyldulesning um mikilvægustu byssubardaga villta vestursins. Bad Men eftir Bell er nú í fjórðu prentun, á meðan myndskreytt ævisaga hans, The 66 Kid: Alinn upp við

aðalveginn1

veitir persónulega innsýn í ástríðurnar sem hafa knúið hann áfram í lífslangri leit sinni að því að túlka sögu ameríska vestursins fyrir áhorfendum um allan heim.

  1. Mother Road: Vegur 66 sem John Steinbeck gerði goðsagnarkenndan ↩︎

Heimild: True West History of the American Fronters

Þýðdi og skráði: Firðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Garðvagn Keisaraynjunnar Önnu LoannovuGarðvagn Keisaraynjunnar Önnu Loannovu

0 Comments
Portrett af Önnu Ioannovnu keisaraynju. Sankti Pétursborg, 1913. House of Fabergé, meistari H. Wigström, listamaður Zuev Vasily Ivanovich. Gull, silfur, brilliant, rósslípnir demöntar, purpurine, stál, gler, túrkís, bergkristall, bein, vatnslitur, glerung. Steypa, glerung, vatnslitir, elting, leturgröftur, guilloché, bláun, gylling. Gjöf Nikulásar II keisara til Alexöndru Fyodorovnu keisaraynju um páskana 1913.

Tveggja sæta opinn vagninn fyrir Önnu Loannovnu keisaraynju síðan 1730 í Rússlandi.

Samsetningin, innréttingar og samanburðargreiningar á svipuðum vögnum staðfestir þessa tímagreiningu.

Tilheyrði Önnu Ioannovna keisaraynju. 1797 var það flutt frá Sankti Pétursborg til Moskvu-hestvagnagarðsins og keypt af vopnageymslu (Moscow Coach Yard) 1834.

Það er ómögulegt að segja með vissu hvar vagninn var smíðaður.

Verkstæðin á þeim tíma voru til staðar bæði í Sankti, Pétursborg og Moskvu.

Hins vegar sanna skjölin að á árunum 1728-1732 höfðu bestu vagnsmíðameistararnir yfirgefið Sankti Pétursborg og fluttu í kjölfarið keisaraembættið til Moskvu eða annarra höfuðborga Evrópu.

Á sama tíma héldu verkstæðin í Kreml í Moskvu áfram virku starfi sínu.

Á birgðaskrá frá 1770 yfir reiðtygi og hestvagna sem varðveitt er í vagnagarðinum í Kreml er minnst á garðvagninn sem hafði verið yfirfarinn hér snemma á 18.öld sem

fyrirmynd að nýjum svipuðum útbúnaði.

Samkvæmt þessu og öðrum gögnum frá hallarhesthúsum kanslara, var þessi vagn líklega smíðaður af meisturum Kreml í Moskvu.

Vagninn er opinn fyrir tvo, ekki lokaður né með hurðum.

Farartækið geislar af Barokkoeinkennum og er glæsilegt.

Yfirbyggingin er með fínum bogalímum að ofan ásamt neðri hluta yfirbyggingarinnar.

Innréttingin er úr gullhúðuðum og sniðnum bylgjuskífum, útskornum léttarskeljum, laufblöðum og einnig málverki.

Á úthliðunum er merki rússneska ríkisins og kvenfígúra í ramma af bókrollum og kertum á grænum bakgrunni.

Af táknmyndinni að dæma er myndin Anna keisaraynja.

Sjá má tilraun í málverkinu til að miðla líkingu við fyrirmyndina.

Andlitsmyndir fóru að birtast í vagnasmíði á fyrsta fjórðungi 18. aldar.

Vagninn er ekkert sérstaklega íburðarmikill og innréttingin ekki mjög glæsileg.

Þessi dálítið óvenjulega meðferð á umgjörð keisaraveldis skýrist líklega af því að farartækið var aðeins notað til að rúnta um hallargarðinn.

Þetta kemur aftur á móti líka fram í byggingu vagnsins.

Hann er lítill og með efnismiklum og breiðum hjólum til að spilla ekki og sökkva í stíga hallargarðsins.

Málverk á hlið yfirbyggingarinnar. Portrett af Önnu Ioannovna (?) Garðs opinn vagn. Moskvu, 1725-1730.

Útfærsla skreytingarinnar kunni að hafa verið ákveðin af þeim sem sá um vagninn.

Skjöl í vopnabúrinu staðfesta að vagninn hafi verið gerður fyrir Önnu keisaraynju í Moskvu.

Bólstrunin var endurnýjuð ekki löngu síðar en 1740.

Áklæði af grænu ullarefni var skipt út fyrir daufari lit af rauðleitu flaueli.

Þetta er einnig staðfest af eftirlifandi bútum af græna áklæðinu.

Vagninn var endurbyggður 1994. Hann hefur nú fengið sína upprunalegu mynd enn og aftur með áherslu á fágun.


Heimild: Moscow Kremlin Museums: – GARDEN OPEN CARRIAGE

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Vagn Péturs III og Önnu dóttir hansVagn Péturs III og Önnu dóttir hans

0 Comments
Portrett af Pétri III. Óþekktur listamaður. 19. öld.

Stór fjögurra sæta yfirbyggingin með örlítið bogadregnum fram- og bakhlið er útfærður snemma á 18. öld í Frakklandi og hefur fallega skuggamynd og fullkomin hlutföll.

Efri hluti fram- og hliðarveggja og hurða er í þykkt hágæðagler í gluggum (plate glass). Hann er búinn fjöðrun, snúningsás/fimmt hjól, vagnsæti, þjónssæti og fótabretti fyrir þjón, sem er fest inni í yfirbyggingunni.

París (?), 1721; flauel – Ítalía, 18. öld. Fjögurra sæta. Eik, flauel, brons, járn; tréskurður, olíumálun, krítarmalað gylling. Tilheyrði Önnu Petrovnu keisaraynju, dóttur Péturs III, og maka hennar Karli Friðriki prins af Holstein. Umbeðið af hesthúsi Prikaz-verkstæðunum í Kreml í Moskvu árið 1834.

Innréttingarnar voru undir sterkum áhrifum frá nýjum fagurfræðilegum straumum sem kristalluðust í Regency-stílnum sem einkenndist af frönskum búningum þess tíma1.

Útskorin gyllt þakbrúnarskreyting yfirbyggingarinnar, hliðapanelsamskeiti, gluggar og hurðarkarmar2.

Vagninn einkennist af raunsærri meðhöndlun einstakra mótífa ásamt undarlegum, frábærum formum og einnig af samhverfu og reglulegu fyrirkomulagi skrautsins.

Andstæða beinna og bogadreginna lína og frjáls meðferð einstakra fígúra gerir það að verkum að innréttingarnar virðast léttar og hreyfanlegar.

Skrautið í anda hergagna: blómakransar, grímur, skeljar og laufgreinar. Lausaskraut sem mynda blúndumynstur eru áberandi meðal skreytingarmyndanna.

Málaralistin á goðsagnafræðileg efnistök svo sem cerúbum skiptir einnig miklu máli í skreytingum vagnsins.

Málverkið á hlið yfirbyggingarinnar.

Myndir af cerúbum með lúðra og ketiltrommur eru sýndar á hliðunum. Á hurðunum og framhlið eru gyðjurnar Clio, gyðja skáldskapar, Thalia, gyðja gamanleiksins, og Euterpe, en óspjallaðar þokkagyðjur á bakhlið.

Málverkið er aðallega unnið í gylltum, grænum og rauðum litum og sýnir örugga teikningu og tilfinningu fyrir litum, auk mikils hugvits í fylgihlutunum.

Útskurðurinn á vagninum er ýktur með gylltu bronsi. Þakið er prýtt átta fallegum bronskerjum. Áklæðinu er haldið á sínum stað með bronsnöglum, höfuð styttunnar aftan mynda stoð og gegna skrauthlutverki.

Handföng hurðanna eru stórar sylgjur og spennur úr bronsi.

Bogadregnir burðir í undirvaninum eru gylltir bronsi sem er blandað kvikasilfri og púðri, en þar ofar stendur tignarleg kvengyðja sýnd á meðal skrautlega bogadreginna burðarboganna.

Kvenkyns allegórísk líkneski á fremri hluta undirvagnsins

Mótívin eru steypt í nokkuð djúpri þrívídd. Allt ber þetta vitni um reynslu, kunnáttu og vönduð vinnubrögð meistarans.

Fremri hluti undirvagnsins er skreyttur viðarskúlptúr í formi apstraktískra kvenfígúrutívra sem raðað er upp í yfirveguðum og öguðum takti3.

Bólstrunin að innan fylgir krefjandi línum heildarinnréttingarinnar, eins og krúna ítölska flauelsins með blíðri, fölblárri glæsilegri hönnun.

Í langri sögu sinni átti vagninn nokkra eigendur.

1721 kom Karl Friedrich prins af Holstein til Sankti Pétursborgar sem unnusti Anne, dóttur Péturs mikla.

Í sérfræðibókmenntum var þessi vagn ranglega tengdur honum í langan tíma.

Rannsóknir á skjalasafni Armory hafa gert okkur kleift að staðfesta að vagninn hafi verið pantaður í Frakklandi af Pétri mikla.

Síðar var það brúðkaupsgjöf keisarans til dóttur hans, Anne, sem ók í burtu til Holsteins með eiginmanni sínum Carl Friedrich.

1742 kom Pétur III, nýr eigandi vagnsins, til Rússlands í honum. Vagninn var notaður til hátíðargöngu í Holstein. Á fjórða áratugnum var það endurtekið í garði hesthússanna í Sankti Pétursborg.


  1. Vagninn var smíðaður 1721. Sem er nokkrum áratugum fyrir Regency tímabilið eftir því sem næst verður komist. Hef ekki skýringu á þessu misræmi! ↩︎
  2. Helstu einkenni Regency-tímabilsins voru: Ríkisvaldið skartaði einfaldri tísku, rómantískri list og bókmennta og vinsældum skáldsögunnar. Tímabilið er einnig þekkt fyrir stranga félagslega uppbyggingu. ↩︎
  3. Þjóðir voru sýndar sem kvenpersónur. Kvenformið sem valið var til að persónugera þjóðina stóð ekki fyrir neina ákveðna konu í raunveruleikanum heldur var reynt að gefa óhlutbundna hugmynd um þjóð á áþreifanlegan hátt, það er að segja að kvenpersónan varð myndlíking þjóðarinnar. ↩︎

Heimild: Moscow Kremlin Museums: – CARRIAGE. FRANCE, EARLY 18TH C.

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Örsýn í líf romanfólksins 1900Örsýn í líf romanfólksins 1900

0 Comments

Grein eftir Liam Henry

Innsýn í líf rómanfólksins í London snemma á 20. öld Ímyndaðu þér líflegar götur London í upphafi 1900, fullar af hestvögnum, iðandi mörkuðum og gangandi vegfarendum að flýta sér í dagleg viðskipti sín.

Innan um þetta kraftmikla borgarlandslag hefði rómanfólkið staðið upp úr sem litrík og grípandi sjón þegar þau fóru um í hefðbundnu hestvagni sínum. Þessar fjölskyldur, með sínar rótgrónu menningarhefðir og einstaka lífshætti, færðu keim af sveitinni og gamaldags sjarma inn í nútímavæðandi hjarta Englands.

Heimili á ferðalagi: Hinn fallegi Vardo-vagnhýsi Roman-fjölskyldunnar, þekktur sem vardo eða romanvagn, var miklu meira en bara farartæki.

Þau voru skreytt með skærum litum og ítarlegum mynstrum, þau voru flutningsheimili og listaverk. Hver vardo var unnin af ástúð, oft máluð með skærrauðum, grænum og gulum litum og skreytt flóknum útskurði og táknum.

Þetta var ekki bara skraut – hver hönnun bar merkingu og tengdi fjölskylduna við arfleifð sína.

Að sjá rómönsk vagnhýsi var til að fá innsýn í menningu þeirra og handverk, sem voru stolt á ferð.

Sérstakur klæðaburður og gamaldags hefðir Roman-fjölskyldan var klædd í hefðbundnar flíkur sem settu enn meiri lit á útlitið.

Björt pils, sjöl og klútar, ásamt handgerðum skartgripum, endurspegluðu ríkar hefðir þeirra og persónulegan stíl.

Þessi föt voru ekki bara falleg heldur hagnýt, hentug fyrir lífið á veginum og úr endingargóðum efnum sem þola slit daglegra ferðalaga.

Í London snemma á 20. öld, þar sem tískan hallaðist að dökkum, þögguðum litum og einfaldari stílum, hafði klæðnaður roman-fjölskyldunnar fangað athygli margra vegfarenda.

Lundúnabúar gætu aftur á móti hafa fundið fyrir blöndu af forvitni og hrifningu þegar þeir horfðu á þessa fjölskyldu ganga um daglega – elda, deila sögum og sinna hestunum sínum – jafnvel innan um líflegar, troðfullar götur borgarinnar.

Annar lífsstíll í hjarta London.

Á tímum þegar samfélagið var að verða sífellt uppbyggt og þéttbýliskennt stóð rómanskur lífsstíll sem vitnisburður um annars konar frelsi.

Margar Roman-fjölskyldur tóku að sér lífið á veginum og ferðuðust á milli bæja og borga.

Á meðan sumir Lundúnabúar glímdu við langan vinnutíma í verksmiðjum eða skrifstofum, fylgdi Roman-fólkið takti sem endurspeglaði náttúruna og breyttar árstíðir.

Þrátt fyrir erfiðleikana við að búa í borg sem stundum gat verið mótdrægin héldu romanskar fjölskyldur fast við sjálfsmynd sína.

Romanfólkið hélt áfram að iðka siði sína, segja sögur sínar og miðla gildum sínum.

London var suðupottur menningarheima en fáir hópar varðveittu arfleifð sína eins greinilega og samfélag romanfólksins.

Jafnvel á stórum og síbreytilegum stað eins og London, fundu þeir leiðir til að halda sambandi við rætur sínar.

Borgin mætir hefð Ferð Roman-fjölskyldnanna um London snemma á 20. öld var einstök blanda af menningu – skurðpunktur fornra hefða og nútíma borgarlífs.

Fyrir börnin sem horfðu á þau líða hjá eða fullorðna fólkið sem staldraði við í amstri dags til að horfa á litríku vagnhýsin, buðu romanfólkið upp á augnabliksflótta, innsýn inn í heim sem var bæði öðruvísi og djúpt tengdur takti manneskjulegrar upplifunar.

Nærvera þeirra bætti snertingu af fjölbreytileika og dýpt við félagslegt landslag Lundúna og minnti borgina á að það eru margar leiðir til að lifa og að sérhver menning hefur sína eigin fegurð og visku.

Í heimi þar sem ágreiningur getur oft virst eins og gjá, sýndu Roman-fólkið að fjölbreytileiki auðgar skilning okkar á hverju öðru og hjálpar til við að draga upp fyllri mynd af sögunni.

Þetta augnablik, fangað í tíma, talar um varanlegt mikilvægi þess að tileinka sér einstaka arfleifð okkar og læra hvert af öðru

Wikipedia

Romanfólkið fyrir helförina!

Nátengt efni!

Órómantískir Romanar

Arfleið Róman-fólksins að lokinni heimsstyrjöldinni seinni


Heimild: Liam Henry á Facebook skrifaði

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)