Óaðfinnanlegur eftir uppgerð. Hansom-vagn frá 1890 framleiddur af Forder & Co. í London.
Ágrip af sögu Hansom-vagnsins!
Heimild: Antique carriage sales Facebook
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)
Uppfært 6. mars 2026
Mikla vagnaumferðin og hrossamykjuvandamálið 1894.
Á 18. öld voru jafnvel smábæir eins og Kingston, Twickenham og jafnvel Richmond að vakna upp við frekar ósmekklegt borgarvandamál – hrossaskít um götur.
Þetta var þó lítið miðað við vandamálið sem byrjaði að koma upp í stórum bæjum og borgum.
Í lok 1800 voru bæir og borgir um allt land að
drukkna í hrossastaði
vegna þess að í auknum mæli urðu íbúarnir háðir hestum til að flytja bæði fólk og vörur.
Til að setja það í samhengi má benda á að á 19. öld voru yfir 11.000 Hansom-leiguvagnar á götum London einum saman.
Það voru líka nokkur þúsund hestavagnar, sem hver þurfti 12 hesta á dag, sem gerir samtals yfir 50.000 hesta sem flytja fólk um borgina á hverjum degi.
Því til viðbótar voru enn fleiri hestvagnar og þungaflutningavagnar um stræti borgar sem þá var stærsta borg í heimi.
Jafnvel í smærri bæjum eins og Richmond, þar sem tiltölulega fáir hestar voru til samanburðar, skapaði það samt vandamál.
Helsta áhyggjuefnið var auðvitað mykjumagnið sem skilið var eftir á götunum.
Að meðaltali mun hestur framleiða á milli tæp 7 og tæp 16 kíló af mykju á dag, svo lesandinn getur ímyndað sér hversu stórt vandamálið er.
Hver hestur framleiddi líka um 2 lítra af þvagi á dag og til að gera illt verra voru meðallífslíkur vinnuhests aðeins um 3 ár.
Því þurfti einnig að fjarlægja hestahræ af götum bæja og borga.
Hræin voru oft látin rotna svo auðveldara væri að saga þau í sundur til að fjarlægja þau.
Málið kom af krafti í umræðuna þegar The Times 1894 spáði…
Eftir 50 ár munu allar götur í London verða grafnar undir rúmlega 90 sentímetra af mykju.
Þetta varð þekkt sem
stóra hestaskítskreppan 1894.
Hins vegar þegar vandamálið var verst var björgunin í formi uppfinningarinnar eða bílsins.
Sem betur fer byrjaði Henry Ford að smíða bíla á viðráðanlegu verði.
Rafmagnssporvagnar og vélknúnir almenningsvagnar birtust einnig á götunum í stað hestavagnanna.
1912 hafði það sem áður virtist óyfirstíganlegt vandamál verið leyst og vélknúin farartæki urðu aðaluppspretta flutninga.
Heimild: Bill Taylor á Facebook
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Uppfært 9. mars 2026.
1905 var New York borg á mörkum hestdreginna vagna ásamt Hansom og vélknúinna farartækja.
Bílar á götunum voru 23.000 talsins samkvæmt www.scaleleap.com
og tilkoma leigubílsins markaði verulega breytingu í borgarsamgöngum.
Hinn táknræni guli leigubíll sem við þekkjum í dag átti enn eftir að koma á fót en hestdregnu leiguvagnarnir og fyrstu vélknúnu farartækin voru farin að ráða yfir götunum.
Þessi umbreyting endurspeglaði öran vöxt borgarinnar og aukna eftirspurn eftir hagkvæmum samgöngumöguleikum þar sem íbúafjöldi hennar jókst og iðandi borgarumhverfi þróaðist.
Leigubílainnréttingar frá 1905 voru oft með áberandi hönnun, með rúmgóðri til að hýsa farþega og eigur þeirra.
Þessir fyrstu leigubílar voru venjulega málaðir í líflegum litum, skreyttir koparfestingum og tjaldhimnum til að verja farþega frá veðuröflunum.
Farartækin voru tákn framfara og veittu New York-búum nýfengið frelsi til að ferðast auðveldara um borgina.
Þessi samgöngumáti varð samheiti við hraðskreiðan lífsstíl borgarbúa, sem gerði þeim kleift að fara yfir fjölfarnar leiðir borgarinnar og falin húsasund.
Þegar leigubíllinn náði vinsældum varð hann nauðsynlegur þáttur í sjálfsmynd New York borgar.
Um 1910 myndu nýjungar í bílatækni og uppgangur leigubílafyrirtækja umbylta samgöngum í þéttbýli enn frekar.
Guli leigubíllinn, sem er undirstaða landslags borgarinnar, myndi brátt koma fram og treysta stöðu leigubílsins sem helgimyndatákn New York.
Þessi þróun mótaði ekki aðeins hvernig New York-búar hreyfðu sig heldur setti einnig grunninn að hinu flókna og kraftmikla samgöngukerfi sem er í borginni í dag.
Ágrip af upprunasögu Hansom!
Heimild: Fengið að láni frá History pictures Facebook
Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is
Frá eiganda vefsíðunnar og áhugamanni:
Þetta finnst mér stórmerkilegt.
Ég vissi þetta ekki þegar ég vaknaði í morgun að Hansom hefði komið með aðra gerð af vagni, en svona er það, lesa meira og meira og maður lærir meira og meira; einfalt, ekki satt.
Ekki finn ég mynd af þessum vagni svo ég sé viss um að um rétta mynd sé að ræða, en ég held áfram að leita og set inn mynd ef ég rekst á hana.
Clark an Aberdeen vagnasmiður hannaði 1885 fjögra hjóla Hansom.
Þessi vagn hafði ákveðna yfirburði:
Yfirbyggingin var í laginu eins og venjulegur Hansom með kúsk– sætið fest aftan á vagninn en var snúið við á undirvagninum, svo kúskurinn sat yfir hestunum á meðan farþegarnir snéru aftur.
Þessi Hansom gat verið notaður opinn eða lokaður.
Yfirbyggingunni gat verið snúið við til að uppfylla það. Aðeins fáein farartæki af þessari gerð rúlluðu London á stuttu tímabili en almenningi líkaði víst ekki þess konar farartæki og síðan hafa þeir horfið gjörsamlega.
Heimildir: Modern Carriages 1905 bls 3
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: Yfirlestur.is (Málstaður)
Ágrip af upprunasögu Hansom!
