Tag: fólk

Póstvagn Stóra Bretlands fyrri alda þróun frá 16 öldPóstvagn Stóra Bretlands fyrri alda þróun frá 16 öld

FrikkiFrikki 0 Comments

Póstvagninn var vinsælasti ferðamátinn fyrir fólk og vörur í Bretlandi á 17. og 18. öld.

Skrifað af Ben Johnson

Póstvagninn á rætur sínar að rekja til Englands á 13. öld en eins og við þekkjum hann í dag birtist hann fyrst á enskum vegum snemma á 16. öld.

Póstvagn er svo nefndur vegna þess að hann ferðast í áföngum eða

leggjum

sem eru 10 til 15 mílur (16–24 km).

Á áfangastað, yfirleitt í gistihúsi, var skipt um hesta og ferðalangar fengu sér máltíð eða drykk, eða gistu yfir nótt.

Fyrstu vagnarnir voru frekar grófir og lítið betri en yfirbyggðir vagnar, yfirleitt dregnir af fjórum hestum.

Án fjöðrunar gátu þessir vagnar aðeins ferðast á um 8 km hraða á klukkustund á hjólföróttum slóðum og ómalbikuðum vegum þess tíma.

Í köldu eða blautu veðri var oft ómögulegt að ferðast.

Rithöfundur 1617 lýsir

yfirbyggðum vögnum þar sem farþegar eru fluttir fram og til baka; en þess konar ferðalög eru mjög langdregin, svo aðeins konur og fólk af lægri stigum ferðast á þennan hátt.

Fyrsta póstvagnaleiðin hófst 1610 og lá frá Edinborg til Leith.

Í upphafi voru ferðir með póstvagni hægfara; 1673 tók það átta daga að ferðast með póstvagni frá London til Exeter!

Hins vegar, með stofnun póstvagnafyrirtækis 1706, var komið á reglulegri póstvagnaleið milli York og London og fljótlega voru reglulegar ferðir á mörgum öðrum leiðum.

Gistihús spruttu upp meðfram þessum leiðum til að þjónusta vagnana og farþega þeirra.

Mörg þessara gistihúsa eru enn í rekstri í dag: þau má þekkja á bogagöngum sem leyfðu vögnunum að fara í gegnum hesthúsagarðinn fyrir aftan gistihúsið.

Á 17. og 18. öld voru póstvagnar oft skotmark ræningja á borð við Dick Turpin og Claude Duval.

Í dag höfum við frekar rómantíska hugmynd um þessa ræningja með köllum þeirra

Stattu kyrr og afhentu!

Í raun og veru héldu þessir grímuklæddu menn leiðum Englands í ógnargreipum.

Refsingin fyrir vegarán var henging og margir ræningjar mættu örlögum sínum í gálganum í Tyburn.

1754 hóf fyrirtæki í Manchester nýja þjónustu sem kallaðist

Fljúgandi vagninn

og var því heitið að hann færi (ef slys bæri ekki að!) frá Manchester til London á aðeins fjórum og hálfum degi.

Svipuð þjónusta hófst frá Liverpool þremur árum síðar með vögnum sem búnir voru nýrri stálfjöðrun.

Þessir vagnar náðu þeim mikla hraða 13 kílómetrum á klukkustund og luku ferðinni til London á aðeins þremur dögum.

Þróun póstvagna hafði einnig mikil áhrif á póstþjónustuna.

Hún var tekin upp 1635 og fólst í því að sendiboðar riðu á milli

póststöðva

þar sem póstmeistarinn tók við bréfum fyrir svæðið og afhenti síðan bréfin sem eftir voru og öll ný bréf til næsta sendiboða.

Þetta kerfi var ekki gallalaust: sendiboðarnir voru oft skotmörk ræningja og póstsendingar voru lengi á leiðinni.

Því var ákveðið að taka upp póstvagna til að flytja bréf og pakka á hraðari, öruggari og skilvirkari hátt.

1797 voru fjörutíu og tvær póstvagnaleiðir um allt landið sem tengdu flestar stórborgir og fluttu bæði farþega- og póst.

Á ríkisstjóratímabilinu urðu miklar umbætur á hönnun vagna og vegagerð, sem leiddu til meiri hraða og þæginda fyrir farþega.

Til dæmis tók um tvo daga að ferðast frá Cambridge til London 1750 en 1820 hafði ferðatíminn verið styttur í innan við sjö klukkustundir.

Þetta var gullöld póstvagnanna.

Vagnarnir fóru nú á um 19 kílómetra hraða á klukkustund, með fjóra vagna á hverri leið, tvo í hvora átt og tvo til vara ef bilun yrði.

Þróun járnbrautanna á fjórða áratug 19. aldar hafði hins vegar gríðarleg áhrif á póstvagnana.

Póst- og áætlunarvagnar gátu ekki keppt við hraða nýju járnbrautanna.

Fljótlega var pósturinn fluttur með lest og um miðja 19. öld höfðu flestir vagnar sem gengu til og frá London verið teknir úr notkun.

Heimild: www.historic-uk.com

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Farþegar póstvagna Stóra Bretlands þurftu oft að þola harðræðiFarþegar póstvagna Stóra Bretlands þurftu oft að þola harðræði

FrikkiFrikki 0 Comments

Í Stóra-Bretlandi er enska heitið yfir póstvagna,

stagecoach,

dregið af þeim sið að ferðast í

áföngum

(e. stages), sem voru um það bil sjö til fimmtán mílna langir kaflar milli ákveðinna áfangastaða þar sem skipt var um hesta og farþegar hvíldust.

Þetta kerfi gerði langferðir mögulegar á tímum fyrir tilkomu járnbrautanna, þegar ferðir sem nú taka nokkrar klukkustundir gátu tekið marga daga.

Fyrstu vegirnir voru oft lítið annað en moldarslóðar, með djúpum hjólförum í þurrki og nánast ófærir eftir rigningu.

Vagnarnir gátu sokkið í drullu og farþegar gátu neyðst til að fara út til að létta á vagninum.

Brýr voru fátíðar og oft í slæmu ástandi auk þess sem vað og grjótlagðir vegir voru algengir, sem gerði ferðalög sérstaklega hættuleg á veturna.

Það sem í dag gæti virst stutt ferð, til dæmis frá London til Oxford, gat tekið tólf klukkustundir eða meira og lengri leiðir, eins og til York eða Exeter, gátu krafist margra daga erfiðra ferðalaga.

Til að stjórna þessu skiptu póstvagnafyrirtækin leiðunum í

áfanga

og endaði hver þeirra á gistihúsi.

Þessi gistihús urðu nauðsynlegir hlekkir í vegakerfinu og buðu upp á nýja hesta, mat og skjól.

Hestastrákar og hesthúsverðir unnu allan sólarhringinn á meðan farþegar gátu notið máltíðar eða ölkrúsar á kránni áður en þeir héldu áfram.

Mörg gistihús, eins og George Inn í Stamford, Bell Inn í Stilton eða Swan with Two Necks í London, urðu fræg um allt land fyrir skilvirkni sína og gestrisni.

Fyrstu póstvagnarnir voru þungir og fyrirferðarmiklir, oft dregnir af fjórum eða sex hestum, og búnir breiðum hjólum með járngjörðum sem voru hönnuð til að standast erfiða vegi.

Að ferðast inni í póstvagninum var dýrt og tiltölulega þægilegt á meðan ódýrari útisætin settu farþega berskjaldaða fyrir vindi, rigningu og drullu.

Ferðirnar voru hægar og óþægilegar, með tíðum stoppum til að skipta um hesta eða gera við.

Þrátt fyrir óþægindin var ferðalag með póstvagni félagsleg upplifun: farþegar úr mismunandi stéttum deildu oft hinu þrönga rými sem leiddi til líflegra samræðna, deilna og, stundum, vináttu.

Í lok 18. aldar fóru vegaaðstæður að batna þökk sé tollvegakerfinu og vinnu verkfræðinga eins og John Loudon McAdam og Thomas Telford.

Nýjungar þeirra í malbikun, frárennsli og brúarhönnun styttu ferðatíma verulega.

Um 1830 gat vel rekinn póstvagn ferðast á átta eða níu mílna hraða á klukkustund, sem gerði ferð frá London til Bath mögulega á um 12 klukkustundum, samanborið við tvo eða þrjá daga öld áður.

Þrátt fyrir þessar umbætur var ferðalag með póstvagni enn martröð fyrir marga.

Póstvagnar gátu oltið í kröppum beygjum, farþegar þjáðust af kulda, ryki eða hristingi í sætunum og vegaræningjar voru stöðug ógn á einmana vegarköflum.

Hins vegar táknaði póstvagninn framfarir og tengingar; hann flutti póst, vörur og fólk yfir langar vegalengdir og stuðlaði að því að sameina Stóra-Bretland í eitt, hreyfanlegra samfélag.

Þegar járnbrautin fór að breiðast út upp úr 1840 kom hún fljótt í stað póstvagnsins sem helsti ferðamáti hér á landi.

En arfleifð póstvagnanna lifir áfram í nöfnum gamalla gistihúsa og áfangastaða.

Í bókinni

Saga tveggja borga

eftir Charles Dickens er góð lifandi lýsing á ferðalagi með póstvagni þess tíma!

Heimild: Ángel Larrea TODO CARRUAJES TODO Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Órómantískt romanfólk í Kent-aðstæður á Corke´s MeadowÓrómantískt romanfólk í Kent-aðstæður á Corke´s Meadow

FrikkiFrikki 0 Comments

Heillandi svarthvítar myndir sýna líf farandfólksins á Corke’s Meadow sem settist að í Kent á sjötta áratugnum

Heillandi myndir og raunsannar fanga líf farandfólks sem bjó í Kent á sjötta áratugnum og eru lýsandi dæmi um þann stað sem fólkinu var ætlað í samfélaginu en fáir vildu vera gestgjafar þessara sála yfirleitt og gengu Nazistar fremstir í flokki þar með nafngiftum sínum og miskunnarlausri framkomu sinni við þennan hóp samfélagsins sem og marga aðra. Nazistar héldu orðinu Síguni/Gypsies á lofti þannig að það festist í sessi.

Skrifað af Friðrik Kjartansini eigand þessa vefssvæðis.

Ljósmyndablaðamaðurinn Bert Hardy, sem fæddur var í London, tók svarthvítu myndirnar sem birtust í safni sem bar heitið The Unromantic Gypsies.

Börn að hnefaleika í sígauna-búðum í Kent, Englandi, 1. júlí 1951.

Eins og allir drengir vilja þessir Sígauna-strákar spreyta sig í hnefaleikum.

Með hvatningu frá vinum sínum berjast þeir á Corke’s Meadow.

Roman-kona og -stúlka í hjólhýsi sínu í búðum á Corke’s Meadow í Kent, júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Hulton Archive/Getty Images).

Gamall Roman-maður spreytti sig á hefðbundinni iðn Rómana, málmbraski (ruslmálmasölu), í búðunum á Corke’s Meadow í Kent 25. júlí 1951 (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Getty Images).

Móðir þvær barn sitt í Roman-búðum í Corke’s Meadow, Kent, 28. júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Getty Images).

Romanakona og barn í búðum á Corke’s Meadow í Kent, júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Hulton Archive/Getty Images).

Hópur Romanfólks í tjaldbúðum á Corke’s Meadow í Kent, júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Hulton Archive/Getty Images).

Hópur Roman-fólks í tjaldbúðum á Corke’s Meadow í Kent, júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Hulton Archive/Getty Images).

Hópur Roman-barna í tjaldbúðum á Corke’s Meadow í Kent, júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Hulton Archive/Getty Images)

Roman-fólk í tjaldbúðum í skugga gasklukkunnar á Corke’s Meadow í Kent þann 28. júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Getty Images).

Roman-börn leika sér í sóðalegum og yfirfullum tjaldbúðum á Corke’s Meadow í Kent, 28. júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Getty Images).

Lítil Romani-stúlka situr við hjól á hjólhýsi og heldur á dúkku, 28. júlí 1951.

Föt hennar eru skítug og andlitið óhreint.

Hún er ein af þrjú hundruð úr hópi hústökufólks á Corke’s Meadow í Kent.

Í hópnum eru sannir Sígaunar, betlarar, flækingar og farandverkamenn (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Getty Images).

Roman-kona greiðir flókið hár sonar síns fyrir utan tjald sitt í búðum á Corke’s Meadow í Kent þann 28. júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Getty Images).

Tvær Roman-konur fægja silfurmuni sína á tröppum hjólhýsis síns í Corke’s Meadow-búðunum í Kent þann 28. júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Getty Images)

Aldraður Roman-maður í útilegu á Corke’s Meadow í Kent, 28. júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Getty Images)

Roman-fjölskylda á tröppum hjólhýsis síns í Corke’s Meadow-búðunum í Kent, 28. júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Getty Images).

Ung Roman-kona í búðum á Corke’s Meadow í Kent, 28. júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Getty Images).

Roman-kona eldar kvöldmat í járnpotti sem hangir yfir opnum eldi í Corke’s Meadow-búðunum í Kent 28. júlí 1951. (Mynd: Bert Hardy/Picture Post/Getty Images).

Ein af 300 Roman-manneskjum sem bjó á Corke’s Meadow í Kent, 28. júlí 1951.

Hinir sönnu Sigunar óttast tvennt, yfirvöld og að búa í húsum.

Það fyrra er þegar orðið að vandamáli og þeim stendur ógn af því síðarnefnda. (Mynd eftir Bert Hardy/Picture Post/Getty Images).

Nátengt efni!

Arfleið Romanfólksins að lokinni heimstyrjöldinni seinni

Lesa meira!

Örsýn inn í líf Roman-fólksins 1900

Lesa meira!

Heimild: designyoutrust.com

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Arfleið Romanfólksins að lokinni heimstyrjöldinni seinniArfleið Romanfólksins að lokinni heimstyrjöldinni seinni

FrikkiFrikki 0 Comments

Orðanotkun sýnir þess tíma vanvirðingu við fólk!

Lítil Roman-stúlka (sígaunastúlka1) situr við hjól á hjólhýsi og heldur á dúkku

28. júlí 1951.

Fötin hennar eru skítug og andlitið óhreint.

Hún er ein af þrjú hundruð í hópi hústökufólks á Corke’s Meadow í Kent.

Í hópnum eru sannir Romanfólk sígaunar, betlarar,

fínar rottur

og

flakkarar.

(Mynd eftir Bert Hardy/Picture Post/Getty Images)

Þessi lýsing er úr greininni

Órómantískir sígaunar.

~ Eftir seinni heimsstyrjöldina var margt fólk á vergangi sem var ekki Rómafólk/sígaunar/farandfólk og bjó á stöðum eins og Corks Meadow og í New Forest-búðunum.

Sumir giftust inn í samfélagið, aðrir fluttu aftur til sinna bæja og borga þegar húsnæði varð aftur í boði.

Á sumum svæðum var Rómafólki/sígaunum úthlutað félagslegu húsnæði. Tímarnir voru að breytast, alveg eins og þeir eru í dag!

Höfundur: Roman Heritage, skrifar líka.

Sápuskömmtun

Frá og með mánudeginum 9. febrúar 1942 er aðeins hægt að kaupa sápu gegn framvísun skömmtunarmiða eða kaupheimildar.

Olíurnar og fitan sem notuð er í sápuframleiðslu taka mikið pláss í skipum og það verður að spara hluta þess pláss fyrir matvæli.

Þú færð 4 skömmtunarmiða á hverju 4 vikna tímabili og getur notað þá eins og þú vilt og hvenær sem er innan tímabilsins.

Engin skráning verður og þú getur verslað í hvaða verslun sem er sem selur þá tegund sem þú þarft.

Hver af þeim fjórum skömmtunarmiðum sem mynda fjögurra vikna skammt gefur þér rétt til að kaupa eitt af eftirfarandi:

annaðhvort,

113 g af harðri sápu (venjuleg heimilisþvottasápa í stöngum eða bitum)

eða 85 g af handsápu

eða 85 g af sápuspæni eða sápukornum

eða 170 g af sápudufti nr. 1

eða 340 g af sápudufti nr. 2

eða 170 g af linsápu.

Skömmtunin mun ekki eiga við um raksturssápu eða tannsápur, sjampóduft, fljótandi sápu eða hreinsiefni.

– Matarskömmtun lauk ekki formlega að fullu fyrr en 4. júlí 1954, þegar kjötskömmtun var aflétt.

  1. Ekki æskilegt heiti og er sennilega bannað vegna þess aðallega að Hitler kallaði Romanfólkið þessu ónefni. ↩︎
Nátengt!

Órómantískir Romanar

Lesa meira!

Örsýn inn í líf Roman-fólksins 1900

Lesa meira!

Heimild: Roman Heritage Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Pepsi Cola-áhrifin og vagninn bæði birtingarmynd kapitalisma #2Pepsi Cola-áhrifin og vagninn bæði birtingarmynd kapitalisma #2

FrikkiFrikki 0 Comments

Birtingarmynd innleiðingar kapítalisma Pepsi Cola!

Táknrænasta augnablik þessarar senu er ekki vagninn sjálfur, heldur ungi maðurinn sem er gripinn í hinni hreinu, ómenguðu athöfn að drekka Pepsi-Cola, þar sem gosið freyðir á dramatískan hátt yfir stútinn.

Þessi eina hreyfing er kröftug sjónræn mælskulist, bein sýning á hressandi áhrifum vörunnar sem er kjarninn í aðdráttarafli ljósmyndarinnar.

Froðan, sem er fryst í lausu lofti, bætir kraftmiklum þætti við annars kyrrstæða senu og gefur til kynna augnablik af tafarlausri, freyðandi ánægju sem var kjarninn í loforði vörumerkisins.

Líkamsstaða hans, með höfuðið hallað aftur og augun lokuð í augljósri nautn, er fullkomin myndlíking fyrir þá ánægju sem drykkurinn á að veita.

Þessi ungi maður, klæddur í dæmigerðum fatnaði þess tíma – dökkum jakkafötum, kannski með kollhúfu – táknar markhópinn: verkafólk og millistétt í borgum sem leitar að stund af viðráðanlegri ánægju.

Sú athöfn að drekka beint úr flöskunni var algeng venja, tákn um þægindi og tafarleysi sem stóð í andstöðu við formlegar aðstæður gosbrunns.

Myndin styrkir loforð vörumerkisins á lúmskan hátt og breytir einföldu afhendingarstoppi í augnablik persónulegrar hressingar.

Kassarnir með flöskunum fyrir aftan hann, snyrtilega staflaðir og bíða dreifingar, þjóna sem bakgrunnur, sjónræn birgðaskrá yfir framboð vörunnar.

Andstæðan milli ánægjustundar unga mannsins og alvarlegs, formlegs fass ökumannsins og aðstoðarmanns hans undirstrikar tvíþætt eðli vörunnar: alvarlegt viðskiptafyrirtæki sem veitir augnablik af léttri ánægju.

Þetta fangaða augnablik er smækkuð mynd af vaxandi neyslumenningu snemma á 20. öld, þar sem fjöldaframleiddar vörur fóru að bjóða upp á lítinn, aðgengilegan munað fyrir almenning.

Þetta er kröftug sjónræn mælskulist, sem selur ekki aðeins drykk, heldur tilfinningu fyrir lífskrafti og gleði, allt innifalið í einfaldri glerflösku.

Heimild: Historical Image’s Post Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Arthurskarðvagninn gefinn vagnasafni Nýja-Sjálands af Canterbyry-safninuArthurskarðvagninn gefinn vagnasafni Nýja-Sjálands af Canterbyry-safninu

FrikkiFrikki 0 Comments

Í dag heitir þessi fjallvegur þjóðvegur 73 (SH 73)

Þessi upprunalegi, gamli vagn er nýkominn til Vagnasafns Nýja-Sjálands (National Carriage Museum of New Zealand) frá Canterbury-safninu.

Hann var einn af síðustu vögnunum sem notaðir voru í atvinnuskyni á Nýja-Sjálandi og gekk yfir Arthurskarð (Arthur’s Pass) til 1923.

Saga hans er einstök.

Hann er meira og minna í sama ástandi og þegar hann var síðast í notkun, með fallegri yfirbragði og breytingum frá þessum tíma.

Safnið er nýtt og sérhannað til að tryggja bestu mögulegu skilyrði til varðveislu og sýningar á upprunalegum vögnum.

Það er staðsett í Geraldine á miðri suðureyju Nýja-Sjálands og verður opnað í febrúar 2026.

Heimild: Cobb and Co. Facebook

Cobb & Co

Charles Cole kom til Dunedin frá Viktoríu í Ástralíu árið 1861, beint inn í æði gullæðisins í Otago, en hann var ekki að leita að gulli … ja, allavega ekki í eiginlegri merkingu þess orðs.

Hann kom með talsverðan farm; 1 póstvagn, 5 flutningavagna og 54 hesta.

Innan viku var hann kominn af stað með fyrstu ferðina; póstvagninn fór frá Provincial Hotel í Dunedin og hélt til Gabriel’s Gully, miðpunkts gullæðisins.

Skiptistöðvar í Tokomairiro og Waitahuna voru tilbúnar, þar sem farþegar gátu rétt úr sér og vagnstjórinn skipt um hesta.

Þetta var fyrsta ferð Cobb and Co á Nýja-Sjálandi.

Fargjaldið var 3 pund hvora leið.

Póstvagninn rúmaði sex til níu farþega inni í vagninum og fimm farþega til viðbótar í sætum á þaki og við hlið vagnstjórans.

Ég er viss um að fólk hafi alltaf krossað fingur og vonast eftir góðu veðri en ekki rigningu!

Cobb and Co. var stofnað í Melbourne í Ástralíu þegar John Peck, fyrrverandi starfsmaður bandaríska póstvagnafyrirtækisins „Wells and Fargo“, kom þangað 1854.

Hann hitti aðra Bandaríkjamenn sem þekktu til póstvagnareksturs (einn þeirra var Freeman Cobb) og þannig varð Cobb and Co. til.

Þessi þjónusta barst til Nýja-Sjálands með Charles Cole, sem hafði starfað fyrir Cobb & Co. áður en hann kom til Nýja-Sjálands.

Bókunarskrifstofa Cobb and Co. í Christchurch (á myndinni) var staðsett á Triangle Corner við Cashel og High Street.

Svæðið er nú þekkt sem Triangle Centre, Cashel Mall.

Hér eru nokkur ártöl þegar leiðir voru opnaðar:

1861 – Dunedin to Gabriel’s Gully
1863 – Timaru to Christchurch
1864 – Balcutha to Invercargill
1866 – Christchurch to Arthur’s Pass to Hokitika
1867 – Wanganui to Upokongaro
1867 – Wanganui to Turakina
1869 – Wanganui to Wellington
1870 – Auckland to Hamilton
1873 – Napier to Taupo to Rotorua to Tauranga
1875 – Whangaehu to Turakina to Marton to Bulls
1878 – Christchurch City to Riccarton
1881 – Blenheim to Clarence
1886 – Mt Cook to Cromwell to Queenstown
1887 – Kaikoura to Waiau

Á níunda og tíunda áratug 19. aldar var járnbrautin farin að ná til flestra svæða og Cobb and Co.

fór að hverfa.

Síðasta ferðin með bæði áströlsku og nýsjálensku vögnunum var árið 1924.

Að sjálfsögðu var engin ferð með Cobb and Co. fyrir viðkvæma.

Vagnarnir sem fyrst komu voru ekki byggðir með þægindi í huga, sætin voru úr tré og aðeins klædd hrossaskinni.

Fara þurfti yfir margar ár, sem var hættulegra eftir rigningu þar sem árnar bólgnuðu upp.

Dæmi voru um að farþegar féllu í ár, hröktust burt með straumnum og drukknuðu.

Einnig voru dæmi um að hestar rynnu til á ís; þessi grey féllu fram af klettum og héngu í beislum sínum á meðan vagninn hékk á móti þyngd þeirra.

Stundum hékk vagninn líka fram af og beðið var eftir merkjum um aðra ferðalanga á sjóndeildarhringnum sem gætu komið til bjargar.

Stundum, ef vagninn var of þungur, fór hann fram úr hestunum á leið niður brekku.

Í einu tilviki valt vagninn og tók með sér helminginn af hestunum á meðan hinir hlupu af stað og drógu ökumanninn með sér sem slasaðist alvarlega.

Hljómar eins og ævintýraleg ferðalög…

Þegar ég var lítil var einn af uppáhalds kvöldverðarstöðum fjölskyldunnar Cobb and Co.

Ég elskaði að panta barnamáltíðirnar sem komu í skreyttum pappakassa, oftast í laginu eins og póstvagn, stundum eins og eldflaug.

Á veggjunum héngu beisli, aktygi og allur búnaður sem þurfti fyrir hestvagnafyrirtæki.

Ég man eftir að hafa spurt pabba hvers vegna þessir hlutir væru alls staðar og hann sagði mér frá vögnunum sem áður fóru um gömlu vegi Nýja-Sjálands.

Þessir hlutir eru horfnir af Cobb and Co. veitingastöðunum í dag.

Tímabilið hverfur lengra inn í fortíðina.

Það er eiginlega synd.

Þrátt fyrir að Cobb and Co. hafi eitt sinn fagnað fyrri notkun nafnsins eru þeir alls ekki skyldir.

Veitingastaðirnir voru opnaðir árið 1973.

*Mynd af Cobb & Co vagni og mannfjölda með leyfi frá www.library.org.nz/ *

*Mynd af Cobb & Co veitingastað með leyfi frá http://www.bayleys.co.nz/*

Heimild: https://www.peelingbackhistory.co.nz/cobb-co/

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Saga langferðavagnanna

Allar myndir og miðlar í þessari sögu:

Póstvagninn

Concord-vagn

Cobb & Co auglýsing

Hópferðir með vögnum hófust á Nýja-Sjálandi á sjötta áratug 19. aldar en þróunin var hæg í byrjun.

Stór hluti landsins var án vega, eða jafnvel slóða, og fjöll, kjarri vaxin svæði og ár sem voru gjarnar á að flæða yfir bakka sína gerðu ferðalög innanlands erfið.

Það var auðveldara að sigla.

Þessi póstvagn, sem er að leggja af stað frá bænum Dunstan (nú Clyde) til Roxburgh á níunda áratug 19. aldar, flytur bæði póst og farþega. Póstflutningasamningur við stjórnvöld tryggði oft rekstrargrundvöll póstvagnaleiðarinnar.

Fyrstu hestvagnarir fluttu farþega, böggla og póst.

Afkoma þeirra var oft háð því að landa samningi við stjórnvöld um póstsendingar.

Cobb & Co

Cobb & Co, nefnt eftir áströlsku fyrirtæki, var frægasta hópferðafyrirtæki Nýja-Sjálands.

Cobb & Co notaði aðallega létta Concord-vagna eins og þennan. Þeir voru yfirleitt smíðaðir á Nýja-Sjálandi og voru eftirlíking af hinum sígilda ameríska Concord-póstvagni. Hann var þróaður í Concord í New Hampshire árið 1827 og var mikið notaður í Suður-Afríku, Ástralíu og á Nýja-Sjálandi. Vagninn hvíldi á leðurólum. Hann var með ávölum yfirvagni og hurð með glugga á miðjunni. En hvorum megin við hurðina voru engir veggir, aðeins leðurtjöld sem voru rúlluð upp eða látin síga eftir veðri. Vegna þess að veggirnir voru ekki til staðar var vagninn léttur – þess vegna heitir hann létti Concord-vagninn. Létti Concord-vagninn var hraðskreiður og auðveldur í stjórnun.

Charles Carlos Cole, Bandaríkjamaður sem hafði rekið hópferðavagna í Ástralíu, kom til Dunedin 1861, rétt eftir að gull fannst í Tuapeka, 92 kílómetrum í burtu.

Viku eftir komuna lagði Cole af stað til Tuapeka klukkan 5:30 að morgni í vagni sem dreginn var af fjórum hestum.

Hann kom á áfangastað um kvöldið, heimamönnum til mikillar undrunar, sem töldu að ekki væri hægt að ljúka ferðinni á einum degi.

Cole stofnaði Cobb & Co Telegraphic Line of Coaches og hóf fljótlega daglega þjónustu.

Cobb & Co notaði aðallega létta Concord-vagna eins og þennan. Þeir voru yfirleitt smíðaðir á Nýja-Sjálandi og voru eftirlíking af hinum sígilda ameríska Concord-póstvagni. Hann var þróaður í Concord í New Hampshire árið 1827 og var mikið notaður í Suður-Afríku, Ástralíu og á Nýja-Sjálandi. Vagninn hvíldi á leðurólum. Hann var með ávölum yfirvagni og hurð með glugga á miðjunni. En hvoru megin við hurðina voru engir veggir, aðeins leðurtjöld sem voru rúlluð upp eða látin síga eftir veðri. Vegna þess að veggirnir voru ekki til staðar var vagninn léttur – þess vegna heitir hann létti Concord-vagninn. Hann var hraðskreiður og auðveldur í stjórnun.

Frá 1863 rak bróðir Coles, Lea, L. G. Cole’s Cobb &

Co í Canterbury.

1866 varð gullfundur aftur hvati að reglulegri þjónustu frá Christchurch til vesturstrandarinnar um Arthur’s Pass.

Cole-bræðurnir yfirgáfu Nýja-Sjáland um 1870 en fyrirtækið starfaði áfram til 1923.

Vagnafyrirtæki í öðrum landshlutum fengu hið fræga nafn að láni.

Vagnar Cobb & Co voru skærrauðir með purpurarauðum flauelssætum.

Þetta voru Concord-vagnar, líkt og klassíski bandaríski póstvagninn sem var þróaður í Concord, New Hampshire, 1827.

Concord-vagnar voru léttir, sterkir, sveigjanlegir og hraðskreiðir.

Þeir hvíldu á leðurólum í stað gorma, sem gaf þeim ruggandi hreyfingu.

Þeir rúmuðu sex manns – eða allt að níu ef vel var troðið – inni í vagninum og fimm til viðbótar gátu setið á ökumannssætinu og á þakinu.

Bögglar og farangur fóru á grind aftan á og á þakið.

Lestir og vagnar

Þegar járnbrautir komu á svæði tóku lestir við af vögnum en vagnar fluttu farþega áfram frá endastöð járnbrautarinnar til annarra áfangastaða.

Lestir voru mun ódýrari og þægilegri en vagnar.

Ferð með vagni 1870 frá Auckland til Hamilton kostaði 35 skildinga og að fara alla leið til Cambridge kostaði 5 skildinga til viðbótar.

1909 var ferð með vagni um það bil fjórum sinnum dýrari en ferð með lest.

Vélarafl hafði tekið við af hestarafli í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar.

Síðasta ferð Cobb & Co var farin 1923, þegar opnun Ōtira-ganganna gerði lestinni kleift að flytja póstinn frá Christchurch til Hokitika.

Áætlun vagnanna

Óþægileg ferðalög

Ferðalög með póstvagni voru óþægileg.

Sarah Courage lýsti áhrifum ferðar frá Kaiapoi til Leithfield:

Handleggir mínir og axlir dögum saman … voru í öllum regnbogans litum; á meðan fannst mér eins og lífsnauðsynleg líffæri mín væru að blandast saman og flækjast hvert í öðru.

Farþegar þurftu oft að fara úr vagninum til að komast yfir ár þar sem fáar brýr höfðu verið byggðar.

Á leiðinni milli Napier og Wellington í upphafi áttunda áratugar 19. aldar fóru þeir yfir Manawatū-ána í körfu, tóku svo annan vagn að mynni gljúfursins, fóru aftur yfir ána á kanó og luku svo ferðinni með vagni.

Á dögum póstvagnanna gátu vegirnir verið slæmir – ef þeir voru þá nokkrir. Eftir rigningar festust vagnarnir oft í drullunni – eins og þessi á Austurstrandarveginum milli Waipiro Bay og Gisborne, líklega á níunda áratug 19. aldar.

Hættuleg ferðalög

Það var hættulegt að ferðast með vagni.

Jafnvel þótt hestarnir væru sérvaldir og þjálfaðir gátu þeir fælst eða hlaupið af stað og velt vagninum á hliðina.

Stundum féllu vagnar fram af klettum eða fuku af þeim.

En „umferðarslysin“ á 19. öld stöfuðu aðallega af drukknun við að fara yfir ár.

Ferðalög með póstvagni voru hættuleg – sérstaklega þegar farið var yfir ár þar sem engar brýr voru. Sums staðar voru ferjur eða flatbyrnur notaðar til að flytja vagnana. Annars staðar tóku farþegar ferju eða fóru yfir hengibrú og nýr vagn tók við þeim hinum megin. Hér fer póstvagninn frá Pātea yfir Rangitīkei-ána við góðar aðstæður. En slæmt veður gat valdið því að ár uxu skyndilega og margir létu lífið við að reyna að komast yfir. Drukknun var þekkt sem „nýsjálenski dauðinn“.

Vagnstjórar

Vagnstjórar voru kallaðir „svipur“.

Margir öðluðust orðspor sem kátir ofurhugar sem höfðu dálæti á hættum.

Í riti frá fimmta áratug 20. aldar var vagnstjórinn á fyrri tíð rómantíseraður sem

yfirleitt hraustlegur maður, óttalaus og djarfur, sem lét sig engu varða um hættur, hvort sem það voru flóð, skógarþjófar eða flóknir vegir höggnir út úr skógi, þaktir stórgrýti eða trjástubbum: því meiri sem hættan var, þeim mun betur virtist honum líka hún.

Ferðalög með póstvagni voru hættuleg – sérstaklega þegar farið var yfir ár þar sem engar brýr voru. Sums staðar voru ferjur eða flatbyrnur notaðar til að flytja vagnana. Annars staðar tóku farþegar ferju eða fóru yfir hengibrú og nýr vagn tók við þeim hinum megin. Hér fer póstvagninn frá Pātea yfir Rangitīkei-ána við góðar aðstæður. En slæmt veður gat valdið því að ár uxu skyndilega og margir létu lífið við að reyna að komast yfir. Drukknun var þekkt sem „nýsjálenski dauðinn“.

„Svipurnar“ lifðu erfiðu lífi.

Hugh Craig hóf akstur fyrir Cobb & Co á táningsaldri á sjöunda áratug 19. aldar.

Dagblaðið Tuapeka Times lýsti því hvernig hann var oft „í vagninum í 16 til 18 klukkustundir á dag, keyrandi á versta vegi í heimi [milli Clyde og Lawrence] og helming þess tíma við lampaljós …“ Craig kom til Lawrence eftir klukkan 22 en lagði af stað aftur klukkan 5 að morgni, jafnvel í vondu veðri.

Vagnstjórar standa fyrir utan Perry Range Hotel, sem var í eigu J. Jackson, á vesturströndinni á tíunda áratug 19. aldar. Hótel og áningarstaðir voru oft staðsettir með dagsferðar millibili þar sem margar ferðir tóku nokkra daga. Á 19. öld tók 250 kílómetra ferð með póstvagni yfir aðalvatnaskilin frá Christchurch til Greymouth þrjá daga, með 11 viðkomustöðum til að skipta um hesta. Áningarstaðir voru oft með hesthús og járnsmiði á staðnum eða í nágrenninu til að sinna hestunum.

Áfangastaðir fyrir póstvagna

Gistihús voru staðsett meðfram póstvagnaleiðum, jafn mikið til að þjóna hestum og farþegum.

Skipta þurfti um hesta á nokkurra klukkustunda fresti og þeir þurftu hesthús og járnsmiði.

Mörg gistihús voru mjög einföld, oft með þröngum börum í stað rúma, þétt saman í litlum herbergjum.

Þegar póstvagnaþjónusta hófst meðfram ströndinni milli Wellington og Whanganui 1858 byggðu Hector McDonald og eiginkona hans Agnes gistihús og skiptistöð fyrir hesta við ósa Hōkio-árinnar.

Þjónustubílar

Leigubílar voru stórir bílar sem notaðir voru til farþegaflutninga.

Þeir komu fram á Nýja-Sjálandi um 1905, þegar mjög fáir áttu einkabíla.

Bílstjóri frá Mount Cook Motor Company flytur þrjár konur í einum af fyrstu Cadillac-bílum fyrirtækisins, nálægt Queenstown. Á stigbrettinu er asetýlen-gasrafall fyrir ljós, olíudós og nýtt dekk, enn í umbúðum. Fyrirtækið hóf rekstur leigubíla árið 1906 en hafði rekið póstvagnaþjónustu í 20 ár þar á undan. Fyrstu bílarnir voru af gerðinni De Dion og Darracq. Þeir höfðu meðferðis bréfdúfur í kössum, svo hægt væri að kalla eftir hjálp með loftpósti ef bílarnir yrðu strandaglópar.

Þjónustubílar Newman Brothers stilla sér upp í Murchison í heimsókn hertogans og hertogaynjunnar af York árið 1927. Fremst til vinstri er fyrsti stóri þjónustubíll Newmans, Cadillac 314 með V8-vél, þekktur sem „Glerhúsið“. Ungi maðurinn sem stendur í miðjunni er Jack (síðar Sir Jack) Newman. Faðir hans, Tom, og frændi hans, Harry, hófu rekstur hestvagna árið 1879 og keyptu sinn fyrsta þjónustubíl árið 1911. Skiptin yfir í bíla urðu hraðari vegna sölu á 50 hestum Newmans til hersins fyrir herförina í Sínaí og Palestínu í fyrri heimsstyrjöldinni.

Sum hestvagnafyrirtæki færðu sig yfir í leigubílaakstur.

Rodolph Wigley, sem hafði flutt farþega með hestvögnum frá Timaru til Aoraki/Cook-fjalls frá 1886, hóf leigubílaferðir að fjallinu 1906.

Hann sótti farþega við endastöð járnbrautarinnar í Fairlie og stofnaði Mount Cook Motor Company.

Newman Brothers, sem hafði rekið hestvagna síðan 1879, hóf rekstur leigubíla árið 1911.

Síðar færðu þeir sig yfir í rútur.

Fyrirtækið var með aðsetur í Nelson, þar sem engin járnbraut var.

Samkeppni í leigubílaakstri

Mörg lítil leigubílafyrirtæki voru stofnuð á þriðja áratugnum. 1930 voru 597 leigubílar á Nýja-Sjálandi.

Ekkert leyfi þurfti til að hefja rekstur og bílasölur auðvelduðu verðandi fyrirtækjaeigendum aðgang að lánsfé.

Vegirnir voru að batna og loftfylltir hjólbarðar gerðu bílferðir þægilegri.

Hörð samkeppni leiddi til þess að fargjöld lækkuðu og rekstraraðilar fóru oft á hausinn.

1927 höfðu tugur fyrirtækja komið og farið á leiðinni milli Napier og Gisborne og 1930 börðust 20 rekstraraðilar um viðskiptavini milli Auckland og Hamilton.

Fjöldi leigubíla náði hámarki árið 1934, þegar þeir voru 815.

Þjónustubíll frá Newmans stoppar á lóð dómkirkjunnar í Nelson með nokkrum meðlimum Newman-fjölskyldunnar innanborðs, líklega seint á fjórða áratugnum. Þessi Cadillac 353FF var smíðaður árið 1935 og rúmaði 13 farþega. Yfirbyggingin var unnin af Crawley Ridley, yfirbyggingasmiðum á Tory Street í Wellington. Þeir smíðuðu margar yfirbyggingar fyrir Newmans frá fjórða áratugnum til miðs sjötta áratugarins. Fyrirtækið „lengdi“ og „endurbyggði“ þjónustubíla til að koma fyrir auka sætaröð.

Tegundir bíla

Fyrstu bílarnir voru opnir „túristabílar“, oft með strigatoppi sem hægt var að fella niður.

Cadillac var langvinsælastir og frá því um 1930 var Cadillac 353 V8 algengasta gerðin.

Þeir voru keyptir, oft notaðir, í Bandaríkjunum og síðan „lengdir“ og „endurbyggðir“ á Nýja-Sjálandi, margir hverjir af Wellington-fyrirtækinu Crawley Ridley.

Grindin var lengd og lengri og breiðari yfirbygging smíðuð til að rúma fleiri farþega.

Margir þessara bíla voru enn í notkun eftir seinni heimsstyrjöldina.

Fyrstu langferðabílarnir

Langferðabílar – einnig þekktir sem hópbifreiðar – komu fram á sjónarsviðið á þriðja áratug 20. aldar.

Fjöldi þeirra jókst á fjórða og fimmta áratugnum þegar vegir höfðu batnað nægilega til að bera stærri ökutæki.

Samkvæmt flutningareglugerð frá 1931 þurfti rútufyrirtæki að fá leyfi fyrir ferðir utan hefðbundinna leiða – þær voru kallaðar „sérferðir“. Þessar tvær rútur frá Newman Brothers, greinilega merktar „Sérferð“, hafa flutt hóp að rótum Franz Josef-jökuls, líklega seint á fjórða áratugnum. Sérferðir fluttu fólk á íþróttaleiki, veðreiðar, landbúnaðarsýningar, veislur og aðra viðburði. Sérleyfum lauk með lögum um breytingu á flutningalögum (nr. 2) 1983. Nýja kerfið veitti leyfi fyrir ökutæki frekar en þjónustu.

Reglugerð um hópferðabíla

Lög um flutningaleyfi frá 1931 settu reglur um flutningaþjónustu á Nýja-Sjálandi. Rútufyrirtæki þurftu að hafa leyfi og ökutæki þeirra, tímaáætlanir og fargjöld þurftu samþykki stjórnvalda.

Fyrirtækin voru ánægð með kerfið því leyfið veitti þeim verndaða stöðu á markaðnum.

Hver sá sem vildi hefja samkeppni þurfti að sanna að það myndi ekki skaða rekstur fyrirtækis sem þegar var starfandi.

Ríkisrekna fyrirtækið New Zealand Railways Road Services var stærsti rekstraraðili langferðabíla frá miðjum fjórða áratugnum til 1991, þegar fyrirtækið var einkavætt. Á sjöunda áratugnum rak fyrirtækið fjölda Bedford SB3-vagna með yfirbyggingu af gerðinni Omnicoach frá New Zealand Motor Bodies – eins og þennan hér.

En reglugerðin var ströng.

Ef fyrirtæki vildi setja upp rútuferð til að flytja fólk á sýningu, íþróttaviðburð eða á ströndina yfir daginn þurfti það að sækja um sérstakt leyfi.

Ekki var víst að það fengist eða því fylgdu takmarkanir – eins og að mega ekki taka upp farþega á leiðinni.

Þar sem „sérferðir“ voru eftirsóttar og góð tekjulind kvörtuðu fyrirtækin yfir því að þeim væri haldið aftur af því að veita þjónustu og afla hagnaðar.

Járnbrautir og vegaþjónusta þeirra

Reglugerðir vernduðu ríkisreknar járnbrautir fyrir samkeppni frá langferðabifreiðum.

Í viðaukalögum um samgöngur frá 1933 var kveðið á um að engin ný leyfi yrðu veitt fyrir rútuþjónustu sem starfrækt væri á járnbrautarleiðum og að vörur mættu ekki vera fluttar lengra en 50 kílómetra á vegum eftir leið sem þjónustað var af járnbrautum.

New Zealand Railways Road Services published this brochure for the Wellington–Rotorua route as in the 1950s.

Ríkisstjórnin kom á fót eigin langferðabílaþjónustu, New Zealand Railways Road Services (NZRRS), sem hóf starfsemi á leiðinni milli Wellington og Whanganui 1934.

Fyrirtækið fór inn í ferðaþjónustuna sama ár og bauð upp á fjögurra daga ferðir frá Dunedin til Suðurvatnanna.

NZRRS óx gríðarlega undir fyrstu ríkisstjórn Verkamannaflokksins og keypti upp 27 einkafyrirtæki á árunum 1936 til 1939. 1940 átti það 138 langferðabíla; 1950 tvöfalt fleiri. 1980 var það þrisvar sinnum stærra en næststærsta langferðabílafyrirtækið, Newman’s Coachlines.

Einkaaðilar voru óánægðir með umsvif stjórnvalda á markaðnum – sérstaklega vegna þess að þau gátu varið eigin flutningastarfsemi.

Í sumum tilfellum var umsókn fyrirtækis um endurnýjun leyfis fyrir ákveðna leið hafnað og í kjölfarið komst það að því að NZRRS hafði tekið yfir þá leið.

Stundum keypti NZRRS þá rútur fyrirtækisins eða jafnvel fyrirtækið sjálft.

Langferðabílar: Frá 1940 og áfram

Niðurskurður á stríðstímum

Í seinni heimsstyrjöldinni var dregið úr langferðaakstri með sjálfviljugum og skyldubundnum takmörkunum – um 40% af því sem var fyrir stríð 1943.

Á sama tíma hækkaði verð á bensíni, dekkjum og varahlutum um þriðjung.

Kvenkyns bílstjórar

Fyrsti kvenkyns langferðabílstjórinn á fjórða áratugnum gæti hafa verið Jean Hunter hjá Hunter’s DOT (Dunedin–Ōamaru–Timaru) Motor Services, eða Amy Newby hjá Newby’s Motors í Hamilton.

Vagnstjórinn Joan Hamilton stillir sér upp við hópferðabílinn sinn í Skippers Saddle, norður af Queenstown, snemma á sjöunda áratugnum. Konur hófu að aka langferðabílum á fjórða áratugnum en sumar mættu andstöðu frá karlkyns bílstjórum.

Margir karlkyns rútubílstjórar börðust í seinni heimsstyrjöldinni.

Konur tóku yfir skrifstofustörf og akstur hjá mörgum fjölskyldufyrirtækjum en flestar hættu akstri eftir stríðið.

Sumar þeirra sem héldu áfram mættu fjandskap frá karlkyns bílstjórum.

Hilda Jamieson hjá Jamieson Motors í Stratford minntist þess:

Maður sá þá búa sig undir að veifa, [svo] sneru þeir höfðinu undan.

Þeir vildu ekki kannast við konu!

Fólk í bílum leit upp og Guð minn góður!

Það er kona sem keyrir rútuna!

Þau störðu öll út um gluggana hjá sér.

Ferðamálaskrifstofa nýsjálenska ríkisins setti saman ódýrar rútuferðir árið 1946 og kallaði þær Tiki Tours. Í fyrstu einbeittu þær sér að hótelum í eigu ríkisrekna ferðaþjónustufyrirtækisins Tourist Hotel Corporation. En árið 1966, þegar þessi bæklingur var gefinn út, náði ferðanetið þeirra yfir allt landið.

Versta umferðarslys Nýja-Sjálands

Rútufloti Nýja-Sjálands var í slæmu ástandi á tveimur áratugum eftir seinni heimsstyrjöldina.

Versta umferðarslys landsins varpaði ljósi á þetta. 1963 biluðu bremsurnar í rútu sem ók yfir Brynderwyn-hæðirnar og 15 af 35 farþegum létust.

Lúxusrúturnar Landliner

Vinsæl nýjung í efri gæðaflokki voru 24 sæta lúxusrúturnar Landliner með veitingaþjónustu á leiðinni milli Auckland og Wellington frá 1948 (daglega frá 1952).

Leið þeirra var útreiknuð þannig að hún skaraðist ekki við aðaljárnbrautarlínuna – en þeim var ekki heimilt að taka upp eða skila af sér farþegum á leiðinni milli borganna tveggja.

Ferðaþjónusta

Hópferðabílafyrirtæki settu saman pakkaferðir til að laða að ferðamenn – bæði Nýsjálendinga og erlenda ferðamenn.

Fjöldi erlendra ferðamanna jókst úr um 25.000 árið 1960 í 48.000 árið 1964.

Samkeppni frá bílum og flugvélum

Á sjötta áratugnum tvöfaldaðist bílaeign og hópferðabílum fækkaði verulega – úr um 700 1956 í 466 áratug síðar.

Flugferðir urðu mun samkeppnishæfari á sjöunda áratugnum og frá níunda áratugnum voru ódýrir notaðir bílar fluttir inn frá Japan.

Fleiri notuðu eigin bíla í langferðir.

Á þessum áratugum, þegar farþegum fækkaði og þjónusta var skorin niður, treystu hópferðabílafyrirtæki meira á samninga um vöruflutninga, póst- og blaðadreifingu og skólaakstur.

Margir hópferðabílar fluttu farþega í fremri hlutanum og pakka, póst og dagblöð í þeim aftari.

Þessir „samsettu“ bílar eða „flutningabílar“ voru algengir frá sjötta áratugnum til þess níunda – áður en samkeppni frá hraðsendingafyrirtækjum hófst.

Hópferðabílar eftir afnám reglugerða

Reglur felldar niður

Með breytingalögum um samgöngur frá 1983 var leyfisveitingakerfinu breytt og ríkisafskiptum af fargjaldasetningu hætt.

Hópferðabílafyrirtæki þurftu ekki lengur að sýna fram á þörf fyrir þjónustu, heldur aðeins að þau gætu veitt hana á öruggan og áreiðanlegan hátt. 2009 var eftirlitsaðilinn Samgöngustofa Nýja-Sjálands (NZ Transport Agency).

Milli borga

Árið 1991 var hópferðaþjónusta nýsjálensku ríkisjárnbrautanna (New Zealand Railways Road Services) einkavædd.

Langferðaþjónusta fyrirtækisins var keypt af InterCity Group, sem samanstóð af stærstu einkareknu hópferðabílafyrirtækjum landsins.

Í upphafi 21. aldar var InterCity Group langstærsta hópferðabílafyrirtækið og flutti 1,5 milljónir farþega á ári – um 1,1 milljón Nýsjálendinga og afgangurinn voru erlendir ferðamenn.

Fjölskyldufyrirtæki

Ritchies Coachlines og Tranzit Group, sem bæði eru eigendur InterCity Group, eru fjölskyldufyrirtæki sem hafa blómstrað á tímum afnáms hafta og einkavæðingar.

Ritchies Coachlines, í eigu Ritchie-fjölskyldunnar, er stærsta einkarekna rútu- og hópferðabílafyrirtæki í Ástralíu.

Það var stofnað í Temuka 1937 og sinnti aðallega skólaakstri fyrstu 30 árin.

Í upphafi 21. aldarinnar var fyrirtækið með starfsemi um allt Nýja-Sjáland með langferðabíla, leiguferðir, skoðunarferðir og almenningssamgöngur í þéttbýli.

Snelgrove-fjölskyldan á og rekur Tranzit Group.

Albert Snelgrove stofnaði Grey Bus Service (síðar Blue Bus Company) með 19 sæta Dodge-rútu í Carterton 1924 en flutti síðar til Masterton.

Erlendir ferðamenn

Á árunum 2007–8 ferðuðust 1,27 milljónir ferðamanna sem heimsóttu Nýja-Sjáland (56% erlendra gesta) með hópferðabílum.

Í efsta gæðaflokki voru lúxusrútur með leðursætum, sjónvarpsskjá fyrir hvern farþega og nettengingu.

Í hinum enda litrófsins var „hoppaðu upp í og úr“-þjónusta þar sem bakpokaferðalangar keyptu passa sem hægt var að nota í marga mánuði.

Framleiðsla

Kiwi Bus Builders í Tauranga er aðalframleiðandi langferðabifreiða á Nýja-Sjálandi.

New Zealand Motor Bodies, sem lokaði árið 1993, var áður stórt nafn í framleiðslu og útflutningi langferðabifreiða á Nýja-Sjálandi.

Hagsmunasamtök

The Bus and Coach Association New Zealand eru hagsmunasamtök fyrir rekstraraðila bæði langferða- og borgarrútubifreiða en þessir hópar höfðu hvor sín samtök fram til ársins 1965.

Ytri tenglar og heimildir

Fleiri hlekkir og vefsíður

Fleiri tillögur og heimildir

Wigley, Harry. The Mount Cook way: the first fifty years of the Mount Cook Company. Auckland: Collins, 1979.

Carter, Graeme. Travelling with Newmans. Whanganui: GT Carter Transport Books, 2006.

Laugesen, Keith. A driving force: the Laugesen family and the Midland group of companies. Christchurch: J. K. Laugesen, 2001.

Lovell-Smith, E. M. Old coaching days in Otago and Southland. Christchurch: Capper Press, 1976 (originally published 1931).

McCrystal, John. On the buses in New Zealand: from charabancs to the coaches of today. Wellington: Grantham House in association with the Bus and Coach Association of New Zealand, 2007.

Oliver, Juliet. Tranzit through time: the story of Tranzit Group, 1924–2000. Masterton: Tranzit Group, 2001.

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Úr sögu múlasnalestarinnar í Þungaflutningum á gullöld Rawhide #1Úr sögu múlasnalestarinnar í Þungaflutningum á gullöld Rawhide #1

FrikkiFrikki 0 Comments

Draugabæir og sögustaðir í Nevada

Þessi ljósmynd frá því snemma á 20. öld sýnir langa múlasnalest draga þungt hlaðna vagna eftir ójöfnum slóðum í nágrenni Rawhide í Nevada.

Um stutta stund árið 1907 fylltist Rawhide af von og miklum væntingum og laðaði að sér þúsundir manna sem voru sannfærðir um að eyðimerkurhæðirnar væru nógu auðugar til að breyta lífi þeirra.

Spenningurinn entist ekki lengi.

Um miðjan annan áratug 20. aldar gáfu námurnar minna af sér en lofað var og mannfjöldinn í bænum þynntist jafn hratt og hann hafði komið.

Það sem eftir stendur í dag eru dreifðar leifar, kirkjugarður á kyrrlátri hæð og opna náman.

Mynd fengin með leyfi frá UNLV Special Collections.

Breytingar og lagfæringar gerðar af Nevada Ghost Towns and Historic Sites.

Bærinn Rawhide í Nevada var einn af þessum bæjum sem spruttu upp í miðri auðninni.

Stutt myndband um sögu Rawhide (Hráhúðar)

Texti með myndbandi

Ólíkt mörgum bæjum á þeim tíma hafði Rawhide aldrei neina stóra námu sem bærinn sjálfur byggðist í kringum.

Þess í stað var Rawhide bær sem byggðist upp í kringum nokkrar smærri námur og ef hann hefði ekki verið kynntur sérstaklega hefði hann líklegast aldrei orðið til.

Þess má geta að kvikmyndaiðnaðurinn fjallaði um Rawhide og meðal leikara í því samhengi var Clint Eastwood.


Anne Rachelle var talin sannur íbúi Rawhide í Nevada.

Hún átti og rak nokkrar námur og veitingastað.

Heimild: Nevada Ghost Towns and Historic Sites Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

2000 ára leyndarmál falið í gröf forns stríðsmanns stöðvaði vegagerð2000 ára leyndarmál falið í gröf forns stríðsmanns stöðvaði vegagerð

FrikkiFrikki 0 Comments

Framkvæmdir við stærsta vegabótaverkefni Bretlands stöðvuðust skyndilega þegar verkfræðingar rákust á eitthvað óvænt í jörðinni.

Undir þungavinnuvélum við A1-hraðbrautina í Vestur-Yorkshire lá grafreitur sem hafði verið ósnertur í meira en tvö árþúsund.

Þetta var ekki bara venjuleg gröf heldur sjaldgæf stríðsvagnagröf frá járnöld sem innihélt vel varðveitta beinagrind og vagn sem var grafinn í heilu lagi.

Stríðsvagn af sömu gerð og fannst í gröfinni.

Þessi einstaki eiginleiki aðgreinir fundinn frá nær öllum öðrum sögulegum fundum í Bretlandi og veitir sjaldgæfa innsýn í líf manns sem augljóslega hafði háa samfélagsstöðu.

Sérfræðingar komu saman til að greina líkamsleifarnar og voru furðu lostnir yfir réttarmeinafræðilegum sönnunargögnum.

Maðurinn var hraustur og auðugur en samt grafinn án þeirra vopna sem venjulega fylgdu stríðsmönnum á hans tíma.

Enn undarlegri var uppgötvun á yfir tvö hundruð nautgripabeinagrindum í skurðinum í kring.

Þessi gríðarlega slátrun táknar fórn af ótrúlegu verðmæti og vekur spurningar um hver þessi maður var til að njóta slíkrar virðingar.

Kolefnisaldursgreining gaf að lokum óvænt svar sem sneri rannsókninni á hvolf.

Niðurstöðurnar sýndu að nautgripunum var slátrað fimm öldum eftir að maðurinn var grafinn, sem bendir til þess að þessi tiltekni landskiki hafi verið heilagur tilbeiðslustaður löngu eftir dauða hans.

Heimild: Documentary Vault You Toube

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Múlasnavagn á Sikiley er yfirfullur af fólki #3Múlasnavagn á Sikiley er yfirfullur af fólki #3

FrikkiFrikki 0 Comments

Uppfært 9. april 2026.

Sikileyskur vagn – Hvað er það og hvernig þú getur upplifað hann á Sikiley?

Troðfullur vagn dreginn af múlasna, Palermo, Sikiley, u.þ.b. 1880.

mynd eftir Giorgio Sommer.

Sikileyski vagninn er tákn þjóðsagna og handverks.

Hann táknar þrá og leit sikileysku þjóðarinnar að fegurð – þar sem hann er í eðli sínu hagnýtur flutningavagn sem notaður er til vinnu, en samt gerður að stórkostlegu listaverki.

Ef þú hefur haft ánægju af að sjá einn slíkan þá er flókin og mikilfengleg fegurð hans sennilega ljóslifandi í huga þínum.

En ef þú hefur ekki enn upplifað þetta listaverk leyfðu okkur þá að segja þér frá því.

Hvað er sikileyskur vagn?

Sikileyski vagninn er yfirleitt tveggja hjóla hestvagn.

Hann er skreyttur með sikileyskum þjóðlegum táknmyndum í formi málverka, skúlptúra og efna sem sýna augnablik úr sögu eyjunnar, segja epískar sögur úr alþýðutrú eða sýna atriði úr daglegu lífi og náttúru.

Skreytingarnar þekja allan vagninn og nota líflega rauða, gula og appelsínugula liti.

Sikileyski vagninn er óður til sikileyskrar sögu og lífshátta á eyjunni.

Nú á dögum er sikileyski vagninn einstakur ferðamáti sem er aðallega notaður við sérstök tækifæri, brúðkaup og þjóðlegar hátíðir.

Hann gegnir til dæmis mikilvægu hlutverki í Festa di Sant’Alfio sem fer fram í þorpinu Trecastagni.

Vagnarnir, sem leggja af stað að næturlagi frá Catania og öðrum þorpum við Etnu, koma til Trecastagni að morgni og safnast saman á torgi þorpsins.

Í Catania, Palermo og öðrum bæjum á Sikiley eru þekktir skólar sem sérhæfa sig í smíði og skreytingu vagnsins.

Saga sikileyska vagnsins

Það var ekki fyrr en í lok 18. aldar sem ástand vega á Sikiley batnaði nægilega til að leyfa flutninga með hjólavögnum.

Fyrir þann tíma fóru flestir flutningar á eyjunni fram með bátum eða múldýrum.

Að flytja vörur með vagni var virt starf og að eiga hestvagn var stöðutákn sem sýndi auð og velgengni.

Þannig hófst skreyting vagnanna.

Því flóknari sem skreytingar vagnanna voru, því meira hafði kaupsýslumaðurinn fjárfest í hæfileikaríkum handverksmanni og sýndi þannig auð sinn.

Smíði vagns krafðist flókinnar verkaskiptingar og þátttöku margra hópa faglærðra handverksmanna með mismunandi sérsvið.

Notkun Sikileyjarkvagnsins í dag og ferðir

Í dag sést sikileyski vagninn aðallega við sérstök tækifæri og í brúðkaupum.

Hann er hin fullkomna viðbót sikileyskrar hefðar sem færir með sér ekta nærveru og er elskuð af gestum, jafnt ungum sem öldnum.

Vegna hefðbundinnar fegurðar og áhugaverðrar sögu hafa margir gestir á Sikiley yndi af því að kynnast sikileyska vagninum.

Við bjóðum upp á sérsniðnar ferðir og upplifanir með sikileyskum kerrum sem gera þér kleift að gera einmitt það.

Hví ekki að halla sér aftur og njóta þess að vera í miðpunkti athyglinnar á meðan þú ferð um hjarta Taormina um borð í hefðbundnum, litríkum sikileyskum vagni?

Einnig gætirðu uppgötvað leyndarmál Catania í gegnum fallegar byggingar og kirkjur um borð í sikileyskum Ape-bíl sem skreyttur er af staðbundnum listamanni.

Hafðu samband við okkur og við getum látið þessa sérstöku upplifun verða að veruleika. Hún verður án efa eftirminnileg og gleðileg viðbót við ferð þína um Sikiley.

Framtíð sikileyska vagnsins

Með tilkomu vélknúinna ökutækja hefur vagninn misst upprunalegan tilgang sinn sem vöruflutningatæki og hefur tekið á sig táknrænt hlutverk sem verndari þjóðsagna og orðið að minjum um siði og hefðir sem nú eru í útrýmingarhættu.

Nú á dögum eru vagnarnir notaðir við viðburði og sérstök tækifæri og oft má dást að þeim á opinberum hátíðum.

Þótt það sé mun sjaldgæfara núna hefur þekking vagnasmiða ekki horfið.

Þessari ríku og flóknu færni, sem gengur í arf frá föður til sonar, er viðhaldið af handverksfjölskyldum eins og Cinabro-fjölskyldunni í Ragusa, sem hjálpa til við að halda hefðinni lifandi.

Yngri kynslóðirnar móta og þróa hefðina einnig. Í takt við tímann beita þær kunnáttu sinni á nýja miðla eins og bíla, heimilistæki, veggmyndir o.s.frv. Eins og þessi lína af SMEG-heimilistækjum sem Cinabro-fjölskyldan hannaði með mynstrum sikileyska vagnsins fyrir Dolce & Gabbana.

Lúxusmerkið sjálft hefur sótt innblástur í kerruna, sem tákn um sikileyska hefð og þjóðlega táknmynd.

Fyrir þá sem hafa áhuga á að fræðast meira um sögu sikileyska vagnsins mælum við einnig með heimsókn í Museo del Carretto Siciliano í Bronte, í Catania-héraði.

Heimild: Sikileyski vagninn

Inngangur að myndbandi

Kynningin er lituð af ferðaþjónustuupplýsingum

Kæri Sikileyjarunnandi,
í þessum þætti viljum við sýna þér eitt vinsælasta tákn Sikileyjar í heiminum, sikileysku kerruna (eða

carrettu sicilianu

á sikileysku), skreytta, litríka kerru sem dregin er af hesti eða asna og er upprunnin á eyjunni Sikiley.

vagnarnir voru kynntar til sögunnar á eyjunni af Forn-Grikkjum einhvern tímann á milli 8. og 5. aldar f.Kr.

Þær urðu mjög vinsælar á þriðja áratug 20. aldar.

Á þeim tíma voru þúsundir þeirra á eyjunni.

Þær eru tvíhjóla og aðallega handsmíðaðar úr viði.

Hestar voru aðallega notaðir í borgum og á flatlendi til að flytja ýmsan léttan varning, svo sem ávexti, grænmeti og vín.

Stundum voru þær notaðar sem fararskjóti við hátíðleg tækifæri eins og brúðkaup og skrúðgöngur.

Þetta var eins konar

leigubíll

eða

flutningabíll

fyrir forfeður okkar.

Nú er þetta eitt frægasta tákn Sikileyjar í heiminum!

Vagnarnir eru þekktar fyrir að vera þaktar útskurði og skærmáluðum senum úr sikileyskri sögu, riddarasögum og þjóðsögum, auk flókinna rúmfræðilegra mynstra.

Þessar máluðu senur þjónuðu einnig þeim tilgangi að miðla sögulegum upplýsingum til þeirra sem voru ólæsir.

Sikileyski vagninn er framleidd í nokkrum héruðum á Sikiley og hvert þeirra hefur sinn eigin stíl.

Þetta myndband kemur úr færslu sem birt var á Facebook-síðunni okkar

Best Things to Do in Sicily,

samfélagi með meira en 18.000 vinum sem fylgja okkur frá Bandaríkjunum, Kanada, Ástralíu og öðrum löndum um allan heim.

Margir þeirra eru af sikileyskum uppruna og við hjálpum þeim að halda tengslunum við heimaland sikileyskra forfeðra sinna lifandi og sterkum.

Í gegnum árin höfum við unnið að því að breiða út ást á Sikiley og það hefur getið af sér eitt stærsta samfélag Sikileyjarunnenda á jörðinni.

Tákn Sikileyjar

Heimild: Carlo Treviso, Facebook. YouTube.

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Skrúðvagninn sem varð royal útfararvagn drottningar Portúgal #9Skrúðvagninn sem varð royal útfararvagn drottningar Portúgal #9

FrikkiFrikki 0 Comments

Amélie af Orléans, síðasta drottning Portúgals, lést 25. október 1951 og var jarðsett í konunglegu grafhvelfingu Braganza-hússins í klaustrinu São Vicente de Fora í Lissabon í Portúgal eftir útför með hátíðlegum heiðri í Versölum í Frakklandi.

Útför hennar fór fram 31. október 1951.

Dánardagur: 25. október 1951

Útförardagur: 31. október 1951

Staður útfarar:

Versölum í Frakklandi

Grafstaður: Konunglega grafhvelfing Braganza-hússins, klaustrið São Vicente de Fora, Lissabon, Portúgal.

Útförin var hátíðleg og fjöldi fólks sótti hana.

Á þessari ljósmynd er vagninn sem flytur konunglegu kistuna auðþekkjanlegur, það fer ekki á milli mála.

Þetta er stór skrúðvagn (með hurðum og hliðarþrepum, og ríkulegum útskornum skreytingum án nokkurra útfarar- eða trúarlegra mótífa) sem notaður var sem líkvagn og tilheyrði útfararþjónustunni Magno í Lissabon.

Á níunda áratugnum var hann keyptur af franska safnaranum André Becker1, ásamt 6 öðrum vögnum úr Magno-safninu.

Ég myndaði þessa vagna hjá A. Becker, nálægt Rambouillet, 1993.

Eftir andlát herra Becker var safn hans selt á uppboði þann 13. júlí 2021.

Vagninn (lotunúmer 158 í skrá) var keyptur fyrir lága upphæð, 3.000 evrur (plús 30% í gjöld), af bílaleigufyrirtæki fyrir kvikmyndir með staðsetningu á Englandi.

Af hvaða ástæðu var þessi vagn notaður í stað líkvagns?

Þann 3. júní 2021, stuttu fyrir sölu Becker-safnsins, birti ég eftirfarandi skilaboð á Facebook-síðu minni:

„Kæru portúgalskir vinir, þann 13. júlí fer fram uppboð á safni franska safnarans André Becker, sem lést í lok árs 2020.

Safn hans inniheldur nokkra portúgalska vagna úr Magno-safni útfaraþjónustu í Lissabon, sem hann keypti á níunda áratugnum.

Fyrir mér tilheyra þessir vagnar, allir upprunalegir, portúgalskri hestvagnaarfleifð.

Mesta hamingja mín væri ef einn eða fleiri þeirra gætu snúið aftur til Portúgals…“.

Þegar salan fór fram hefði ég vitað af þessari ljósmynd af líkfylgd Amelíu drottningar hefði ég barist af alefli fyrir því að þessi „líkvagn“ með sín sögulegu örlög sneri aftur til Portúgals.

Ég er sannfærður um að margir Portúgalar hefðu verið tilbúnir að gerast velunnarar til að gefa Museu Nacional dos Coches vagninn sem flutti stofnanda þessa einstaka safns, sem varðveitir merkilegasta safn skrúðvagna frá 17. og 18. öld í heiminum, til sinnar hinstu hvílu.

Myndskreyting af konungsmorðinu í Lissabon

Sandkorn úr sögunni tengt efninu

Konungsmorðið í Lissabon árið 1908 var afdrifaríkur atburður í sögu Portúgals þar sem Karl 1. konungur og erfingi hans, Lúðvík Filippus, krónprins Portúgals, voru myrtir af einstaklingum sem tengdust repúblikönum og andstæðingum konungsveldisins.

Heimild: World History EDU.com

Heimild: Acervo Fotográfico de Viaturas Hipomóveis Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

  1. André Becker var franskur iðnjöfur sem safnaði sögulegum hestvögnum, franskan málara fæddan árið 1893 eða uppskeruráðgjafa í Hyères í Frakklandi. Líklegast er að sá þekktasti sé iðnjöfurinn, sem var þekktur fyrir umfangsmikið safn sitt af hestakerrum og fylgihlutum sem var selt á uppboði árið 2021. ↩︎
Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Hansen Wheel Wagon shop í USA segir vefsíðueigand álit sittHansen Wheel Wagon shop í USA segir vefsíðueigand álit sitt

FrikkiFrikki 0 Comments

Fékk svar við fyrirspurn um hvort heimilt væri vagnsmiðana vegan að þýða og byrta efnið!

RE: Restorations, Roundups & Shop Projects
sent af:hansenwheel.com

Sæll Friðrik,

Kærar þakkir fyrir hlýleg skilaboð og fyrir að deila þýðingunni á vefsíðunni þinni.

Okkur þykir einstaklega vænt um að sjá þessari sögu deilt með öðrum og það er dásamlegt að vita að fólk á Íslandi sé líka að fræðast um hestvagna og sögu þeirra.

Bloggið þitt lítur frábærlega út og við kunnum svo sannarlega að meta þá vinnu sem þú leggur í að hjálpa til við að varðveita og miðla þessari sögu.

Við munum svo sannarlega hafa þig í huga þegar fleiri sögur sem gætu vakið áhuga lesenda þinna koma upp.

Takk aftur fyrir ígrundaða vinnu þína og fyrir að hafa samband við okkur – það er okkur mikils virði!

Með þökkum!

Bréfið á frummálinu

Hi Friðrik,

Thank you so much for your kind message and for sharing the translation on your website.

We love seeing this history being shared with others, and it’s wonderful to know that people in Iceland are also learning about horse-drawn vehicles and their stories.

Your blog looks fantastic, and we truly appreciate the effort you’re putting into helping preserve and pass along this history.

We’ll certainly keep you in mind as more stories come up that may be of interest to your readers.

Thank you again for your thoughtful work and for reaching out to us—it means a lot!

Höfundur bréfs: Hansen Wheel and Wagon Suður Dakota 40979 245th Street

Letcher, SD 57359

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Grafreitur frá járnöld í Yorkshire afhjúpar 150 beinagrindur og fleiraGrafreitur frá járnöld í Yorkshire afhjúpar 150 beinagrindur og fleira

FrikkiFrikki 0 Comments

Uppfært 18. April 2026.

Höfundur: Mark Miller með BA-gráðu í blaðamennsku

Gífurlega mikilvægur

fundur á grafreit járnaldarsamfélags í Englandi hefur leitt í ljós marga forngripi, þar á meðal skartgripi og nælur, spjót, sverð, hundruð raf- og glerperla og leirmuni.

Fornleifafræðingar sem unnu fyrir verktaka á fyrirhuguðu byggingarsvæði í Pocklington í Austur-Yorkshire rákust á grafreitinn á síðasta ári og stöðvuðu framkvæmdir svo hægt væri að grafa svæðið upp.

Þeir hafa fundið 150 beinagrindur af fólki sem grafið var í 75 ferhyrndum grafhaugum eða gröfum.

Fornleifafræðingarnir áætla að líkin hafi verið grafin fyrir tæplega 2.000 árum af fólki sem tilheyrði Arras-menningunni á járnöld.

Fornleifafræðingar hafa fundið 150 beinagrindur af fólki sem grafið var í 75 ferhyrndum grafhaugum eða gröfum (David Wilson Homes).

Í grein í The Yorkshire Post segir að ein líkamsleifanna hafi verið með brotið sverð sér við hlið, fjögur spjót meðfram hryggnum og annað nálægt nára.

Hann var ungur stríðsmaður, um 17 til 23 ára gamall þegar hann lést, og var spjótlagaður samkvæmt helgisið til að frelsa anda hans, að sögn Post.

Önnur beinagrindin, sem var einnig af karlmanni, lá á skildi.

Sú beinagrind fannst á síðasta ári og Ancient Origins birti frétt um hana.

Sophie Coy, starfsmaður Map Archaeological Practice Ltd, heldur á spjótsoddi sem fannst á staðnum. (Yorkshire Post)

The Guardian segir sérfræðinga fagna fundinum sem einum stærsta og mikilvægasta fundi frá járnöld á síðustu árum.

Sérfræðingar segja að svæðið hafi alþjóðlegt gildi.

Járnöldin í Bretlandi stóð frá um 800 f.Kr. til landvinninga Rómverja árið 43 e.Kr.

Rannsakendur telja að svæðið hafi verið byggt á járnöld.

Næla úr bronsi með kóralskreytingu sem fannst á staðnum (MAP/PA Wire)

Við vonum að þessar niðurstöður varpi ljósi á greftrunarsiði á járnöld – og eins og við getum gert ráð fyrir út frá skjaldar- og sverðsgreftrunum voru þetta mikilvægir meðlimir samfélagsins, þannig að skilningur okkar á menningu og lykilpersónum þess tíma gæti aukist til muna,

sagði Paula Ware, yfirmaður svæðisins, í samtali við The Guardian.

Frú Ware sagði við The Yorkshire Post:

Við hefðum ekki vitað af þessum stað ef ekki væri fyrir þessa framkvæmd.

Framkvæmdaaðilar fá slæma umfjöllun, en sem fornleifafræðingar erum við þakklát því það er þannig sem við fáum vinnu.

Uppgraftarsvæðið.

Fornleifafræðingar munu verja nokkrum árum í að grafa upp og rannsaka svæðið, grafirnar og líkamsleifarnar til að ákvarða hvort fólkið hafi verið innfætt, hvað það borðaði og hvaða áföllum eða álagi það varð fyrir á lífsleiðinni.

DNA-greining mun leiða í ljós hvort fólkið var skylt.

Á vefsvæðinu WorldHistory.biz kemur fram að grafir af þessu tagi, í ferhyrndum grafhaugum, séu einstakar í Bretlandi.

Grafir Arras-menningarinnar eru frábrugðnar öðrum frá sama tíma í Bretlandi utan Yorkshire og líkjast gröfum La Tène-menningarinnar á meginlandi Evrópu.

Aðrar grafir Arras-menningarinnar í Yorkshire hafa verið í ferhyrndum grafhaugum og sumir mannanna voru grafnir með stríðsvögnum sínum.

Ólíkt því sem gerðist á meginlandi Evrópu voru stríðsvagnarnir hins vegar teknir í sundur.

Eins og í Pocklington spanna þessar grafir tímabilið frá um 500 f.Kr. til landvinninga Rómverja.

Dæmi um „vagn“gröf frá járnöld sem British Museum fann við Wetwang. (The Landscape Research Centre)

Í maí 2015 greindi Ancient Origins frá greftrunum frá Arras-menningunni í Pocklington, þar á meðal manninum sem var grafinn á skildinum.

Arras-menningin er nefnd eftir grafreit sem kallast Arras á bóndabæ í Austur-Yorkshire sem var grafinn upp á árunum 1815 til 1817 af hópi aðalsmanna og síðar af öðrum manni.

Meira en 100 grafhýsi fundust í Arras og í fjórum þeirra voru stríðsvagnar.

Talið er að tilgangur stríðsvagnanna hafi verið að flytja hinn látna – líklega einhvern háttsettan – til framhaldslífsins.

Aðrar grafir innihéldu beinagrindur ásamt grafgjöfum á borð við málmgripi, leirmuni og dýraleifar.

Einn merkilegasti fundurinn til þessa var stríðsmannagröf (karlmaður sem var jarðsettur með vopnum stríðsmanns) sem innihélt

líklega besta járnaldarsverð í Evrópu,

að sögn British Museum.

Þetta 2.300 ára gamla járnsverð, þekkt sem Kirkburn-sverðið, er með íburðarmiklu hjalti1 sem samanstendur af 37 aðskildum hlutum úr járni, bronsi og horni og er skreytt með rauðu gleri.

Greining á beinunum leiddi í ljós að þremur spjótum hafði verið stungið í brjóst stríðsmannsins.

Járnaldarsverðið sem fannst á uppgraftrarsvæðinu í Pocklington.

Valin mynd: Armband úr bronsi með kóralaskreytingu sem fannst á staðnum í Yorkshire.

Upprunaheimild: MAP Archaeology

Höfundur Mark Miller

Þýtt upp úr Ancient Origins

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

  1. Þverstykkið á sveðinu fyrir neðan handfangið ↩︎
Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Öxulstykki úr stríðsvagni frá járnöld er fágætt dæmi um forsögulega tækniÖxulstykki úr stríðsvagni frá járnöld er fágætt dæmi um forsögulega tækni

FrikkiFrikki 0 Comments

Höfundur: Gary Manners ritstjóri, rithöfundur og efnisstjóri hjá Ancient Origins.

„Sérlega sjaldgæfur“ trésás/öxulstykki úr vagni frá járnöld hefur fundist í vatnsósa-gryfju í Eastbridge í Suffolk.

Brotið fannst við undirbúning trjáplöntunar fyrir Sizewell C-kjarnorkuversverkefnið.

Aldursgreining með geislakoli á Hezel1-ásnum hefur sýnt að hann var smíðaður á bilinu 400 f.Kr. til 100 f.Kr.

Það var Cotswold Archaeology sem gerði uppgötvunina árið 2021 og bættist í hóp fárra annarra frá síðari forsögulegum tíma í Bretlandi, eins og öxullinn sem fannst í Flag Fen í Peterborough.

Teymið hafði fundið dæmi um fornleifar frá forsögulegum tíma til miðalda, þar á meðal tvær gryfjur frá járnöld sem líklegast voru notaðar sem vatnsból fyrir búfé.

Báðar gryfjurnar voru vatnsósa, sem skapaði kjöraðstæður til varðveislu á viði, og það var á botni annarrar þeirra sem öxullinn fannst.

Tréöxullinn endurnýttur sem staur. (Cotswold Archaeology)

Sönnun þess að endurvinnsla, endurnýting og endurnotkun er ekkert nýtt

Samkvæmt BBC var brotið nýlega auðkennt með greiningu eftir aldursgreiningasérfræðinginn Michael Bamforth, sem er rannsóknarfélagi við Háskólann í York.

Ásinn var brotinn og brenndur í fornöld og fannst ásamt sviðnum borðum sem gætu hafa verið úr sama farartækinu.

Hann hafði þó verið endurnýttur í stauravirki sem kom í veg fyrir að vatnsbólið félli saman í sandbornum jarðvegi svæðisins.

Þessi ás er einstaklega sjaldgæfur fundur og bætist í hóp örfárra annarra frá síðari forsögulegum tíma í Bretlandi, eins og ássins sem fannst í Flag Fen í Peterborough.

Rannsóknir standa yfir til að varpa frekara ljósi á hvaða þýðingu þessi heillandi gripur hefur fyrir skilning okkar á forsögulegum farartækjum og samgöngum.

Tréöxullinn endurnýttur sem staur (Cotswold Archaeology)

Vísbendingar um fornar samgöngur

Fundurinn á þessum tréöxli er mikilvægur fyrir fornleifafræðina þar sem hann veitir innsýn í hvernig fornar siðmenningar í Bretlandi fluttu vörur og fólk.

Sú staðreynd að hann fannst í vatnsósa gryfju, ásamt sviðnum borðum, bendir til þess að hann hafi verið hluti af stærra farartæki, hugsanlega stríðsvagni eða almennum vagni.

Varðveisla viðarins er einnig mikilvæg þar sem hún gerir vísindamönnum kleift að rannsaka smíði og hönnun þessara fornu farartækja og veitir dýrmætar upplýsingar um tækni samgangna á fornum tímum.

Þekktustu dæmin um stríðsvagnagrafir í Bretlandi eru þær frá Wetwang í Austur-Yorkshire þar sem leifar af að minnsta kosti 17 stríðsvögnum hafa fundist.

Mynd af hestum og stríðsvagni sem fannst í Pocklington, Yorkshire árið 2018. (MAP Archaeological Practice)

Breskar stríðsvagnagrafir

Þótt þetta sé ekki hluti af greftrun má skoða það í samhengi við hinar frægu stríðsvagnagrafir frá járnöld í Bretlandi, eins og þær frá Wetwang í East Riding, þótt mikill munur sé á milli fundanna, meðal annars sá að enginn viður varðveittist í gröfunum.

Breskar stríðsvagnagrafir vísa til þess siðar að grafa stríðsvagna og tengda gripi á járnöld í Bretlandi, yfirleitt frá síðari hluta forsögulegs tíma, milli 800 f.Kr. og landvinninga Rómverja árið 43 e.Kr., en þá virðist siðurinn hafa fjarað út.

Ásamt stríðsvagninum gátu gripirnir verið beisli, hjól og annar búnaður, auk leifa af hestum og öðrum dýrum sem notuð voru til að draga vagninn.

Þessar grafir eru taldar hafa verið fyrir fólk af hárri stöðu og voru líklega aðeins ætlaðar yfirstéttarfólki á járnöld.

Önnur athyglisverð dæmi eru grafirnar í Barrow Clump í Wiltshire og Flag Fen í Peterborough.

Fundur stríðsvagnagrafarinnar í Ferrybridge og stríðsvagnsins frá Newbridge í Edinborg eru sérstakar þar sem vagnarnir voru grafnir í heilu lagi.

Dæmið frá Pocklington í Yorkshire á myndinni hér að ofan er annað glæsilegt og vel varðveitt dæmi, sem innihélt einnig leifar hestanna sem notaðir voru til að draga farartækið.

Nýlega fundust málmbrot úr stríðsvagnahjóli sem hluti af stríðsvagnagröf í Pembrokeshire í Wales 2018.

Keltar: Endurgerð á stríðsvagni frá járnöld

Fundur á broti úr tréöxli í Eastbridge í Suffolk árið 2021 er talinn einstaklega sjaldgæfur fundur sem eykur við núverandi skilning á forsögulegum farartækjum og samgöngum í Bretlandi.

Efri mynd: Stríðsvagnsöxullinn og járnaldargryfjan sem hann fannst í.

Frumheimild: Cotswold Archaeology – Archaeological and heritage services

Höfundur: Gary Manners

Þýtt upp úr Ancient Origins

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

  1. Trjátegund ↩︎
Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Ominibus tveggja hæða #4Ominibus tveggja hæða #4

FrikkiFrikki 0 Comments

Hestvagn í Fíladelfíu, PA (um það bil seint á 19. öld til snemma á 20. öld): Innsýn í fortíðina

Seint á 19. öld og snemma á 20. öld iðuðu götur Fíladelfíu í Pennsylvaníu af lífi. Innan um hófaskelli og iðandi mannfjölda stóð einn samgöngumáti upp úr – „hestvagninn“.

Áður en bílar og rafknúnir sporvagnar gjörbyltu samgöngum í borgum gegndu þessir hestvagnar mikilvægu hlutverki við að tengja saman fólk og staði í vaxandi borg.

Ominibus. Mynd fengin að láni frá Wikipedia.

Hestvagninn: Undur síns tíma

Hestvagnar voru merkilegt dæmi um hugvit 19. aldar.

Vagnarnir voru hannaðir til að flytja marga farþega og voru með löngum, lokuðum klefa með tveimur röðum af trébekkjum meðfram hliðunum.

Farþegar sátu andspænis hver öðrum á meðan vagninn skrölti eftir steinlögðum götum, dreginn af einum eða tveimur sterkbyggðum hestum.

Hnykkir á ferðinni voru örlítið mildari vegna gorma sem voru festir undir vagninn.

Að framan var upphækkað sæti fyrir vagnstjórann sem gerði honum kleift að stjórna hestunum á meðan farþegar nutu ferðarinnar í tiltölulegum þægindum.

Þrátt fyrir einfalda hönnun var hestvagninn mikil framför í almenningssamgöngum og gerði íbúum og gestum kleift að kanna borgina með auðveldum hætti.

Ominibus tveggja hæða í London. Mynd fengin að láni af Wikipedia.

Tveggja hæða hestvagnar: Næsta skref

Eftir því sem íbúum Fíladelfíu fjölgaði jókst þörfin fyrir stærri farartæki.

Þá komu tveggja hæða hestvagnarnir til sögunnar – nýjung sem bauð upp á sæti fyrir enn fleiri farþega.

Þessir tveggja hæða vagnar voru með opna efri hæð með bekkjaröðum sem buðu farþegum upp á víðáttumikið útsýni yfir borgina.

Til að komast upp á efri hæðina þurfti oft að ganga upp þröngan hringstiga aftan á vagninum.

Þótt sæti á efri hæðinni væru ódýrari þurftu farþegar að þola veður og vind – hvort sem var sólskin, rigning eða snjór.

Þrátt fyrir þessar áskoranir gerði nýjabrumið og hagkvæmnin tveggja hæða hestvagna að algengri sjón á fjölförnum götum Fíladelfíu.

Minni útgáfur: Einkavagnar og stöðvarvagnar

Þótt stóru borgarvagnarnir væru ráðandi í borgarsamgöngum voru minni útgáfur af þessum farartækjum – oft kallaðar „einkavagnar“ eða „stöðvarvagnar“ – notaðar í dreifbýli og á fínni hótelum.

Þessi litlu farartæki fluttu yfirleitt fjóra til sex farþega og voru hönnuð til að flytja gesti milli lestarstöðva, setra og hótela.

Þau voru búin geymsluplássi fyrir farangur og þjónuðu sem tenging milli járnbrauta og áfangastaða, sem gerði ferðalög þægilegri.

Wagonett í Argentínu í eigu sama eigand alla ævi hans.

Wagonette: Sveigjanlegur og hagkvæmur

Önnur útgáfa af hestvagninum var „wagonette“.

Hann var minni og fjölhæfari en borgarútgáfan, bauð upp á sveigjanlegt sætafyrirkomulag og hentaði vel fyrir stuttar ferðir eða einkaferðir.

Wagonette-vagnar voru fáanlegir bæði opnir og yfirbyggðir og voru vinsælir meðal fjölskyldna og stofnana vegna hagkvæmni og þæginda.

Hvort sem þeir voru notaðir til að sinna erindum, í skoðunarferðir eða til að flytja hópa á viðburði, buðu wagonette-vagnar upp á persónulega samgönguupplifun.

Hnignun hestvagna

Snemma á 20. öld leiddu tækniframfarir til tilkomu rafknúinna sporvagna og bensínknúinna farartækja, sem smám saman leystu hestvagna af hólmi.

Þægindi og hraði vélknúinna farartækja gerðu hestvagna fljótt úrelta.

Um miðja 20. öld heyrði hestvagninn sögunni til – lifði aðeins áfram á ljósmyndum, safnsýningum og í sögulegum heimildum.

Samt sem áður lifir arfleifð þeirra áfram sem tákn um tíma þegar samgöngur voru hægari, hljóðlátari og nátengdar takti borgarlífsins.

Varanleg arfleifð

Hestvagnar Fíladelfíu voru meira en bara leið til að komast frá A til B – þeir táknuðu nýsköpun og aðlögun á tímum hraðrar borgarþróunar.

Þeir lögðu grunninn að nútíma almenningssamgöngum og ruddu brautina fyrir strætisvagna, sporvagna og neðanjarðarlestir sem fylgdu í kjölfarið.

Í dag vekur myndin af hestvögnum upp fortíðarþrá eftir einfaldari tíma, þegar götur borgarinnar ómuðu af hófaskellum og vagnhjólum.

Þessi merkilegu farartæki minna okkur á hversu langt við höfum komist – og hvernig samgöngur hafa alltaf gegnt hlutverki í að móta borgirnar sem við köllum heimili okkar.

Með síðustu tveggja hæða Ominibus vögnunum í London.

Hestvagn, London, 1914

Áður en vélarhljóð og bensínlykt tóku yfir endurómuðu borgargötur af hófataki.

Hestvagninn var lausn 19. aldarinnar á almenningssamgöngum, stór, yfirbyggður vagn sem var hannaður til að flytja farþega á þægilegan hátt um iðandi bæi og borgir.

Þessi glæsilegu farartæki voru vinsæl víðs vegar um Evrópu, Bandaríkin og víðar og voru burðarásinn í borgarsamgöngum löngu áður en vélknúnir strætisvagnar tóku við.

1860 átti London General Omnibus Company (LGOC) 75% af strætisvögnum Lundúna og 1860 fluttu þeir 40 milljónir manna árlega.

Síðasti skrásetti hestvagninn í Lundúnum var Tilling-vagn sem ók síðast á milli Peckham og Honor Oak Tavern þann 4. ágúst 1914.

Sönn áminning um þann tíma þegar ferðast var á brokkhraða!

Heimild: Great British Tea Party Facebook

Ljósmyndari: Unbekannt

Heimild: Historical Memories Facebook (fyrir ofan London 1914)

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Handvagn kartöflusölumanns #7Handvagn kartöflusölumanns #7

FrikkiFrikki 0 Comments
Þið takið eftir að ljóskerin á vagninum eru líklega eftirlíkingar úr tré! Hvers vegna?

Þessi einstaka ljósmynd frá 1892 fangar götusala á Manhattan sem selur heitar kartöflur sem voru algengt og vinsælt götubiti við upphaf 20. aldarinnar.


Þessar gufusoðnu kartöflur voru oft kallaðar „Mickies“, gælunafn sem tengdist írskum uppruna þeirra.

Nafnið kom frá írska kartöfluafbrigðinu sem var notað og í gömlum New York-slangri var „Mick“ hugtak (oft niðrandi) fyrir írska innflytjendur, sérstaklega mótmælendur.

Það sem er kaldhæðnislegt er að þetta sama kartöfluafbrigði var orsök hinna miklu írsku hungursneyða (1845–1849)1, harmleiks sem rætti upp milljónir.

Hungursneyðin mikla

Á árunum 1845-52 gekk Írland í gegnum tímabil hungursneyðar, sjúkdóma og fólksflutninga sem varð þekkt sem „Mick“-hungursneyðin.

Kartöfluuppskeran, sem þriðjungur íbúa Írlands reiddi sig á til matar, sýktist af sjúkdómi sem eyðilagði uppskeruna.

Áður höfðu komið fyrir uppskerubrestir en á tímum hungursins brást uppskeran um allt land og endurtók sig í nokkur ár.

Á þessu tímabili var áfram flutt út mikið magn af matvælum, aðallega til Stóra-Bretlands, þrátt fyrir kartöflupestina.

Heimild: Breska þingið. https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/overview/the-great-famine/

En í New York borg varð það uppspretta hlýju og huggunar, í bókstaflega talað.

Á þessum tíma borðaði fólk ekki bara heitar kartöflur.

Þau báru þær í vösum sínum á hinum hörðu vetrum og notuðu þær sem handahitara.

Bæði hagnýtt og mettandi.

Í dag er þetta áminning um hvernig eitthvað jafn einfalt og kartafla getur innihaldið mörg lög af sögu um fólksflutninga, lifun, seiglu og aðlögun.

Heimild: Classic Screen, Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

  1. Er svo ↩︎
Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Sögulegar landamærabyggðir frá Arizona til TexasSögulegar landamærabyggðir frá Arizona til Texas

FrikkiFrikki 0 Comments

Á flestum stöðum Norður Ameríku eru tengingar við vagnasögnuna enda hefur mikið af efni verið haldið til haga eða varðveitt aftur í tímann!

Frá ýmsum höfundum | 21. feb. 2025 | Ferðalög & varðveisla, Sannir vestrænir bæir

Brautryðjandinn og sagnfræðingurinn Sharlot Hall horfði á stórkostlegustu undur Arizona árið 1928.

Formáli

Frá sólbrenndum eyðimörkum Arizona til ótaminnar villtrar náttúru Wyoming fanga sögufrægar landamærabæir Ameríku hinn varanlega anda villta vestursins.

Þessir sögulegu áfangastaðir taka ferðalanga með í tímaferðalag og veita innsýn í spennandi tímabil kúreka, útlaga og landnema.

Gakktu eftir götum Arizona sem eru þéttsettar sölum, uppgötvaðu námuarfleifð Colorado og sögur af Doc Holliday, eða kannaðu Kansas, þar sem nautgriparekstrar og alræmdir byssubardagar hafa skilið eftir sig óafmáanleg spor á sléttunni. Víðáttumikið landslag Montana bergmálar af draumum gullæðisins, á meðan Hill Country í Texas blandar saman ríkulegri arfleifð og hrjúfri fegurð.

Á sama tíma lífgar Wyoming upp á goðsagnir um Buffalo Bill og Butch Cassidy.

Hver bær geymir brot af landnámssögu Ameríku og skapar þannig vegferð sem er gegnsýrð af sögu, ævintýrum og táknrænum vestrænum sjarma.

Útsýni yfir gamla námubæinn Jerome, sem stendur á Kleópötrufjalli og gnæfir yfir Verde-dalinn í Yavapai-sýslu í Arizona. Á blómaskeiði hinna auðugu koparnáma á þriðja áratug 20. aldar fundu meira en 10.000 manns sér búsetu þar. Árið 2010 var íbúafjöldinn kominn niður í 444, en bærinn fyllist af ferðamönnum marga daga ársins.

Arizona

Þjóðvegir verða til: Könnun á Villta vestrinu í gegnum sögufrægar bæi Arizona

Námugröftur Jerome lauk og skildi eftir sig frægasta draugabæ Arizona.

Arizona er ríki þar sem andi villta vestursins lifir enn, allt frá rykugum eyðimörkum til hrjúfra fjalla. Þetta er land ríkt af sögu, allt frá arfleifð frumbyggja Ameríku og landkönnun Spánverja til kúrekasagna og námugraftaruppgangs.

Ef þú vilt fara í ferðalag aftur í tímann eru sögufrægir bæir Arizona fullkomnir áfangastaðir. Hvort sem um er að ræða heimsókn á fræga bardagastaði villta vestursins, gönguferð niður götur með gömlum börum og verslunum, eða skoðun safna sem segja sögur landnema og útlaga, þá býður Arizona upp á ógleymanleg ferðalög inn í fortíðina.

Hér er leiðarvísir að nokkrum sögufrægum bæjum ríkisins sem vekja villta vesturið til lífs.

Cave Creek: Draumur kúrekans

Framlínubæir óbyggðanna í Cave Creek halda anda Villta vestursins á lofti enn í dag.

Í hlíðum Sonoran-eyðimerkurinnar býður Cave Creek upp á sanna upplifun af villta vestrinu. Bærinn, sem er þekktur fyrir andrúmsloft villta vestursins, laðar að sér gesti sem leita að kúrekamenningu og sögu.

Bærinn er frægur fyrir honky-tonk staðina Harold’s og The Buffalo Chip, en þeir sem vilja versla ættu að heimsækja Watson’s Hat Company og Cave Creek Cowboy Company til að fá ekta kúrekaklæðnað.

Ef þú ert að leita að hlut úr arfleifð vestursins til að taka með heim, þá eru tugir verslana meðfram aðalgötunni sem bjóða upp á list, söguleg verðmæti og rústík heimilisskraut.

Cave Creek-safnið býður upp á áhugaverða sýn á sögu bæjarins, með sýningum um fyrstu landnemana, námugröft og menningarlegu áhrifin sem mótuðu svæðið. Með sínum vestrænu verslunum, gömlum börum (saloon) og stórfenglegri eyðimerkurnáttúru, að ógleymdum goðsagnakenndum veitingastöðum eins og Big Earl’s Greasy Eats og Cryin’ Coyote Barbecue, er Cave Creek fullkominn upphafspunktur fyrir alla þá sem vilja upplifa kúrekasögu Arizona.

Bisbee: Námubær með sál

Bisbee, sem var eitt sinn einn stærsti námubær Bandaríkjanna, er fallega varðveitt sýnishorn af sögu Arizona.

Bærinn er þekktur fyrir iðandi listasenu og sögulega byggingarlist og býður upp á einstaka innsýn í námufortíð ríkisins.

Bærinn var stofnaður seint á 19. öld þegar kopar fannst á svæðinu og varð fljótt eitt af velmegunarmestu námusetrum landsins.

Í dag geta gestir skoðað Námu- og sögusafn Bisbee, sem segir sögu koparblómatímans og innflytjendanna sem byggðu bæinn.

Heimsókn í Queen Mine-sýninguna býður upp á beina innsýn í neðanjarðarlíf námuverkamanna. Myndrænar, hlykkjóttar götur Bisbee, kantraðar af viktoríönskum húsum og sérstökum verslunum, gefa bænum sérstakan sjarma sem blandar saman sögu og nútímalegri sköpun.

Heimsókn væri ekki fullkomin án þess að kíkja á eða gista á sögufræga Copper Queen-hótelinu.

Camp Verde: Mót menningar-heima

Camp Verde, sem stendur við Verde-ána, er ríkt af sögu frumbyggja Ameríku og hersögu.

Bærinn, sem eitt sinn var herstöð á tímum Indíánastríðanna, hefur þróast í sögulegan áfangastað með sterk tengsl við fortíð sína.

Fort Verde ríkissögusafnið varðveitir upprunalega virkið og gestir geta fræðst um hermennina og landnemana sem bjuggu og börðust á svæðinu. Virkið hýsir einnig Verde Valley fornleifa-fræðisetrið, sem sýnir fornminjar frumbyggja Ameríku og forsögulega sögu svæðisins.

Camp Verde er frábær staður til að kanna samspil sögu frumbyggja Ameríku, hersögu og sögu villta vestursins, um leið og notið er hinnar fögru náttúru Verde-dalsins í Arizona.

Póstvagn í Tumbstone

Tombstone: Bærinn sem var of þrautseigur til að deyja

Engin ferð um vesturhluta Bandaríkjanna er fullkomin án þess að stoppa í Tombstone, bænum sem varð frægur fyrir skotbardagann við O.K. Corral.

Tombstone, sem er þekktur sem „Bærinn sem var of þrautseigur til að deyja“, var eitt sinn ein löglausustu staða vestursins og heimili frægra persóna eins og Wyatt Earp, Doc Holliday og Clanton-gengisins.

Í dag geta gestir stigið aftur í tímann með skoðunarferð um Big Nose Kate’s og The Crystal Palace Saloon, þar sem litríkar persónur Tombstone söfnuðust eitt sinn saman.

Bird Cage-leikhúsið, upprunalegt leikhús villta vestursins, er ómissandi viðkomustaður sem veitir innsýn í þá skemmtun sem eitt sinn blómstraði hér. O.K. Corral eru sögufrægar götur, ekta bar (saloon).

Jerome: Endurfæddur draugabær

Jerome, sem stendur á hlíð Kleópötrufjalls, er fyrrverandi námubær sem hefur breyst í blómlegt listamannasamfélag.

Bærinn, sem eitt sinn var þekktur sem „syndugasti bær Vestursins“, blómstraði á dögum koparvinnslu seint á 19. öld og snemma á þeirri 20.

Á blómaskeiði sínu var Jerome auðugasta náma í heimi í eigu eins manns, en þegar námurnar lokuðu á sjötta áratugnum varð bærinn nánast að draugabæ.

Í dag er Jerome staður þar sem saga og list mætast. Jerome State Historic Park býður upp á innsýn í námusögu bæjarins og er til húsa í fyrrum höll sem eitt sinn var heimili námuframkvæmdastjórans.

Gestir geta einnig kannað Jerome Historical Society Mine Museum til að fræðast um uppgang og hnignun sem einkenndi bæinn.

Þröngar, bugðóttar götur Jerome eru nú þaktar listgalleríum, sérverslunum, vínsmökkunarstofum og veitingastöðum, sem gerir hann að sérstökum og heillandi áfangastað með litríka sögu.

Kingman: Klassískur áfangastaður á Route 66

Kingman, heimabær Bob Boze Bell, framkvæmdastjóra True West, er ein af klassísku borgunum meðfram hinni goðsagnakenndu Route 66. Bærinn er fullur af sögu villta vestursins og nostalgísku aðdráttarafli með fortíð sinni úr villta vestrinu og líflegri Route 66 menningu.

Mohave-safnið um sögu og listir er frábær staður til að byrja á, þar sem gestir geta fræðst um sögu frumbyggja svæðisins, námuvinnslu og járnbrautir. Sögusafn Mohave-sýslu er einnig ómissandi viðkomustaður.

Fyrir aðdáendur hins sögufræga þjóðvegar veitir Route 66 safnið ítarlega innsýn í arfleifð Þóðvegarins og hlutverk hans í þróun ameríska vestursins.

Sögulegt miðbæjarsvæði Kingman býður upp á frábært úrval af gömlum matsölustöðum, verslunun með fornmuni og mótelum sem láta manni líða eins og maður hafi stigið aftur í tímann.

Gamli bæjarhlutinn Scottsdale: Nútímaleg vestræn upplifun

Þótt Scottsdale sé þekkt fyrir lúxushótel sín og fínar verslanir býður gamli bæjarhlutinn í Scottsdale upp á innsýn í rætur bæjarins frá villta vestrinu.

Scottsdale var stofnað á níunda áratug 19. aldar og var upphaflega landbúnaðarsamfélag sem þróaðist síðar í mikilvægan bæ fyrir nautgripabændur.

Í dag er gamli bæjarhlutinn í Scottsdale lifandi blanda af sögulegum byggingum, listgalleríum og verslunum í vestrænum stíl.

Sögusafn Scottsdale veitir innsýn í fyrstu daga bæjarins, þar á meðal tengsl hans við frumbyggjamenningu Hohokam-fólksins, landbúnaðarfortíð hans og hlutverk sem samkomustaður fyrir nautgriparekstur. Hápunkturinn er safnið Western Spirit: Scottsdale’s Museum of the West, sem býður upp á sýningar um sögu ameríska vestursins, þar á meðal kúrekamenningu, muni frumbyggja og vestræna list.

Prescott: Villta vestrið lifir hér

Bronsstytta eftir Bill Nebeker stendur á Prescott Courthouse Plaza og heiðrar lögreglumenn Arizona.

Prescott er oft nefndur „Heimabær allra“ og er ómissandi viðkomustaður fyrir þá sem hafa áhuga á sögu villta vestursins í Arizona.

Prescott var stofnuð á sjöunda áratug 19. aldar, varð höfuðborg Arizona-svæðisins og gegndi lykilhlutverki á fyrstu árum ríkisins.

Sögufræga Whiskey Row-bærinn, sem eitt sinn hýsti 40 krár og spilavíti sem lögreglumenn og útlagar sóttu, þar á meðal Doc Holliday og Wyatt Earp, er nú þekkt fyrir lifandi tónlistarsenuna, listgallerí, sælgætisbúðir og að sjálfsögðu sínar frægu krár, þar á meðal hina goðsagnakenndu ,,Palace Restaurant & Saloon“.

Sharlot Hall-safnið býður upp á ítarlega skoðun á sögu svæðisins, með áherslu á menningu frumbyggja, fyrstu landnemana og stofnun Prescott.

Bærinn er einnig frægur fyrir að halda „Frontier Days“, elstu rodeókeppni heims. Fyrir áhugafólk um list villta vestursins sýnir Phippen-safnið suma af bestu kúreka- og vestrænni list í ríkinu. Söguleg hús Prescott, gamlar kirkjur og heillandi bæjartorg veita innsýn í líf í Arizona á 19. öld.

Wickenburg: Eyðimerkurbær með ríka arfleifð

Wickenburg er heillandi eyðimerkurbær með djúpar rætur í námu- og búskaparsögu. Upphaflega var Wickenburg námubær, stofnaður á sjöunda áratug 19. aldar, en varð síðar þekktur fyrir nautgriparækt og hestasölu.

Desert Caballeros Western Museum er lykilviðkomustaður fyrir alla sem hafa áhuga á sögu svæðisins og býður upp á sýningar um menningu frumbyggja, snemmbúið búskaparlíf og sögu bandaríska kúrekans.

Í Wickenburg er einnig að finna Vulture-námuna, gamla gullnámu sem var ein sú auðugasta í Arizona, og gestir geta farið í skoðunarferðir til að læra um uppgang og hrun námuvinnslu á svæðinu.

Sögulegt miðbæjarsvæði bæjarins er fullt af vestrænum sjarma, með verslunum og veitingastöðum sem endurspegla kúrekasögu þess.

Dvöl á Rancho de los Caballeros, Flying E gestaranchi eða The Kay El Bar, elsta gestaranchi Wickenburg, mun gera ferð þína til Wickenburg enn eftirminnilegri.

Williams: Hlið að Grand Canyon

Williams, sem liggur meðfram sögufrægu Route 66, er oft kallað „Hliðið að Grand Canyon“ vegna þess að það þjónar sem miðstöð fyrir ferðamenn á leið til einnar frægustu náttúruundurs heims. Andrúmsloft Villta vestursins í Williams endurspeglast í gömlum húsaframhliðum, matsölustöðum og mótelum. Hápunktur Williams er Grand Canyon-járnbrautin, sem býður upp á skemmtilega lestarferð til Grand Canyon og veitir ógleymanleg tækifæri til að upplifa óbyggðir Arizona. Bærinn er einnig með Williams-lestarstöðina, sögufræga járnbrautarstöð þar sem gestir geta fræðst um mikilvægi járnbrautarinnar fyrir sögu bæjarins. Williams býður upp á fullkomna blöndu af sjarma villta vestursins og náttúrufegurð, sem gerir hann að frábærum viðkomustað fyrir alla sem kanna sögu Arizona.

Heimild: True West. History of the American Frontier

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Coupé í Sankti Pétursborg 1739 #2Coupé í Sankti Pétursborg 1739 #2

FrikkiFrikki 0 Comments

Anna keisaraynja notaði vagninn við hátíðlegar skrúðgöngur!

Eik, birki, flauel, brons, járn, tréskurður, tempera, gyllingar á gifsi. Það tilheyrði Önnu Ionnovu keisaraynju. Árið 1797 var það flutt frá Sankti Pétursborg til vagnaskemmu Moskvu. Vopnabúrið eignaðist það frá vagnaskemmu Moskvu árið 1834.

Vagninn er tveggja sæta.

Yfirbyggingin mjókkar niður á við og neðri hluti afturhliðar er sveigður.

Gluggarnir og efri hluti hurðanna með myndskreyttu efri hlutanum eru með rúðugleri.

Hurðirnar eru nálægt jörðu og fótstigið er inni í vagninum.

Vagninn endurspeglar fagurfræðilegan smekk síns tíma – hann er byggður í hefðum vesturevrópskrar barokkhefðar.

Athyglin beinist að hinu afar ríkulega og lifandi skrauti.

Gylltur útskurður þekur alveg hina lítillega bognu kverklista, veggsamskeyti, gluggaumgjörð, dyrakarma og fram- og bakhlið undirvagnsins.

Skreyting á vinstri vegg yfirbyggingarinnar og bronslistaverk á fjöðruninni Coupé. Sankti Pétursborg, 1739.

Barokkskrúðskraut og skeljar blandast vel við höggmyndina, smáatriði í formi grímna og tveggja hausa arna með afar fíngerðum laufskurði sem minnir á útskornu mynstrin á mörgum rússneskum myndaarfleifðum frá 17. öld.

Þjóðleg einkenni birtast í óvenjulegri túlkun á sumum skrauthlutum barokksins.

Þrátt fyrir ákveðinn aga er útsurðurinn og skrautið létt og glæsilegt.

Hér sameinast lifandi ímyndunarafl listamannsins sem hannaði skreytingarnar og færni handverksmanna sem skáru þær út með næmu innsæi fyrir mótunarmöguleikum.

Skrautmynduðu rammarnir á bolnum innihalda spjöld skreytt með málverkum af leikandi kerúbum, hafmeyjum, grímum, skjaldarmerkjum og blómaskreytingum.

Vagninn var fluttur frá Sankti Pétursborg til Moskvuvagnaskemmunnar. Safnað af Vopnabúrinu frá Moskvuvagnaskemmunni árið 1834.

Skreytingarnar eru útfærðar í gulleitum og grænum litbrigðum og gegna mikilvægu hlutverki í heildarskreytingu vagnsins ásamt bronsmunstrunum.

Vagnasmiðirnir nýttu sér nokkur ný einkenni, þannig er efri hluti afturhliðarinnar, sem er bólstruð með terrakottalituðu flaueli, þakinn glæsilegum upphleyptum bronsmedalíum í formi skelja og skrúðblaða.

Plöturnar í fjöðrunum, handföngin og sylgjurnar eru einnig úr bronsi, sem og skrautmunir á þakinu, sem er skreytt með vösum og litlum nöglum með upphleyptum myndskreyttum höfðum.

Val á terrakottaflaueli fyrir innri bólstrun vagnsins og toppurinn sýnir mikla listræna smekkvísi.

Vagninn er búinn helstu tæknilegu eiginleikum þess tíma.

Hann er með fjöðrum og öxulás.

Sú viðtekna skoðun að vagn þessi sé verk Okhta-meistara 1 í þjónustu flotamálastofnunarinnar er ekki staðfest í skjalasöfnum.

Málverk og útskurður á vagnhurðinni

Í 18. aldar skrá hirðhesthúsakansellísins er að finna upplýsingar um að þetta ökutæki hafi verið smíðað í hesthúsagarði Sankti Pétursborgar árið 1739.

Það var notað við hátíðlegar skrúðgöngur Önnu keisaraynju.

Heimild: https://www.kreml.ru/

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Oseberg víkingavagninnOseberg víkingavagninn

FrikkiFrikki 0 Comments

Eina eintak sinnar tegundar frá víkingatímabilinu!

Skrifað af Nina Kristiansen fréttamanni. Útg. 18. mars 2004. – 04:30

Vagninn fannst í víkingagröf eftir 1.000 ár í leir og mold. (Mynd: Kirsten Jensen Helgeland / Menningarsögusafn / Háskólinn í Ósló)

Síðan 1904 hefur allt verið skráð með bestu fáanlegu tækni!

Sænski fornleifafræðingurinn Gabriel Gustafson leiddi uppgröftinn á Oseberg-skipinu.

Hann hélt dagbók um skipið og hlutina.

Þar hefur hann áhyggjur af þeirri ábyrgð sem hann hefur tekið á sig og af því að rífast við landeigandann.

Gústafson og aðstoðarmaður hans skráðu og teiknuðu það sem þeir fundu: tréstykki, prik, bein, reipi og málm.

Allt var hulið drullu. Mest af því var í þúsund stykkjum. Viðurinn var mjúkur og brothættur.

Mikilvægt var að skrá hlutina nákvæmlega hvar þeir fundust.

Fornleifafræðingarnir voru ekki vissir um að allt myndi lifa af ferðina til höfuðborgar Noregs, Ósló.

Þeir skráðu hvaða hlutar þeir töldu tilheyra hvaða hlutum, stærðir, skreytingar og viðartegund. Þeir gerðu líka skissur.

4. september 1904 fundu þeir hjól, stokka og hluta sem þeir gerðu sér ljóst að tilheyrðu vagni.

Einhver teiknaði með hraða skissu af undirvagninum. Þetta gæti verið fyrsta skjalið um Oseberg-vagninn.

Frá 2. september 1904 uppgröftur. Gustafson teiknaði einnig mun nákvæmari skissur af vagninum. (Mynd: Menningarsögusafn / Háskólinn í Ósló)

Hvað er Osberg-fundurinn?

Oseberg-fundurinn er ef til vill stórkostlegasta víkingaskipsuppgötvunin sem nokkurn tíma verður grafin upp, sagði Hanne Lovise Aannestad fornleifafræðingur í þessari grein.

Það var grafið upp árið 1904 fyrir utan Tønsberg

fundurinn voru flutt til höfuðborgar Noregs, Osló.

Í víkingagröfinni voru beinagrindur af tveimur konum, rúm, verðmæti og vefnaðarvara. Þessi Búddafata fannst í frábæru ástandi.

Upplýsingar um grunnmynd fyrir stefni Osebergskipsins, þar sem vagninn fannst. (Myndskreyting úr Oseberg-fundnum, bindi 1 / Menningarsögusafnið / Háskólinn í Ósló)

Sá eini sinnar tegundar

Oseberg-vagninn er eini vagninn frá víkingaöld sem fundist hefur í Noregi.

Hann var ekki nýr þegar hann var settur í gröfina árið 834 en var gerður fyrir árið 800.

Vagninn er úr beyk og eik og er um tveir metrar á lengd og einn metri á breidd.

Vagninn, sem situr lauslega á undirvagninum, er skreyttur með hausum manna og fólki sem berst við snáka og furðudýr.

Teikningar úr uppgreftrinum voru endurunnar og birtar í tveimur stórum bindum um Oseberg-fundinn.

Tveir listamenn voru einnig fengnir til uppgraftarins þar sem enn voru leifar af málningu á sumum hlutunum.

Þeir bjuggu til teikningar og vatnslitamyndir af skreyttum rúmstokkum, kerum og fígúrum.

Þetta reyndist skynsamleg ákvörðun. Reynt var að bjarga gömlu málningunni en hún lifði ekki við að varðveita viðinn.

En það var dýrt að ráða listamenn,

segir Bjarte Aarseth, yfirverkfræðingur við Menningarsögusafnið við háskólann í Ósló.

Það var jafn dýrt að taka myndir árið 1904.

Allur Oseberg-vagninn hefur nú verið skannaður en skránum hefur verið lýst og afritað á margan annan hátt frá 1904 til dagsins í dag. Hér eru nokkrar þeirra:

  • Yfirbygging vagnsins hvílir á bekkur sem enda í höfði karlmanna. Fornleifafræðingarnir telja að þeir séu skrautlegir, eða kunni að hafa varið gegn illum öflum. (Mynd: Kirsten Jensen Helgeland / Menningarsögusafn / Háskólinn í Ósló)
  • Á rúmstaurunum voru málaðar skreytingar þegar þær fundust, hér eftirmyndaðar af listamanninum á staðnum. (Vatnslitamynd eftir Ola Geelmuyden / Menningarsögusafnið / Háskólinn í Ósló)

Gerði það beinna og flottara

Þegar búið var að grafa upp öll stykki skipsins, vagna, sleða, ker, rúm, fötur og allt annað, enduðu þeir að lokum í söfnun norskra forngripa í Ósló.

Þá var hafist handa við að leysa þá stóru þraut að koma réttum hlutum á réttan stað.

Og gamli viðurinn var endurnýjaður.

Það tók nokkur ár en á endanum var vagninum púslað saman aftur.

Teiknari á safninu bjó til teikningu sem sýnir hlutana bæði í sitthvoru lagi og þegar þeir eru settir saman.

Þessi teikning táknar hugsjónamynd. Búið er að leiðrétta villur og galla á vagninum,

segir Aarseth.

Sem dæmi má nefna að hluti af grindinni er eldri en restin af vagninum.

Það passaði ekki alveg inn á meðan hitt passaði fullkomlega.

Á teikningunni eru bolirnir nákvæmlega eins.

„Kvarðinn sem notaður er er líka mjög grófur,“ segir hann.

Þetta hefur verið vandamál fyrir fólk sem hefur reynt að endurskapa vagninn.

„Margir hafa búið til afrit af vagninum, þar á

meðal fólk í Wisconsin, Minnesota og Washington.

Þeir hafa notað vagninn í skrúðgöngur en líta oft undarlega út,

segir Aarseth.

Margir hafa búið til afrit af vagninum, þar á meðal fólk í Wisconsin, Minnesota og Washington. Þeir hafa notað vagninn í skrúðgöngur en líta oft undarlega út,

segir Aarseth.

Að lokum var vagninn skjalfestur í gegnum svart-hvítar ljósmyndir.

Myndirnar sýna smáatriði og hvernig vagninn er settur saman.

Hins vegar kemur ríkur ljómi viðarins ekki í gegn, né öll smáatriðin.

Maðurinn í miðjunni er tilbúinn að slá manninn á hestbak en er stöðvaður af konunni til vinstri. Brjóstið á manninum er með skrauti sem ekki hefur fundist áður. (Mynd: Kirsten Jensen Helgeland / Menningarsögusafn / Háskólinn í Ósló)

Búið til afrit

Til að draga fram tákn, mynstur og fígúrur notaði safnið einnig aðra aðferð:

Þeir tóku litla pappírsbúta, eins og gamaldags kalkpappír, sem þeir vættu og settu yfir ýmsa hluti. Þeir fjarlægðu þá pappírinn og teiknuðu mynstrið sem var eftir.

Vandamálið var að pappírinn festist við viðinn,

segir Aarseth.

Strax árið 1906 voru tréskurðarmenn fengnir til að gera afrit af hlutunum í gröfinni.

Þær voru eins konar öryggisráðstöfun ef ske kynni að frumritunum yrðu eytt.

Bjarte Aarseth var ráðinn lærlingur á tréskurðarverkstæðið árið 1983.

Hann var meðal annars í þrjú ár við útskera eintak af Oseberg-vagninum.

Þeir eru afrit

,segir hann. Og nú hafa ljósmyndir sífellt betri upplausn. Fyrir neðan er hornið á vagninum.

Þetta er hluti af mynd í hárri upplausn. Hægt er að sjá og stækka myndina sjálfa hér.

Eins brothætt og hrökkbrauð

Að lokum kom í ljós að aðferðirnar sem notaðar voru til að varðveita viðinn 80 árum áður höfðu alvarlegar aukaverkanir.

Skipið og hlutirnir höfðu legið í blautum bláleir í 1.000 ár.

Þegar blautur viðurinn leit dagsins ljós árið 1904 varð Gabriel Gustafson að koma í veg fyrir að hann þornaði.

Hann geymdi hlutina í vatni á meðan hann ráðfærði sig við önnur söfn og gerði tilraunir sjálfur.

Gústafsson kaus að baða viðinn í efnasambandi sem kallast alum.

Það var kannski besti kosturinn árið 1904, en það varð til þess að gömlu hlutirnir voru látnir draga í sig fituniðurbrjótandi sýru1. Innan fárra áratuga varð viðurinn stökkur eins og hrökkbrauð.

2013 byrjaði Bjarne Aarseth að mæla hlutina með þrívíddarskanna, sértækri myndavél og tölvu.

Á þeim tíma varð enn mikilvægara að skrásetja hvern einasta sentímetra af greftrunarfundinum mikla, ef til þess kæmi að þeir myndu molna í burtu og glatast að eilífu.

Þessi tegund af skönnun gengur ekki hratt. Litlir límmiðar, stikur og krossar eru settir utan um eða á hlutinn til að gefa nákvæmar mælingar. Myndavélin tekur myndir með upplausn niður í hundraðasta úr millimetra.

Ef þú ýmyndar þér fermetra af millimetrum, þá mun það fá 1.900 punkta. Oft jafnvel meira,

segir hann.

Nákvæmar mælingar

Vísindamenn hafa nú fengið nákvæmar mælingar sem gera þeim kleift að fylgjast með breytingum á viðnum.

Myndavélin og skanninn skemma ekki viðkvæma hluti.

Nákvæmar mælingar eru líka mjög mikilvægar fyrir þá sem búa til nýju sýningarnar,

segir Aarseth.

Hann hefur lokið við að skanna Oseberg-vagninn. Hægt er að stækka allar upplýsingar svo áhorfendur geti skoðað minnstu smáatriði.

Myndbandið hér að neðan sýnir undirvagn vagnsins sem er settur saman stykki fyrir stykki – alveg eins og upprunalega.

Kveikt og slökkt er á litunum til að sýna ferlið.

Myndband eftir Bjarte Aarseth, Menningarsögusafnið, Oslóarháskóla

Aarseth er mjög hrifinn af tækni Víkinga.

Hver ​​hluti hjólsins er gerður úr hentugustu viðartegundinni.

Beykið í félögunum2 var bleytt í vatni áður en eikarpílárum, sem voru þurrir, var bætt við. Þetta minnkar brúnina í kringum píláranna.

Félagarnir, pílárarnir og nafið eru læst saman sem

Eitt stykki, sem er ótrúlega sterkt,

segir Aarseth.

Þeir völdu besta viðinn og meðhöndluðu hann þannig að hlutarnir passuðu óaðfinnanlega saman án þess að þurfa hnoð eða nagla.

Þetta er hátækni. Það er greinilegt að þeir kunnu þetta handverk,

segirAarseth.

Skraut eða til nota?

Fornleifafræðingar komust fljótt að því að vagninn var eingöngu til skrauts.

Í þriggja binda bókinni um Oseberg-fundinn segir að vagninn henti ekki til að ferðast langar leiðir.

Enn fremur voru engir vegir á þeim tíma.

Það var annaðhvort helgivagn til að bera guðamyndir eða vagn sem drottningin notaði til að sýna sig fyrir fólki á trúarhátíðum, samkvæmt bókinni.

Ein af þeim rökum sem notuð eru til að styðja þá hugmynd að vagninn hafi ekki verið til daglegra nota er að hann geti ekki beygt.

En Aarseth er ekki sammála.

Hann hefur sett hlutina saman stafrænt og telur að hann hafi örugglega verið bæði ökufær og gæti beygt.

Hann er ekki sá eini. Svipaður vagn fannst í sænskri gröf og telja fornleifafræðingar að hann hafi verið í notkun þar.

Auðvelt var að færa vagninn um borð í bát.

Í bókinni På hjul i Norge (Á hjólum í Noregi) frá 1971 er Oseberg-vagninn talinn elsti farartæki Noregs. Höfundarnir, einn þeirra er byggingarverkfræðingur og forstöðumaður Vísinda- og tæknisafns Noregs, töldu að vagninn gæti farið margar leiðir í Noregi.

Bjarte Aarseth var snemma að tileinka sér aðferð þrívíddarskönnunar með skipulögðu ljósi og er nú leitað til hennar þegar aðrir í menningarsögugeiranum eru að fara að vinna með brothætta hluti og erfiða fleti. (Mynd: Nina Kristiansen)

Óþekkt tákn

Skannaði Oseberg-vagninn gerir okkur kleift að ákvarða hver hefur rétt fyrir sér.

Við getum endurbyggt með því að nota nákvæmar mælingar eða einfaldlega þrívíddarprentað litla eftirmynd.

Fólk getur prentað út hlutana og sett þá saman í heilan vagn,

segir Aarseth.

Skannanir í mjög mikilli upplausn sýna einnig ný smáatriði í skreytingunum.

Nýlega fann Aarseth skraut á bringu útskorins manns á vagnyfirbyggingunni.

Ég hringdi í húsvörð og spurði hvort hann hefði séð að maðurinn væri með tákn á brjósti sér.

En hann hafði aldrei tekið eftir því áður

,segir hann.

Þrívíddarskönnun býður upp á ný tækifæri fyrir vísindamenn og almenning.

Nýja víkingaaldarsafnið verður opnað eftir tvö ár; það er nú lokað vegna endurbóta.

Fyrir þá sem búa of langt í burtu eða vilja kafa ofan í öll smáatriði hefur skönnun gert skipið og hlutina aðgengilegri.

Aarseth sjálfur hefur búið til andlitsgrímu.

Hann þrívíddarprentaði eitt af mörgum andlitum úr Oseberg-fundnum og skar út stóra útgáfu úr tré.

Bjarne Aarseth notaði neðsta andlitið á viðarbútnum til vinstri til að skera út andlitsstærð grímu. (Mynd: Nina Kristiansen)

Heimildir: Was the Oseberg Viking wagon drivable? New methods are constantly uncovering new details about Norway’s oldest vehicle

Skráði: Friðrik Kjartansson

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Miðeind)

Yfirlestur: malfridur.is (Miðeind)

  1. litlaust beiskt efnasamband sem er vökvað tvöfalt súlfat úr áli og kalíum, notað í lausn til lækninga og í litun og sútun. Niðurbrot fitusýra er ferlið þar sem fitusýrur eru brotnar niður í umbrotsefni þeirra og mynda á endanum asetýl-CoA, inngangssameindina fyrir sítrónusýruhringinn, aðalorkugjafa lifandi lífvera, þar á meðal baktería og dýra. Þegar það er notað sem bræðsluefni (bindiefni) í litun, festir það litarefni við bómull og önnur efni, sem gerir litarefnið óleysanlegt. Alum er einnig notað í súrsun, í lyftiduft, í slökkvitæki og sem astringent efni í læknisfræði ↩︎
  2. Ysta hring hjólsins (hjólbarðanum) er skipt niður í nokkra hluta sem heita hver fyrir sig: „Félagi.“. ↩︎

Nátengt efni

Oseberg víkingsleðinn!

Þýdd grein og myndir!

Meira!
Oseberg víkingasleðinn lýsing smáatriða

Frásögn/grein og myndir!

Meira!
Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Vagn Péturs III og Önnu dóttir hansVagn Péturs III og Önnu dóttir hans

FrikkiFrikki 0 Comments
Portrett af Pétri III. Óþekktur listamaður. 19. öld.

Stór fjögurra sæta yfirbyggingin með örlítið bogadregnum fram- og bakhlið er útfærður snemma á 18. öld í Frakklandi og hefur fallega skuggamynd og fullkomin hlutföll.

Efri hluti fram- og hliðarveggja og hurða er í þykkt hágæðagler í gluggum (plate glass). Hann er búinn fjöðrun, snúningsás/fimmt hjól, vagnsæti, þjónssæti og fótabretti fyrir þjón, sem er fest inni í yfirbyggingunni.

París (?), 1721; flauel – Ítalía, 18. öld. Fjögurra sæta. Eik, flauel, brons, járn; tréskurður, olíumálun, krítarmalað gylling. Tilheyrði Önnu Petrovnu keisaraynju, dóttur Péturs III, og maka hennar Karli Friðriki prins af Holstein. Umbeðið af hesthúsi Prikaz-verkstæðunum í Kreml í Moskvu árið 1834.

Innréttingarnar voru undir sterkum áhrifum frá nýjum fagurfræðilegum straumum sem kristalluðust í Regency-stílnum sem einkenndist af frönskum búningum þess tíma1.

Útskorin gyllt þakbrúnarskreyting yfirbyggingarinnar, hliðapanelsamskeiti, gluggar og hurðarkarmar2.

Vagninn einkennist af raunsærri meðhöndlun einstakra mótífa ásamt undarlegum, frábærum formum og einnig af samhverfu og reglulegu fyrirkomulagi skrautsins.

Andstæða beinna og bogadreginna lína og frjáls meðferð einstakra fígúra gerir það að verkum að innréttingarnar virðast léttar og hreyfanlegar.

Skrautið í anda hergagna: blómakransar, grímur, skeljar og laufgreinar. Lausaskraut sem mynda blúndumynstur eru áberandi meðal skreytingarmyndanna.

Málaralistin á goðsagnafræðileg efnistök svo sem cerúbum skiptir einnig miklu máli í skreytingum vagnsins.

Málverkið á hlið yfirbyggingarinnar.

Myndir af cerúbum með lúðra og ketiltrommur eru sýndar á hliðunum. Á hurðunum og framhlið eru gyðjurnar Clio, gyðja skáldskapar, Thalia, gyðja gamanleiksins, og Euterpe, en óspjallaðar þokkagyðjur á bakhlið.

Málverkið er aðallega unnið í gylltum, grænum og rauðum litum og sýnir örugga teikningu og tilfinningu fyrir litum, auk mikils hugvits í fylgihlutunum.

Útskurðurinn á vagninum er ýktur með gylltu bronsi. Þakið er prýtt átta fallegum bronskerjum. Áklæðinu er haldið á sínum stað með bronsnöglum, höfuð styttunnar aftan mynda stoð og gegna skrauthlutverki.

Handföng hurðanna eru stórar sylgjur og spennur úr bronsi.

Bogadregnir burðir í undirvaninum eru gylltir bronsi sem er blandað kvikasilfri og púðri, en þar ofar stendur tignarleg kvengyðja sýnd á meðal skrautlega bogadreginna burðarboganna.

Kvenkyns allegórísk líkneski á fremri hluta undirvagnsins

Mótívin eru steypt í nokkuð djúpri þrívídd. Allt ber þetta vitni um reynslu, kunnáttu og vönduð vinnubrögð meistarans.

Fremri hluti undirvagnsins er skreyttur viðarskúlptúr í formi apstraktískra kvenfígúrutívra sem raðað er upp í yfirveguðum og öguðum takti3.

Bólstrunin að innan fylgir krefjandi línum heildarinnréttingarinnar, eins og krúna ítölska flauelsins með blíðri, fölblárri glæsilegri hönnun.

Í langri sögu sinni átti vagninn nokkra eigendur.

1721 kom Karl Friedrich prins af Holstein til Sankti Pétursborgar sem unnusti Anne, dóttur Péturs mikla.

Í sérfræðibókmenntum var þessi vagn ranglega tengdur honum í langan tíma.

Rannsóknir á skjalasafni Armory hafa gert okkur kleift að staðfesta að vagninn hafi verið pantaður í Frakklandi af Pétri mikla.

Síðar var það brúðkaupsgjöf keisarans til dóttur hans, Anne, sem ók í burtu til Holsteins með eiginmanni sínum Carl Friedrich.

1742 kom Pétur III, nýr eigandi vagnsins, til Rússlands í honum. Vagninn var notaður til hátíðargöngu í Holstein. Á fjórða áratugnum var það endurtekið í garði hesthússanna í Sankti Pétursborg.

  1. Vagninn var smíðaður 1721. Sem er nokkrum áratugum fyrir Regency tímabilið eftir því sem næst verður komist. Hef ekki skýringu á þessu misræmi! ↩︎
  2. Helstu einkenni Regency-tímabilsins voru: Ríkisvaldið skartaði einfaldri tísku, rómantískri list og bókmennta og vinsældum skáldsögunnar. Tímabilið er einnig þekkt fyrir stranga félagslega uppbyggingu. ↩︎
  3. Þjóðir voru sýndar sem kvenpersónur. Kvenformið sem valið var til að persónugera þjóðina stóð ekki fyrir neina ákveðna konu í raunveruleikanum heldur var reynt að gefa óhlutbundna hugmynd um þjóð á áþreifanlegan hátt, það er að segja að kvenpersónan varð myndlíking þjóðarinnar. ↩︎

Heimild: Moscow Kremlin Museums: – CARRIAGE. FRANCE, EARLY 18TH C.

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Örsýn í líf romanfólksins 1900Örsýn í líf romanfólksins 1900

FrikkiFrikki 0 Comments

Grein eftir Liam Henry

Innsýn í líf rómanfólksins í London snemma á 20. öld Ímyndaðu þér líflegar götur London í upphafi 1900, fullar af hestvögnum, iðandi mörkuðum og gangandi vegfarendum að flýta sér í dagleg viðskipti sín.

Innan um þetta kraftmikla borgarlandslag hefði rómanfólkið staðið upp úr sem litrík og grípandi sjón þegar þau fóru um í hefðbundnu hestvagni sínum. Þessar fjölskyldur, með sínar rótgrónu menningarhefðir og einstaka lífshætti, færðu keim af sveitinni og gamaldags sjarma inn í nútímavæðandi hjarta Englands.

Heimili á ferðalagi: Hinn fallegi Vardo-vagnhýsi Roman-fjölskyldunnar, þekktur sem vardo eða romanvagn, var miklu meira en bara farartæki.

Þau voru skreytt með skærum litum og ítarlegum mynstrum, þau voru flutningsheimili og listaverk. Hver vardo var unnin af ástúð, oft máluð með skærrauðum, grænum og gulum litum og skreytt flóknum útskurði og táknum.

Þetta var ekki bara skraut – hver hönnun bar merkingu og tengdi fjölskylduna við arfleifð sína.

Að sjá rómönsk vagnhýsi var til að fá innsýn í menningu þeirra og handverk, sem voru stolt á ferð.

Sérstakur klæðaburður og gamaldags hefðir Roman-fjölskyldan var klædd í hefðbundnar flíkur sem settu enn meiri lit á útlitið.

Björt pils, sjöl og klútar, ásamt handgerðum skartgripum, endurspegluðu ríkar hefðir þeirra og persónulegan stíl.

Þessi föt voru ekki bara falleg heldur hagnýt, hentug fyrir lífið á veginum og úr endingargóðum efnum sem þola slit daglegra ferðalaga.

Í London snemma á 20. öld, þar sem tískan hallaðist að dökkum, þögguðum litum og einfaldari stílum, hafði klæðnaður roman-fjölskyldunnar fangað athygli margra vegfarenda.

Lundúnabúar gætu aftur á móti hafa fundið fyrir blöndu af forvitni og hrifningu þegar þeir horfðu á þessa fjölskyldu ganga um daglega – elda, deila sögum og sinna hestunum sínum – jafnvel innan um líflegar, troðfullar götur borgarinnar.

Annar lífsstíll í hjarta London.

Á tímum þegar samfélagið var að verða sífellt uppbyggt og þéttbýliskennt stóð rómanskur lífsstíll sem vitnisburður um annars konar frelsi.

Margar Roman-fjölskyldur tóku að sér lífið á veginum og ferðuðust á milli bæja og borga.

Á meðan sumir Lundúnabúar glímdu við langan vinnutíma í verksmiðjum eða skrifstofum, fylgdi Roman-fólkið takti sem endurspeglaði náttúruna og breyttar árstíðir.

Þrátt fyrir erfiðleikana við að búa í borg sem stundum gat verið mótdrægin héldu romanskar fjölskyldur fast við sjálfsmynd sína.

Romanfólkið hélt áfram að iðka siði sína, segja sögur sínar og miðla gildum sínum.

London var suðupottur menningarheima en fáir hópar varðveittu arfleifð sína eins greinilega og samfélag romanfólksins.

Jafnvel á stórum og síbreytilegum stað eins og London, fundu þeir leiðir til að halda sambandi við rætur sínar.

Borgin mætir hefð Ferð Roman-fjölskyldnanna um London snemma á 20. öld var einstök blanda af menningu – skurðpunktur fornra hefða og nútíma borgarlífs.

Fyrir börnin sem horfðu á þau líða hjá eða fullorðna fólkið sem staldraði við í amstri dags til að horfa á litríku vagnhýsin, buðu romanfólkið upp á augnabliksflótta, innsýn inn í heim sem var bæði öðruvísi og djúpt tengdur takti manneskjulegrar upplifunar.

Nærvera þeirra bætti snertingu af fjölbreytileika og dýpt við félagslegt landslag Lundúna og minnti borgina á að það eru margar leiðir til að lifa og að sérhver menning hefur sína eigin fegurð og visku.

Í heimi þar sem ágreiningur getur oft virst eins og gjá, sýndu Roman-fólkið að fjölbreytileiki auðgar skilning okkar á hverju öðru og hjálpar til við að draga upp fyllri mynd af sögunni.

Þetta augnablik, fangað í tíma, talar um varanlegt mikilvægi þess að tileinka sér einstaka arfleifð okkar og læra hvert af öðru

Wikipedia

Romanfólkið fyrir helförina!

Nátengt efni!

Órómantískir Romanar

Lesa meira!

Arfleið Róman-fólksins að lokinni heimsstyrjöldinni seinni

Lesa meira!

Heimild: Liam Henry á Facebook skrifaði

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Float #3Float #3

FrikkiFrikki 0 Comments

Mjólkurflutningavagn nærri Cambridge!

Á tíunda áratug síðustu aldar voru mjólkursendingarvagnar (Float) eins og sú sem er nálægt Cambridge í Stóra-Bretlandi algeng sjón í mörgum dreifbýli og úthverfum.

Mjólkursendillinn, oft sýndur með hestvagni, ferðaðist hús úr dyrum og afhenti ferska mjólk beint heim til viðskiptavina.

Þetta var nauðsynleg þjónusta á þeim tíma þar sem mjólk var yfirleitt ekki fáanleg í matvöruverslunum eða verslunum og mörg heimili treystu á daglegar sendingar til að tryggja að þau ættu ferskar mjólkurvörur.

Í vagninum, sem oft var prýddur trékössum eða málmílátum, voru flöskur eða mjólkurbrúsar (curns of milk) og var afgreitt snemma á morgnana, oft áður en íbúarnir voru vakandi.

Mjólkursendingarvagninn snemma á 20. öld táknar einfaldari tíma þegar staðbundin þjónusta var óaðskiljanlegur hluti af stórri hefð fyrir heimsendingu á ýmsum vörum, allt frá brauði til kola, og gegndu lykilhlutverki í að viðhalda samfélagslífinu.

Mjólkurmaðurinn, sem kunnugleg persóna, varð oft hluti af daglegri rútínu hjá mörgum fjölskyldum sem skildu eftir tómar flöskur sínar úti við dyraþrepið til að fylla á aftur daginn eftir.

Persónuleg tengsl milli mjaltaþjónsins og viðskiptavina hans voru eitt af einkennandi einkennum þessarar þjónustu og það hjálpaði til við að efla samfélagstilfinningu í smærri bæjum og þorpum.

Um 1920 og 1930 byrjaði mjólkurflutningskerfið að sjá breytingar með tilkomu vélknúinna farartækja, sem leystu hestvagnanna af hólmi á mörgum sviðum.

Hins vegar er myndin af mjólkurkerrunni frá 1910 enn táknræn framsetning á bresku lífi snemma á 20. öld.

Það er áminning um tíma þegar mjólk og aðrar vörur voru sendar beint heim, þjónusta sem var bæði hagnýt og endurspeglun á samheldnu eðli samfélaga fyrir víðtækan uppgang stórmarkaða og nútímaþæginda.

Heimild: Manga Store Facebook

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

15 ára táningur vill læra vagnhjólasmíði15 ára táningur vill læra vagnhjólasmíði

FrikkiFrikki 0 Comments

Stúlkan vill gerast sérfræðingur í hjólasmíði (Wheelwright)

7 August 2024

Höfundur: Alan Webber
BBC News

Sophie

Vagnhjólasmíði (Wheelwright) hefur verið Daniel Garner atvinna í 25 ár, og fetaði hann í fótspor föður síns

Garner, 47 ára, sagði að starf hjólasmiðs hefði þróast í mörg hundruð ár.

Hvað sem er harðviðarhjól, allt frá fyrstu dögum vagnsins til hestvagnanna, alveg til fornbílanna sem munu fara með þig fram undir lok 1920 eða snemma árs 1930.

Hann er vongóður um örugga framtíð fyrir fyrirtækið.

Það eru alltaf vagnar, bílar og farartæki að koma út úr geymslum og fólk er að gera við þau,

sagði hann.

Við erum líka að fara í gegnum fyrstu stig endursmíði hjólanna sem voru gerðar á sjöunda og áttunda áratug tuttugustu aldar og eru að endurnýjast aftur.

The Worshipful Company of Wheelwrights áætlaði að það væru um 25 starfandi hjólasmiðir en ekki allir í fullu starfi.

Samtökin sögðust ekki vita af neinum kvenkyns hjólasmiðum.

Örugg framtíð!

Daniel Garner hefur verið hjólasmiður í 25 ár, fetað í fótspor föður síns

Garner, 47 ára, sagði að starf hjólasmiðs hefði þróast í mörg hundruð ár.

Hvað sem er harðviðarhjól, allt frá fyrstu dögum vagnsins til hestvagnanna, alveg til fornbílanna sem munu fara með þig fram undir lok 1920 eða snemma árs 1930.

Hann er vongóður um örugga framtíð fyrir fyrirtækið.

Það eru alltaf vagnar, bílar og farartæki að koma út úr geymslum og fólk er að gera við þau,

sagði hann.

Við erum líka að fara í gegnum fyrstu stig endursmíði hjólanna sem voru gerðar á sjöunda og áttunda áratug tuttugustu aldar og eru að endurnýjast aftur.

The Worshipful Company of Wheelwrights áætlaði að það væru um 25 starfandi hjólasmiðir en ekki allir í fullu starfi.

Samtökin sögðust ekki vita af neinum kvenkyns hjólasmiðum.

Sophie sagðist vera spennt að vinna við hlið Garner þar sem hún elskaði handavinnu.

Að vera hjólasmiður er meira eins og hendur vinna frekar en að vera í kennslustofunni svo ég nýt þess meira,

sagði hún.

Mér finnst gaman að vinna með mismunandi viðartegundir og verkfæri.

Ást Sophie á hestum laðaði hana líka að handverkinu.

Vagnarnir vekja áhuga minn og sagan á bak við þá og það sem vakti áhuga minn á vögnunum voru hestarnir.

Garner var fullur af lofi fyrir unga nemanda sinn og lýsti henni sem

mjög, mjög áhugasöm

og

hvati hennar sé einlægur.

Hún er mjög handlagin manneskja og vill bara taka þátt, satt best að segja,

sagði hann.

Það vill ekki hvert barn sitja fyrir framan tölvu.

Garner vonast til að koma á sérsniðnu hjólasmiðsnámi fyrir Sophie en ef það tekst ekki mun hann senda hana í Lincoln College til að fá próf í samsetningu harðviðarhluta.

Robert Hadfield

Robert Hadfield hjá fornbílaklúbbi Stóra-Bretlands segir að hjólasmiðir gegni mikilvægu hlutverki

Nokkrir meðlimir fornbílaklúbbs Stóra-Bretlands heimsóttu nýlega verkstæði Garner.

Stjórnarformaður, Robert Hadfield, 68, sagði:

Við getum ekki verið án Daníels vegna þess að það eru ekki margir í kringum okkur sem gætu endurbyggt tréhjól af bílum sem við erum með, svo við þurfum Daníel eins mikið og hann þarf okkur.

Fylgdu BBC Lincolnshire á Facebook, X (áður Twitter) og Instagram.

Sendu sögurnar þínar á eastyorkslincs.news@bbc.co.uk

Heimild: www.bbc.com

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Coca Cola sendiferðavagn #2Coca Cola sendiferðavagn #2

FrikkiFrikki 0 Comments

Uppfært 4 mars 2026

coca_cola
Svarthvít ljósmynd af Landan Smith á Coca-Cola-sendiferðavagni sem dreginn er af múldýrum. Óþekktur maður stendur við hlið vagnsins. Vagninum er lagt fyrir framan Mack’s Saloon á moldarvegi.

Coca-Cola afhent með múldýrum í Chattanooga, 1905

1905 var Chattanooga iðandi suðurríkjaborg þar sem framfarir og hefðir fóru saman, eins og afhendingaraðferðirnar báru með sér.

Á steinlögðum götum og moldarvegum voru múldýravagnar algeng sjón.

En þetta var enginn venjulegur sendiferðavagn – hann var skreyttur hinu þekkta Coca-Cola-merki og flutti flöskur af þessum vinsæla gosdrykk til fyrirtækja á svæðinu.

Þessi sjón fangaði einstaka blöndu af gömlum flutningsmáta og uppgangi nútímaverslunarvara.

Svarthvít ljósmynd frá þessum tíma, sem varðveitt er í Ríkisbókasafni og skjalasafni Tennessee, sýnir Coca-Cola vagn dreginn af múldýrum sem lagt er fyrir framan Mack’s Saloon.

Landan Smith, maðurinn sem sá um þennan verðmæta farm, situr efst á vagninum með höndina á taumunum.

Við hlið hans stendur óþekktur maður, ef til vill viðskiptavinur eða samstarfsmaður, sem endurspeglar samofið líf íbúa Chattanooga.

Rykugur moldarvegurinn og timburframhlið krárinnar kalla fram tíma þegar lífið gekk hægar en verslun var að færast í aukana.

Í upphafi 20. aldar var Coca-Cola í hraðri útrás um suðurríkin, þökk sé nýstárlegri átöppunartækni sem var frumkvöðlastarf í Chattanooga árið 1899.

Þessi ljósmynd markar lykilatriði í sögu drykkjarins og sýnir hvernig hann var afhentur á krár, veitingastaði og verslanir með múldýravögnum, sem gerði Coca-Cola aðgengilegt öllum.

Starf Landans Smith hefði ekki aðeins krafist þess að hann stjórnaði múldýrunum heldur einnig að hann tryggði að glerflöskurnar kæmust heilar á leiðarenda.

Að sjá myndir af vagninum á ferð um bæinn hefði verið kunnuglegt og blandað saman iðnaðarvexti Chattanooga við sveitablæinn sem einkenndi stóran hluta svæðisins.

Þessi ljósmynd fangar meira en bara afhendingaratriðin; hún gefur innsýn í skurðpunkt sögu og menningar, þar sem staðbundnar hefðir mættu dögun fjöldamarkaðsvara eins og Coca-Cola.

Hún er áminning um hlutverk borgarinnar í fyrstu dreifingu Coca-Cola og venjulega fólkið sem hjálpaði til við að byggja upp þetta þekkta vörumerki.

Nátengt efni!

1910Pepsi sendiferðavagn #1
1905Coca Cola sendiferðavagn #2
1900Coca Cola sendiferdavagn #1
1886Coca Cola antik flaskan!

Upprunaheimild: Ríkisbókasafn og skjalasafn Tennessee. Old Light Society Facebook

Heimild: History’s Mysteries Facebook

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...Lesa áfram ...

Vagnaumferðin og hrossamykjuvandamál 1894 #1Vagnaumferðin og hrossamykjuvandamál 1894 #1

FrikkiFrikki 0 Comments

Uppfært 6. mars 2026

Mikla vagnaumferðin og hrossamykjuvandamálið 1894.

Á 18. öld voru jafnvel smábæir eins og Kingston, Twickenham og jafnvel Richmond að vakna upp við frekar ósmekklegt borgarvandamál – hrossaskít um götur.

Þetta var þó lítið miðað við vandamálið sem byrjaði að koma upp í stórum bæjum og borgum.

Í lok 1800 voru bæir og borgir um allt land að

drukkna í hrossastaði

vegna þess að í auknum mæli urðu íbúarnir háðir hestum til að flytja bæði fólk og vörur.

Til að setja það í samhengi má benda á að á 19. öld voru yfir 11.000 Hansom-leiguvagnar á götum London einum saman.

Það voru líka nokkur þúsund hestavagnar, sem hver þurfti 12 hesta á dag, sem gerir samtals yfir 50.000 hesta sem flytja fólk um borgina á hverjum degi.

Því til viðbótar voru enn fleiri hestvagnar og þungaflutningavagnar um stræti borgar sem þá var stærsta borg í heimi.

Jafnvel í smærri bæjum eins og Richmond, þar sem tiltölulega fáir hestar voru til samanburðar, skapaði það samt vandamál.

Helsta áhyggjuefnið var auðvitað mykjumagnið sem skilið var eftir á götunum.

Að meðaltali mun hestur framleiða á milli tæp 7 og tæp 16 kíló af mykju á dag, svo lesandinn getur ímyndað sér hversu stórt vandamálið er.

Hver hestur framleiddi líka um 2 lítra af þvagi á dag og til að gera illt verra voru meðallífslíkur vinnuhests aðeins um 3 ár.

Því þurfti einnig að fjarlægja hestahræ af götum bæja og borga.

Hræin voru oft látin rotna svo auðveldara væri að saga þau í sundur til að fjarlægja þau.

hrossamykja

Málið kom af krafti í umræðuna þegar The Times 1894 spáði…

Eftir 50 ár munu allar götur í London verða grafnar undir rúmlega 90 sentímetra af mykju.

Þetta varð þekkt sem

stóra hestaskítskreppan 1894.

Hins vegar þegar vandamálið var verst var björgunin í formi uppfinningarinnar eða bílsins.

Sem betur fer byrjaði Henry Ford að smíða bíla á viðráðanlegu verði.

Rafmagnssporvagnar og vélknúnir almenningsvagnar birtust einnig á götunum í stað hestavagnanna.

1912 hafði það sem áður virtist óyfirstíganlegt vandamál verið leyst og vélknúin farartæki urðu aðaluppspretta flutninga.

Heimild: Bill Taylor á Facebook

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Lesa áfram ...Lesa áfram ...
  1. Page:
  2. 1
  3. 2