Ég bjargaði hlutunum úr harðviðar-hestasleðanum mínum er geymslustaðurinn hans var seldur.
Meðfylgjandi er mynd af bílakerru með hlutum sem ég bjargaði.
Meiðunum virðist fylgja nóg af járnhlutum og fyrri viðum til að komast að því hvernig hann leit út.
Þegar kemur að yfirbyggingunni hef ég mun minna tiltækt til að nota fyrirmynd.
Ég held að ég sé með aðalharðviðinn réttan úr járnverkingu og harðviðarleifar sem eftir voru en ég get ekki fundið út hvernig fuglafígúran, sem er líka með lítið ryðgaðan járnbút sem hangir við, samlagast aðalgrindinni.
Ég er líka ekki viss um hvernig gólfið er skipulagt og smíðað.
Allar myndir sem ég finn eru ekki nógu góðar til að gefa mér hugmyndir ásamt því að ég er ekki viss um gerðina/heiti sleðans þar sem ég hef ekki séð hann í 40 ár.
Ég gaf samt út myndina af því sem mér finnst komast næst upprunanum.
Allar hugmyndir, eða betri myndir af smáatriðunum eða jafnvel uppflettibók, væri frábær hjálp!
Með fyrir fram þökk. Paul.
Ekki minnst á smíðaár eða tímabil.
Teikning úr bókinni
Horse Drawn Sleighs,
eftir Susan Green. Önnur útgáfa 2003: Teikning af Cutter sem kemst hvað næst á þessum myndunum.
Sést fuglahöfuðið (ornimentið), hvernig gengið er frá því, og hvar það er staðsett.
Heimild: Paul DeLongpre Facebook og teiknaðar myndir. Horsed Drawn Sleights, önnur útgáfa; Susan Green.
hunda vagn. Það er markaðsdagur og farið í – vikulegur taktur viðskipta, þjarks og kunnuglegra andlita.
Í Belgíu í byrjun 20. aldar endurspegluðu slíkar senur hið þögla þrek sveitalífsins, þar sem samfélag og vinna færðust í jöfnum takti undir árstíðaskiptunum.
Takið eftir að hundurinn lengra frá okkur á myndinni er með hauspoka! Sennilega svo hann gangist undir skipanir og hlýði?
Heimild: Timeless Tales Facebook
Þýðandi: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)
Hjón á leið á markaðinn í Belgíu 1912
Því miður finn ég ekki frekari heimildir um þessa mynd en það hefði verið skemmtilegt.
Svarthvít ljósmynd af Landan Smith á Coca-Cola-sendiferðavagni sem dreginn er af múldýrum. Óþekktur maður stendur við hlið vagnsins. Vagninum er lagt fyrir framan Mack’s Saloon á moldarvegi.
Coca-Cola afhent með múldýrum í Chattanooga, 1905
1905 var Chattanooga iðandi suðurríkjaborg þar sem framfarir og hefðir fóru saman, eins og afhendingaraðferðirnar báru með sér.
Á steinlögðum götum og moldarvegum voru múldýravagnar algeng sjón.
En þetta var enginn venjulegur sendiferðavagn – hann var skreyttur hinu þekkta Coca-Cola-merki og flutti flöskur af þessum vinsæla gosdrykk til fyrirtækja á svæðinu.
Þessi sjón fangaði einstaka blöndu af gömlum flutningsmáta og uppgangi nútímaverslunarvara.
Svarthvít ljósmynd frá þessum tíma, sem varðveitt er í Ríkisbókasafni og skjalasafni Tennessee, sýnir Coca-Cola vagn dreginn af múldýrum sem lagt er fyrir framan Mack’s Saloon.
Landan Smith, maðurinn sem sá um þennan verðmæta farm, situr efst á vagninum með höndina á taumunum.
Við hlið hans stendur óþekktur maður, ef til vill viðskiptavinur eða samstarfsmaður, sem endurspeglar samofið líf íbúa Chattanooga.
Rykugur moldarvegurinn og timburframhlið krárinnar kalla fram tíma þegar lífið gekk hægar en verslun var að færast í aukana.
Í upphafi 20. aldar var Coca-Cola í hraðri útrás um suðurríkin, þökk sé nýstárlegri átöppunartækni sem var frumkvöðlastarf í Chattanooga árið 1899.
Þessi ljósmynd markar lykilatriði í sögu drykkjarins og sýnir hvernig hann var afhentur á krár, veitingastaði og verslanir með múldýravögnum, sem gerði Coca-Cola aðgengilegt öllum.
Starf Landans Smith hefði ekki aðeins krafist þess að hann stjórnaði múldýrunum heldur einnig að hann tryggði að glerflöskurnar kæmust heilar á leiðarenda.
Að sjá myndir af vagninum á ferð um bæinn hefði verið kunnuglegt og blandað saman iðnaðarvexti Chattanooga við sveitablæinn sem einkenndi stóran hluta svæðisins.
Þessi ljósmynd fangar meira en bara afhendingaratriðin; hún gefur innsýn í skurðpunkt sögu og menningar, þar sem staðbundnar hefðir mættu dögun fjöldamarkaðsvara eins og Coca-Cola.
Hún er áminning um hlutverk borgarinnar í fyrstu dreifingu Coca-Cola og venjulega fólkið sem hjálpaði til við að byggja upp þetta þekkta vörumerki.
Nátengt efni!
1910
Pepsi sendiferðavagn #1
1905
Coca Cola sendiferðavagn #2
1900
Coca Cola sendiferdavagn #1
1886
Coca Cola antik flaskan!
Upprunaheimild: Ríkisbókasafn og skjalasafn Tennessee. Old Light Society Facebook
Mikla vagnaumferðin og hrossamykjuvandamálið 1894.
Á 18. öld voru jafnvel smábæir eins og Kingston, Twickenham og jafnvel Richmond að vakna upp við frekar ósmekklegt borgarvandamál – hrossaskít um götur.
Þetta var þó lítið miðað við vandamálið sem byrjaði að koma upp í stórum bæjum og borgum.
Í lok 1800 voru bæir og borgir um allt land að
drukkna í hrossastaði
vegna þess að í auknum mæli urðu íbúarnir háðir hestum til að flytja bæði fólk og vörur.
Til að setja það í samhengi má benda á að á 19. öld voru yfir 11.000 Hansom-leiguvagnar á götum London einum saman.
Það voru líka nokkur þúsund hestavagnar, sem hver þurfti 12 hesta á dag, sem gerir samtals yfir 50.000 hesta sem flytja fólk um borgina á hverjum degi.
Því til viðbótar voru enn fleiri hestvagnar og þungaflutningavagnar um stræti borgar sem þá var stærsta borg í heimi.
Jafnvel í smærri bæjum eins og Richmond, þar sem tiltölulega fáir hestar voru til samanburðar, skapaði það samt vandamál.
Helsta áhyggjuefnið var auðvitað mykjumagnið sem skilið var eftir á götunum.
Að meðaltali mun hestur framleiða á milli tæp 7 og tæp 16 kíló af mykju á dag, svo lesandinn getur ímyndað sér hversu stórt vandamálið er.
Hver hestur framleiddi líka um 2 lítra af þvagi á dag og til að gera illt verra voru meðallífslíkur vinnuhests aðeins um 3 ár.
Því þurfti einnig að fjarlægja hestahræ af götum bæja og borga.
Hræin voru oft látin rotna svo auðveldara væri að saga þau í sundur til að fjarlægja þau.
Málið kom af krafti í umræðuna þegar The Times 1894 spáði…
Eftir 50 ár munu allar götur í London verða grafnar undir rúmlega 90 sentímetra af mykju.
Þetta varð þekkt sem
stóra hestaskítskreppan 1894.
Hins vegar þegar vandamálið var verst var björgunin í formi uppfinningarinnar eða bílsins.
Sem betur fer byrjaði Henry Ford að smíða bíla á viðráðanlegu verði.
Rafmagnssporvagnar og vélknúnir almenningsvagnar birtust einnig á götunum í stað hestavagnanna.
1912 hafði það sem áður virtist óyfirstíganlegt vandamál verið leyst og vélknúin farartæki urðu aðaluppspretta flutninga.
Eftir Marshall Trimble | 6 desember, 2021 | True West Blog
Uppfært 28. mars 2026.
Murphy wagon
Vagnalestir hófu fyrst að stefna vestur í byrjun 1820 með opnun Santa Fe-slóðarinnar frá St Louis.
Hins vegar áttu brottfluttar lestir til Oregon og Kaliforníu uppruna sinn um miðjan 1840.
Það náði hámarki á 1850 eftir gullæðið í Kaliforníu.
Borgarastyrjöldin kom og fljótlega eftir að henni lauk var járnbrautinni yfir meginlandið lokið.
Enn voru nokkrar brottfluttar vagnalestar, aðrar millilandalínur voru kláraðar á næstu árum en flestir nýliðarnir komu með járnbrautum.
Þetta kom allt saman við samþykkt lög um heimabyggð árið 1862 sem áttu að hvetja til fólksflutninga vestur á bóginn.
Það var mikil löngun hjá fólki sem starfaði í myllunum í fjölmennum austurborgum og
nýir innflytjendur að eiga sitt eigið land og Homestead-lögin leyfðu þeim að skrá sig og setjast að á 160 hektara landi.
Ef þeir lifa á því í fimm ár, borgaði lítið gjald og þeir myndu fá eignarrétt á því.
Annaðhvort þyrftir þú að vera ríkisborgari eða vinna að því að verða það.
Union Pacific og Burlington Northern áttu um 16% hlut í Nebraska.
Fyrirtækin höfðu fengið stóra landstyrki svo þau réðu til sín fjölda fólks frá Bandaríkjunum og Evrópu til að fara vestur með járnbrautum og kaupa land af þeim.
Landnemi gæti keypt land fyrir $15 umsóknargjald en landnemar sem kaupa af járnbrautum gætu borgað $800 fyrir 160 hektara.
Járnbrautirnar höfðu meira að vinna svo þær auglýstu.
Þeir studdu umbótaáætlanir í landbúnaði sem myndu hjálpa bændum að ná árangri.
Þetta myndi skapa meiri þörf fyrir flutningaþjónustu.
Því meira sem bændum tókst, þeim mun betur tókst teinum.
Árið 1876 voru ellefu járnbrautir í Nebraska. Sumum brottfluttum dafnaði vel á meðan aðrir komust á land ónýtt til búskapar.
Þetta er áhugaverður og tiltölulega óþekktur hluti vestrænnar sögu.
Heimild: True West Magazine -blogg.
Hvernig var lífið í vagnalest á leið vestur?
Deborah Lynn Blumberg
Deborah Lynn Blumberg er rithöfundur og ritstjóri búsett í Maryland og forseti Washington D.C.-deildar Bandaríska félags blaðamanna og höfunda. Verk hennar hafa birst í ritum á borð við The Washington Post, The Wall Street Journal og MarketWatch. Hún safnar munum úr fyrrum stórverslun í New York-borg sem fjölskylda hennar átti, Gertz. Finndu hana á deborahlynnblumberg.com
Útgefið: 15. október 2025. Síðast uppfært: 16. október 2025.
Karlar höfðu tilhneigingu til að skrifa um reynslu sína af Oregon-slóðinni og öðrum ferðaleiðum vestur á bóginn sem ævintýri lífs síns. Konur, ekki svo mikið.
Fyrir farandfólk á 19. öld sem ferðaðist vestur yfir Ameríku í vagnlestum reyndi hver míla á líkama og sál.
Heimildarmynd frá 25. september 2025. um Oregon slóðina
Samantekt um heimildarmyndbandið
Heimildarmynd um Oregon-slóðina
Heimildarmyndin „American Traditions: The Oregon Trail“ fjallar um sögu Oregon-slóðarinnar, sem var lífæð fyrir þúsundir landnema á leið vestur í leit að nýjum tækifærum.
Efni myndarinnar
Myndin lýsir þeim miklu erfiðleikum sem landnemarnir stóðu frammi fyrir á ferð sinni, sem spannaði tvær aldir. Með viðtölum við sérfræðinga og persónulegum frásögnum er sýnt frá eftirfarandi áskorunum:
Ferðalög yfir hættuleg svæði, allt frá sléttunum miklu (Great Plains) til Klettafjalla (Rocky Mountains).
Erfið veðurskilyrði.
Skortur á auðlindum.
Sjúkdómar.
Ár sem þurfti að komast yfir.
Myndin fjallar ekki aðeins um líkamlega ferð heldur einnig um mannlegu sögurnar af von, fórnum og samfélagi sem einkenndu þessa miklu fólksflutninga. Hún kannar hvernig leit landnemanna að betra lífi endurmótaði bandarískt landslag og skildi eftir sig arfleifð sem heldur áfram að veita kynslóðum innblástur.
Tilgangur
Markmið myndarinnar er að veita áhorfendum dýpri skilning á lykilhlutverki Oregon-slóðarinnar í mótun Bandaríkjanna og heiðra minningu landnemanna sem ruddu brautina til vestursins. Hún er ætluð bæði áhugafólki um sögu og þeim sem leita að hvetjandi sögum um hugrekki og einurð.
Blöðrur á fótum, kæfandi ryk og skordýrasveimar voru aðeins nokkrar af mörgum líkamlegum áskorunum á þessari 2.000 mílna, margra mánaða langri ferð yfir sléttur, fjöll og eyðimerkur.
En innan um erfiðleikana upplifðu frumkvöðlarnir sem rúlluðu yfir álfuna einnig stundir af lotningu: glæsileg sólsetur yfir endalausum sléttum, víðáttumikið órofið landslag og ókunnugleg andlit sem mörkuðu hver ný landamæri.
Sumir frumkvöðlar skildu eftir sig frásagnir af ferðum sínum.
Í júní 1846 harmaði George Curry, farandi á vesturleið og síðar ritstjóri Oregon Spectator:
Ég er orðinn þreyttur á snigilhægum ferðum vagnanna.
Sama mánuð undraðist skólakennarinn Tamsen Eustis Donner frá Massachusetts, sem ferðaðist með eiginmanni sínum George og fimm dætrum þeirra í því sem síðar varð þekkt sem hinn örlagaríki Donner-hópur, í dagbók sinni að
sléttan milli Blue- og Platte-ánna er ólýsanlega fögur.
Báðar frásagnirnar koma fyrir í Overland in 1846: Diaries and Letters of the California-Oregon Trail, safnriti sagnfræðingsins Dale L. Morgan frá 1963 um skrif frumkvöðla.
Ferðalagið var spennandi og virtist sögulega mikilvægt því þú varst að uppfylla þessa amerísku goðsögn um að flytja landleiðina vestur,
segir Sarah Keyes, sýningarstjóri í Beinecke-bókasafni sjaldgæfra bóka og handrita í Yale.
En þegar þú ert í raun og veru á slóðinni ertu að bíða við árbakka, kljást við skordýrabit og oft og tíðum að ferðast mjög, mjög hægt.
Bjartsýni karla gegn tregðu kvenna
Lokkuð af fyrirheitum um frjósamt ræktarland og tækifæri til að byrja upp á nýtt lögðu nokkur hundruð þúsund karlar, konur og börn af stað á árabilinu 1840 til 1880.
Þau héldu vestur í hópum á yfirbyggðum vögnum sem dregnir voru af uxum, yfir graslendi, þurrar eyðimerkur og snævi þakin fjallaskörð, á leið til Kaliforníu og Oregon.
Fyrir síðari landnema var þessi draumur enn frekar magnaður af heimilisjarðalögunum (Homestead Act) frá 1862, sem Abraham Lincoln forseti undirritaði, en þau veittu landnemum sem vildu rækta landið 160 ekrur af landi.
Flestar ferðir vestur á bóginn hófust að áeggjan karla en konur slógust oft treglega í för.
Að sögn blaðamannsins og sagnfræðingsins Frank McLynn, höfundar bókarinnar Wagons West: The Epic Story of America’s Overland Trails, voru færri en ein af hverjum fjórum konum sem héldu dagbækur á ferðalaginu sammála ákvörðuninni um að flytja.
Oft harma konur í einkadagbókum sínum: ‚Af hverju erum við að leggja í þetta fífldjarfa erindi og slíta okkur frá því tengslaneti sem við höfum heima og er undirstaða lífs okkar?
Segir Stephen Aron, forseti og forstjóri Autry Museum of the American West og prófessor emeritus í sagnfræði við Kaliforníuháskóla í Los Angeles.
Skipulag ferðarinnar vestur
Flestar landnemafjölskyldur – aðallega millistéttarfólk frá Ohio, Indiana, Illinois og Missouri – lögðu af stað frá Independence í Missouri, síðasta stóra útverði á vesturlandamærunum, eftir að hafa birgt sig upp af vistum.
John Shively, frumkvöðull og einn fyrstu landnemanna í Oregon, lagði til í handbók sinni frá 1846 að landnemar tækju með sér
nóg af hveiti og vel verkuðu beikoni til að endast alla leið ef hægt er“,
eitt eða tvö pör af hjartarleðursbuxum,
tvo hatta með mjög breiðum börðum og nokkur pör af grófum skóm eða stígvélum.
Tímasetning skipti öllu máli. Ef lagt var of snemma af stað var hætta á að ekki væri nægilegt gras fyrir uxa, múldýr, nautgripi og hesta vagnalestarinnar.
Ef lagt var of seint af stað gerðu gríðarlegir snjóstormar fjöllin ófær og landnemarnir urðu strandaglópar með minnkandi vistir.
Besti tíminn til að hefja ferðina var frá miðjum apríl til maí, að ráðleggingum Shivelys og annarra.
Dæmigerður dagur
Landnemarnir fylgdu ám og fóru að meðaltali 32 kílómetra á dag.
Þeir óku yfir þurrar sléttur fram hjá húsgögnum sem hafði verið hent til að létta á vögnunum og í gegnum akra af villtum túlípönum, lyklablómum og skriðstokkrósum.
Þegar á ferðalagið leið rákust þeir á grafir samferðafólks sem hafði látist úr veikindum eða af slysförum.
Landnemar sem voru vanir skógum og ræktarlöndum austurhluta Bandaríkjanna fannst víðáttumikið landslagið oft ruglingslegt, segir Keyes.
Þeir sjá glitrandi hillingar í fjarska og geta ekki metið hversu langt í burtu hlutir eru.
Karlar sáu um vagna og búfénað; konur gengu að mestu leyti.
Hljóðið frá drunandi vagnhjólum blandaðist við hvíslandi vindinn, fuglasöng og suð býflugna og engisprettna.
Karlar báru skotvopn og beittu svipum til að slá til skröltorma sem skriðu inn á slóð þeirra.
Ormar skriðu líka upp í rúm á nóttunni.
Dæmigerður dagur fól í sér að járna hest að nýju, gera við brotinn vagnaás eða sinna veikum eða slösuðum dýrum.
Smyrja þurfti vagnhjólin reglulega til að koma í veg fyrir að núningur eyðilegði legurnar.
Þegar smurfeitin kláraðist spunnu landnemarnir með því að nota buffala- eða úlfafitu.
Sömu húsverk, erfiðari aðstæður
Veiðar voru yfirleitt á könnu karla, sem sáu fyrir nauðsynlegum mat á ferðalaginu.
Frumkvöðullinn Edwin Bryant frá Kentucky undraðist að
vísundakjöt væri jafn ‚algengt og brómber‘
og sá ekki færri en 1.000 á dag á meðan
Alantilópur eru mjög algengar en erfitt er að veiða þær.
Vísundakjöt var
svo feitt, svo safaríkt, að það fær munnvatnið til að renna við tilhugsunina,
skrifaði kaupsýslumaðurinn og landneminn Charles Stanton, meðlimur Donner-leiðangursins.
Annar landnemi deildi glaðlega smáatriðum úr einni af máltíðum sínum:
Borðaði í gærkvöldi spóa, hrossagauk, lóu og önd – það er nú aldeilis sléttumatseðill fyrir þig!
Karlar hafa tilhneigingu til að skrifa um reynsluna sem ævintýri lífs síns,
segir Aron.
Konur, ekki svo mikið, þar sem lífið á slóðinni endurspeglaði húsverkin heima – eldamennsku, þrif og barnagæslu – en við erfiðari aðstæður.
Konur bökuðu brauð og hengdu mjólk utan á skoppandi vagna til að strokka smjör.
Þær leituðu að afskornum eldiviði og söfnuðu vísundaskít eða þurrkuðum saur sem brann lengur.
Næturnar voru þröngar og órólegar í tjaldi eða á þunnri dýnu sem lögð var ofan á viðargeymslukassa vagnsins.
Áhættur: Frá meindýrum til drepsótta
Veðrið á víðáttumiklu vestursvæðinu – sandstormar, regnskúrir eða snjóstormar – gat verið óútreiknanlegt og dramatískt.
Foreldrar róuðu börn sem voru skelfingu lostin yfir skyndiflóðum og þrumum sem glumdu hærra á opnum sléttunum.
Stormar gátu sent búfénað á flótta út í myrkrið.
John Bidwell, einn af fyrstu landnemunum sem ferðuðust með vagnlest frá Missouri til Kaliforníu, skrifaði að hann hefði séð haglél stærri en kalkúnaegg.
Og þegar 30 sentímetra rigning bleytti allt í vagni Amelia Knight árið 1852 og þessi ólétta sjö barna móðir frá Iowa gat ekki kveikt eld fór hópurinn svangur í rúmið, eins og hún skráði í dagbók sína.
Næturtíminn færði einnig með sér ærandi suð moskítóflugna.
Á Santa Fe-slóðinni árið 1846 skrifaði Susan Shelby Magoffin, sem hafði fæðst inn í eina af auðugustu fjölskyldum Kentucky, í dagbók sína:
Milljónir upp á milljónir voru að sveima í kringum mig og dynkurinn í þeim á vagninum minnti mig á úrhellisrigningu.
Þetta jafnaðist á við hvaða plágu sem var í Egyptalandi.
Landnemar stóðu einnig frammi fyrir hættulegri plágum.
Sú langstærsta var sjúkdómar, sérstaklega kólera vegna mengaðs vatns.
Þótt landnemar væru ekki í meiri hættu en fjölskyldur þeirra heima fyrir skorti þá greiðan aðgang að lækni.
Landnemar voru háðir ám fyrir bað og drykkjarvatn en hættulegar yfirferðir leiddu einnig til drukknana.
Vagnar sem hlupu af stað, troðningur, beinbrot vegna sparka frá múldýrum og byssuslys af slysni voru einnig veruleg áhætta.
Samskipti við frumbyggja, raunveruleg og ímynduð
Í huga landnema stafaði raunveruleg hætta af frumbyggjum Ameríku.
Í raun og veru var áhættan í lágmarki.
Samkvæmt McLynn létust aðeins um 4 prósent þeirra frumkvöðla sem fórust á slóðinni af völdum frumbyggja.
Vagnhjólin mörkuðu „varanlega undirskrift“ í svörðinn og klettana sums staðar
Sumir ættbálkameðlimir stálu hestum landnemanna.
Oftar voru þeir hjálpsamir leiðsögumenn og viðskiptafélagar.
Þeir leiddu frumkvöðla yfir ár – sumir tóku 25 sent fyrir vagninn – bentu á ætar rætur og skiptu á maís og graskerjum fyrir byssur, tóbak og kaffi.
Indíánarnir koma oft til að heimsækja okkur,
skrifaði Tamsen Donner um frumbyggjana,
og höfðingjar ættbálks fengu sér morgunverð í tjaldi okkar í morgun. Allir eru svo vingjarnlegir að ég get ekki annað en fundið til samkenndar og vináttu með þeim.
Járnbrautir koma í stað vagnaferða
Síðari landnemar nutu góðs af verslunarstöðvum meðfram slóðunum – ef þeir höfðu efni á hinu háa verði.
Landnemar lærðu einnig af martraðarkenndri sögu Donner-hópsins.
Aðeins helmingur þeirra 87 karla, kvenna og barna sem lögðu af stað frá Springfield í Illinois til Kaliforníu lifði af eftir að slæmar leiðbeiningar, rangar beygjur og skyndilegir, fordæmalausir snjóstormar urðu til þess að þau urðu strandaglópar vikum saman.
Nokkrir lifðu af, að því er sagt er, með því að leggjast á mannát.
Þrátt fyrir áhættuna, hætturnar og einhæfnina á leiðinni upplifðu landnemarnir samt stundir tómstunda, samfélags og fegurðar.
Á kvöldin söfnuðust fjölskyldur saman við varðeldinn, spiluðu á mandólín, banjó eða harmonikku og sungu.
Biblíulestrar á sunnudögum voru einnig algengir – og örugglega huggunarríkar stundir,
segir Keyes.
Knight skrifaði í dagbók sína um þá gleðistund þegar
einn af hjálparmönnum okkar færði mér fallegan blómvönd.
Seint á fimmta áratug 19. aldar breytti gullæðið í Kaliforníu vesturleiðunum í yfirfulla og hættulega þjóðvegi.
Áratugina á eftir vék ískrið í vagnhjólunum fyrir flauti gufunnar þegar járnbrautarteinar breiddust út um Ameríku og tengdu austur og vestur.
Um miðjan níunda áratug 19. aldar, þegar síðustu stóru köflum járnbrautanetsins þvert yfir meginlandið var lokið, hurfu vagnaferðir yfir landið nánast alveg.
Ein af fáum áþreifanlegum ummerkjum þjóðflutninganna miklu. Vagnahjólför gera meira en að merkja klöppina.
Það sem áður hafði verið erfið margra mánaða áhættuför varð að nokkurra daga ferðalagi – öruggu fyrir moskítóflugum, höggormum og stormum – þegar ný kynslóð landnema sveif vestur á bóginn í skjóli stálvagna nýsameinaðrar þjóðar.
Bozeman-slóðin varð til á tímum mikillar landþenslu vestur á bóginn um miðja nítjándu öld.
Í meginatriðum var Bozeman-slóðin táknræn fyrir hina víðtæku landþenslu Bandaríkjamanna vestur á bóginn á 19. öld.
Hún táknaði bæði þau tækifæri sem margir leituðu að og þær áskoranir og átök sem fylgdu svo hraðri útþenslu inn á áður ósnortin landsvæði.
Bozeman-slóðin var afleggjari af Oregon-slóðinni, styttri leið að nýfundnum gullnámum í Montana-umdæminu. Hún lá í gegnum miðju landsvæðis indíána. Hún varð kveikjan að árekstri menningarheima sem leiddi til stríðsátaka, eyðileggingar og hörmunga. Fyrst sýnt í sjónvarpi í mars 2019.
Bozeman-slóðin var landleið sem tengdi gullæðissvæði Montana við Oregon-slóðina um miðjan sjöunda áratug 19. aldar.
Slóðin var nefnd eftir John Bozeman, sem ásamt félaga sínum, John Jacobs, ruddi stóran hluta leiðarinnar 1863.
Slóðin lá í gegnum það sem nú er Wyoming og þveraði hefðbundin veiðilönd ýmissa frumbyggjaættbálka, aðallega Lakota-Síuxa.
Gull í Montana
Í upphafi sjöunda áratugar 19. aldar fundust umtalsverðar gullnámur í Montana-landsvæðinu, sérstaklega í nágrenni Bannack, Virginia City og síðar Helena.
Þessar uppgötvanir leiddu til straums námuverkamanna og landnema á svæðið, sem voru áfjáðir í að stika út sín svæði og nýta sér efnahagsleg tækifæri.
Þörfin fyrir beina leið frá Oregon-slóðinni að þessum gullsvæðum í Montana varð augljós.
Bozeman-slóðin, eins og hún var rudd af John Bozeman og John Jacobs, lofaði beinni leið að gullsvæðum Montana samanborið við lengri, eldri leiðir.
Slóðin hófst við Norður Platte-ána (nálægt núverandi Douglas í Wyoming) og tengdist Oregon-slóðinni.
Þaðan lá hún í gegnum Powder River-vatnasviðið og norður að Yellowstone-ánni og náði að lokum til gullsvæðanna í Montana.
Hún stytti í raun ferðavegalengd og ferðatíma fyrir marga sem leituðu gæfunnar.
Landnemar og frumkvöðlar
Auk námuverkamanna laðaði Bozeman-slóðin að sér ýmsa einstaklinga og hópa.
Landnemum sem vildu stofna ný heimili og hefja nýtt líf í Montana-landsvæðinu þótti slóðin gagnleg.
Auk þess sáu frumkvöðlar efnahagslega möguleika svæðisins, ekki aðeins í gulli heldur einnig í því að stofna fyrirtæki til að þjónusta vaxandi íbúafjölda.
Þar á meðal voru kaupmenn, verslunarmenn og þeir sem vildu koma á fót þjónustu meðfram slóðinni.
Bandaríkjaher viðurkenndi hernaðarlegt og efnahagslegt mikilvægi slóðarinnar og reyndi að vernda hana og tryggja aðgengi að henni.
Phil Kearny virkið
Herinn stofnaði virki meðfram slóðinni, svo sem Fort Phil Kearny, Fort C.F. Smith og Fort Reno, með það að markmiði að tryggja örugga ferð ferðalanga fyrir hugsanlegum ógnum, sérstaklega frá frumbyggjaættbálkum sem litu á slóðina sem innrás á landsvæði sín.
Eftirgerð af Phil Kearny virkinu
Átök við frumbyggja
Leið Bozeman-slóðarinnar í gegnum hefðbundin landsvæði nokkurra frumbyggjaættbálka, sérstaklega Lakota-Síuxa, Norður-Cheyenne og Arapaho, leiddi til verulegrar spennu og átaka.
Þetta baksvið er nauðsynlegt til að skilja stríð Rauða skýsins (Red Cloud).
Helg landsvæði
Bozeman-slóðin lá í gegnum Powder River-svæðið í Wyoming, svæði sem var talið mikilvægt fyrir lífshætti ættbálkanna.
Þetta svæði var ekki aðeins auðugt af auðlindum eins og veiðidýrum (sérstaklega vísundum) heldur hafði það einnig andlega þýðingu fyrir ættbálkana.
Sáttmálabrot
Fyrri sáttmálar, eins og Fort Laramie-sáttmálinn frá 1851, höfðu viðurkennt hluta Powder River-svæðisins sem landsvæði frumbyggja.
Fort Laramire
Stofnun Bozeman-slóðarinnar og síðari hernaðarviðvera braut í bága við þessa samninga og jók spennuna.
Fyrstu skærur
Þegar landnemar og námuverkamenn tóku að nota Bozeman-slóðina fjölgaði árekstrum milli þeirra og frumbyggjanna.
Þessi fyrstu átök snerust oft um mál eins og stolinn búfénað, árásir á vagnalestir eða hefndaraðgerðir fyrir meint brot.
Stríð rauða skýsins (1866–1868)
Í viðleitni til að vernda ferðalanga á Bozeman-slóðinni ákvað Bandaríkjaher að stofna röð virkja meðfram leiðinni.
Rauða skýið (Red Cloud) eftir John Hillers um 1880
Fort Phil Kearny, Fort C.F. Smith og Fort Reno voru meðal þeirra þekktustu.
Hins vegar var bygging og viðvera þessara virkja frekari ágangur á landsvæði frumbyggja og jók spennuna.
Rauða skýið, höfðingi Oglala-Lakota, varð aðalpersónan í andstöðunni við yfirgang Bandaríkjanna.
Hann gerði sér grein fyrir þeirri tilvistarógn sem stafaði af stöðugum straumi landnema og viðveru hersins og safnaði saman ýmsum ættbálkum, aðallega Lakota-Síuxum, Norður-Cheyenne og Arapaho, í sameinaðri andspyrnu gegn herafla Bandaríkjanna.
Markverðar orrustur
Sérstaklega mikilvæg orrusta í stríði Rauða skýsins var Fetterman-bardaginn 1866.
Hersveit 81 hermanna og borgara undir stjórn Williams J. Fetterman, kapteins, elti lítinn frumbyggjaflokk nálægt Fort Phil Kearny.
Þeir voru leiddir í fyrirsát og öll hersveitin var drepin.
Þessi bardagi var mikill sigur fyrir Rauða skýið og bandamenn hans og átakanlegur ósigur fyrir Bandaríkjaher.
Vagnakassa-bardaginn
1867, nálægt Fort Phil Kearny, varði hópur bandarískra hermanna, sem notuðu nýútgefna afturhlaðna riffla, með góðum árangri vagnkassavirki fyrir mun stærri her stríðsmanna í Vagnkassabardaganum.
Þrátt fyrir að vera í miklum minnihluta gerði varnarstaða hermannanna og hraður skothraði nýju vopnanna þeim kleift að verjast árásarmönnunum.
Fort Laramie-sáttmálinn (1868)
Bandaríkjastjórn gerði sér grein fyrir kostnaði og áskorunum átakanna og hóf sáttmálaviðræður.
Meðlimir friðarnefndar indíána í Fort Laramie
Fort Laramie-sáttmálinn sem gerður var 1868 var mikill sigur fyrir Rauða ský og bandamenn hans.
Meðlimir friðarnefndar indíána í Fort Laramie
Bandaríkin samþykktu að yfirgefa virkin meðfram Bozeman-slóðinni og viðurkenndu Powder River-svæðið sem yfirráðasvæði frumbyggja.
Þessi heimild sýnir undirritun friðarsáttmála af hálfu William T. Sherman og Sioux-indíána í Fort Laramie, Wyoming.
Þetta lokaði í raun slóðinni fyrir hvíta landnema.
Lok stríðs Rauða skýs markaði eitt af fáum tilvikum þar sem hersveitir frumbyggja unnu marktækan sigur á Bandaríkjaher á 19. öld.
Á árunum sem fylgdu, eftir því sem útþensla Bandaríkjanna hélt áfram og önnur gullæði komu upp, hélst þrýstingurinn og ágangurinn á yfirráðasvæði frumbyggja sem leiddi til frekari átaka.
Arfleifð Bozeman-slóðarinnar
Mikilvægi slóðarinnar var tiltölulega skammvinnt.
Átökin við frumbyggjaættbálkana og Fort Laramie-sáttmálinn sem gerður var í kjölfarið 1868 leiddu til þess að Bozeman-slóðinni var formlega lokað fyrir hvítum landnemum.
Þegar Norður-Kyrrahafs-járnbrautin náði til Montana snemma á níunda áratug 19. aldar hafði slóðin að mestu verið yfirgefin í þágu aðgengilegri og öruggari járnbrautarflutninga.
Bozeman-slóðin er enn tákn um útþensluna vestur á bóginn, árekstur menningarheima og þá baráttu og áskoranir sem bæði frumbyggjar og landnemar stóðu frammi fyrir á þessu tímabili.
Í dag er enn hægt að rekja hluta slóðarinnar og hennar er minnst með sögulegum merkjum og stöðum.
Í heildina er Bozeman-slóðin mikilvægur kafli í sögu bandaríska vestursins, sem lýsir þeirri spennu, metnaði og breytingum sem einkenndu það tímabil.
Útgefið 4. mars 2010 uppfært 28. maí 2025. Af History.com
Orrustan um Alamo í sjálfstæðisstríði Texas gegn Mexíkó stóð í þrettán daga, frá 23. febrúar 1836 til 6. mars 1836.
Í desember 1835 hafði hópur sjálfboðaliða úr röðum Texasbúa hernumið Alamo, fyrrum franskt kanslaraklaustur nálægt núverandi borg San Antonio.
Þann 23. febrúar hóf mexíkóskt herlið, sem taldi þúsundir manna og var undir stjórn Antonio Lopez de Santa Anna hershöfðingja, umsátur um virkið.
Þrátt fyrir að vera langtum færri stóðust hinir 200 verjendur Alamo, undir stjórn James Bowie og William Travis, og þar á meðal hinn frægi landkönnuður Davy Crockett, vörn í 13 daga áður en mexíkósku hersveitirnar yfirbuguðu þá að lokum.
Fyrir Texasbúa varð orrustan um Alamo varanlegt tákn um andspyrnu þeirra gegn kúgun og baráttu þeirra fyrir sjálfstæði, sem þeir unnu síðar sama ár.
Orrustukallið
munum eftir Alamo
varð síðar vinsælt í stríði Mexíkó og Bandaríkjanna 1846–1848.
Fyrri saga Alamo
Spænskir landnemar byggðu trúboðsstöðina San Antonio de Valero, nefnda eftir heilögum Antoníusi frá Padúa, á bökkum San Antonio-árinnar um 1718.
Þeir stofnuðu einnig nálægt herstöðina San Antonio de Béxar, sem varð fljótlega miðstöð byggðar sem þekkt var sem San Fernando de Béxar (síðar endurnefnt San Antonio).
Trúboðsstöðin San Antonio de Valero hýsti trúboða og frumbyggja sem þeir höfðu snúið til trúar í um 70 ár, eða þar til 1793, þegar spænsk yfirvöld leystu upp hinar fimm trúboðsstöðvar í San Antonio og dreifðu löndum þeirra meðal íbúa á svæðinu.
Vissirðu þetta?
Tíu árum eftir að Texas vann sjálfstæði sitt og skömmu eftir að það var innlimað í Bandaríkin, endurvöktu bandarískir hermenn orrustuhrópið
Munið eftir Alamo!
í stríði Bandaríkjanna og Mexíkó á árunum 1846–1848.
Í upphafi 19. aldar voru spænskar hersveitir staðsettar í yfirgefinni kapellu fyrrum trúboðsstöðvarinnar.
Vegna þess að hún stóð í lundi asparviðartrjáa kölluðu hermennirnir nýja virkið sitt
El Alamo
eftir spænska orðinu yfir asparvið og til heiðurs Alamo de Parras, heimabæ þeirra í Mexíkó.
Hersveitir – fyrst spænskar, síðan uppreisnarmanna og síðar mexíkóskar – hertóku Alamo á meðan og eftir sjálfstæðisstríð Mexíkó frá Spáni í upphafi þriðja áratugar 19. aldar.
Sumarið 1821 kom Stephen Austin til San Antonio ásamt um 300 bandarískum fjölskyldum sem spænsk stjórnvöld höfðu leyft að setjast að í Texas.
Fólksflutningar bandarískra ríkisborgara til Texas jukust á næstu áratugum og kveiktu byltingarhreyfingu sem átti eftir að brjótast út í vopnuð átök um miðjan fjórða áratug 19. aldar.
Orrustan um Alamo
Í desember 1835, á fyrstu stigum sjálfstæðisstríðs Texas frá Mexíkó, yfirbugaði hópur sjálfboðaliða frá Texas (eða Texian), undir forystu George Collinsworth og Benjamin Milam, mexíkóska herliðið í Alamo og hertók virkið og náði þannig yfirráðum yfir San Antonio.
Um miðjan febrúar 1836 höfðu James Bowie ofursti og William B. Travis ofursti tekið við stjórn hersveita Texas í San Antonio.
Þrátt fyrir að Sam Houston, nýskipaður yfirhershöfðingi hersveita Texas, héldi því fram að yfirgefa ætti San Antonio vegna ófullnægjandi fjölda hermanna grófu varnarmenn Alamo – undir forystu Bowie og Travis – sig engu að síður í stöður, reiðubúnir að verja virkið til síðasta manns.
Meðal þessara varnarmanna, sem þrátt fyrir síðari liðsauka urðu aldrei fleiri en 200, var Davy Crockett, hinn frægi landkönnuður og fyrrverandi þingmaður frá Tennessee, sem hafði komið í byrjun febrúar.
Þann 23. febrúar hóf mexíkóskur her, sem samanstóð af einhvers staðar á bilinu 1.800 til 6.000 mönnum (samkvæmt ýmsum áætlunum) og var undir stjórn Antonio Lopez de Santa Anna hershöfðingja, umsátur um virkið.
Texasbúar héldu út í 13 daga, en að morgni 6. mars brutust mexíkóskar hersveitir í gegnum skarð í ytri vegg virkisgarðsins og yfirbuguðu þá.
Santa Anna skipaði mönnum sínum að taka enga fanga og aðeins örfáum Texasbúum var hlíft.
Ein þeirra var Susannah Dickinson, eiginkona Almaron Dickinson skipstjóra (sem var drepinn), og ungbarn þeirra, Angelina.
Santa Anna sendi þær til herbúða Houstons í Gonzalez með viðvörun um að sömu örlög biðu hinna Texasbúanna ef þeir héldu áfram uppreisn sinni.
Mexíkóskar hersveitir urðu einnig fyrir miklu mannfalli í orrustunni um Alamo og misstu á bilinu 600 til 1.600 menn.
Arfleifð Alamo
Frá mars til maí hertóku mexíkóskar hersveitir Alamo á ný.
Elsta þekkta ljósmyndin sem tekin var í Texas, daguerre-mynd frá 1849, ljósmyndari óþekktur (Center for American History, University of Texas at Austin).
Fyrir Texasbúa varð orrustan um Alamo tákn um hetjulega mótspyrnu og hvatningaróp í sjálfstæðisbaráttu þeirra.
Þann 21. apríl 1836 sigruðu Sam Houston og um 800 Texasbúar 1.500 manna mexíkóskt herlið Santa Anna við San Jacinto (nálægt þeim stað þar sem Houston stendur nú) og hrópuðu
Munið Alamo!
þegar þeir gerðu árás.
Sigurinn tryggði árangur sjálfstæðisbaráttu Texas: Santa Anna, sem hafði verið tekin til fanga, samdi við Houston um að binda enda á stríðið.
Í maí var mexíkóskum hersveitum í San Antonio skipað að hörfa og rífa niður varnarvirki Alamo á leið sinni.
Þrælahald og Alamo
Sumir sagnfræðingar telja að þrælahald hafi verið aðalástæðan fyrir átökunum við Alamo og halda því fram að tilraunir Mexíkó til að binda enda á þrælahald hafi stangast á við vonir margra hvítra landnema í Texas á þeim tíma sem fluttu til svæðisins til að rækta bómull.
Endurbætur á Alamo hafa áður tafist vegna svipaðra umræðna um arfleifð staðarins og hlutverk þrælahalds í byltingunni í Texas.
„Munið Alamo!“
Árið 1845 innlimuðu Bandaríkin Texas.
Í mörg ár á eftir hafði bandaríski herinn hermenn á staðnum og geymdi birgðir í Alamo.
Barist um 18 punda fallbyssuna eftir Gary Zaboly. Fengin að láni frá Alamo-safninu.
Alamo var áfram tákn um hugrekki og í stríði Mexíkó og Bandaríkjanna 1846–1848 endurvöktu bandarískir hermenn hvatningarópið
Munið Alamo!
í baráttu sinni gegn mexíkóskum hersveitum.
Alamo hefur verið minnst á öllu mögulegu, allt frá frímerkjum til kvikmyndarinnar The Alamo frá 1960 með John Wayne í hlutverki Davy Crockett.
Ameríka, sagan af okkur: Alamo frá History
Árið 1883 keypti Texasríki Alamo og eignaðist síðar réttindi að öllu landsvæðinu í kring.
Dætur lýðveldisins Texas, kvennasamtök sem innihalda afkomendur elstu íbúa Texas, hafa haft umsjón með Alamo síðan 1905.
Í dag heimsækja meira en 2,5 milljónir manna Alamo á ári. Á 4,2 ekru svæðinu eru nokkrar upprunalegar byggingar sem eru frá trúboðstímabilinu.
Tilvitnun í Ronnie Beckham út hópnum Traces og Texas, Facebook.
Heimildin er þaðan.
Jæja núna… Ég hélt að ég hefði séð næstum allar myndir af Alamo (af svipmyndum sem teknar voru af fólki) sem voru þarna úti, en Traces of Texas-lesarinn Will Offley sendi vinsamlegast inn þessa ca 1898 eina og ég trúi ekki að ég hafi nokkurn tíma séð hana áður.
Uppfinningamaðurinn sem breytti heiminum en dó snauður og veikur!
„Ekki fer saman gæfa og gjörvileiki.“
Charles Goodyear fæddur 29 desember 1800.
Charles Goodyear hætti í skóla 12 ára gamall og hóf störf í vélbúnaðarverslun föður síns í Connecticut.
Hann giftist EllaClarisse Beecher 23 ára gamall og fljótlega eftir það fluttu þau hjónin til Fíladelfíu þar sem Goodyear opnaði eigin vélbúnaðarverslun.
Goodyear var hæfur kaupmaður en ástríður hans voru efnafræði, efnisfræði og uppfinningar. Seint á tíunda áratugnum varð hann sérstaklega heillaður af því að finna og bæta hagnýta notkun á náttúrulegu gúmmíi (kallað Indlandsgúmmí).
Tilraunir hans myndu breyta heiminum en leið Goodyears til árangurs yrði krefjandi.
Árið 1830, 29 ára gamall, var Goodyear haldinn heilsubresti og gúmmítilraunir hans (sem hann hafði fjármagnað með lántöku) höfðu ekki borið árangur.
Í lok ársins var fyrirtæki hans orðið gjaldþrota og hann var settur í skuldafangelsi. Þetta var grunsamleg byrjun á ferli hans sem vísindamanns og uppfinningamanns.
Helstu vandkvæðin við að finna notkunarmöguleika fyrir náttúrulegt gúmmí voru þau að efnið var óteygjanlegt og ekki endingargott, brotnaði niður og límdist við hitastig.
Goodyear var staðráðinn í að finna efnafræðilega lausn á þessum vandamálum og hóf tilraunir sínar í fangelsinu.
Eftir fjölda mistaka urðu tímamót þegar hann reyndi að hita gúmmíið með brennisteini og öðrum íblöndunarefnum.
Árið 1843 skrifaði hann vini sínum: „Ég hef fundið upp nýja aðferð til að herða gúmmí með brennisteini og hún er jafn betri en gamla aðferðin og malarjárnið er betra en steypujárnið. Ég hef kallað það Vulkansuðu“.
Goodyear sótti um einkaleyfi fyrir gúmmíi með Vulkansuðu 24. febrúar 1844 (sama aðferð er notuð í dag og fyrir 181 ári þegar þetta er uppfært mars 2025).
Einkaleyfið var gefið út fjórum mánuðum síðar. Það er vulkansuðu að þakka að gúmmí er hægt að nota í dekk, skósóla, slöngur og ótalmargt annað. Þetta var eitt mikilvægasta tækniafrek 19. aldar.
Útskýring: ,,Vulcanization“ er ferli þar sem gúmmísameindir eru efnafræðilega tengdar saman með hita og þrýstingi við lífræn/ólífræn efni. Gúmmíið sem er efnafræðilega tengt saman kallast vulkansuða.
Tæpum 40 árum síðar var hjólbarða- og gúmmífyrirtækið Goodyear, sem Frank Seiberling stofnaði í Akron í Ohio, nefnt til heiðurs Charles Goodyear. Hvorki Charles Goodyear né nokkur í fjölskyldu hans tengdust fyrirtækinu.
Frank Seiberling
SagnfræðingurinnSamuel Eliot Morrison velti fyrir sér afrekum Goodyears og sagði: „Sagan um Goodyear og uppgötvun hans á efnasuðunni er ein sú áhugaverðasta og lærdómsríkasta í sögu vísinda og iðnaðar.“
En eins og hann bætti við: „Þetta er líka epísk saga um þjáningar og sigur mannsins, því líf Goodyears var nánast samfelld barátta gegn fátækt og heilsuleysi.“
Goodyear var sjálfur heimspekingur um að hann hefði ekki náð fjárhagslegum árangri og skrifaði að hann væri ekki tilbúinn að kvarta yfir því að hann hefði plantað og aðrir hefðu safnað ávöxtunum.
Ekki ætti að meta kosti starfsframa í lífinu eingöngu út frá stöðluðum dollurum og krónum, eins og of oft er gert. Maðurinn hefur bara ástæðu til að sjá eftir því þegar hann sáir og enginn uppsker.“
Uxavagn til grjótflutninga frá Rieti, keypt 1993, endurgerð 2013, mynd fyrir endurgerð. 3 mynd fyrir neðan. Ekki getið um smíðaár. Ekki fáanlegar meiri heimildir.
Til sölu í Belgíu í apríl 2023. Á aðeins kr: 1.850.000. Tilheyrði ríkustu fjölskyldu heims þá!
Coupé er staðsettur nálægt Londerzeel í Belgíu. Hann er smíðaður af ríkustu fjölskyldu heims, Rothschild & Ellis.
Þeir framleiddu Renault í byrjun bílaaldar og fram á 20. öldina.
Þeir smíðuðu einnig utan um Mercedes, ásamt fleiri tegundum þann tíma. Æviágrip Rothschild
Þessi Coupé virðist vera upprunalegur ef dæma má af handfangi hurðarinnar og uppstiginu!
Þessi mynd upplýsir okkur um franska bogann í framhornpóstinum sem var sérfrönsk aðferð í vagnasmíði.
Takið eftir að lok er fest neðan í hurðina sem lokar yfir uppstigið og hlífir uppstiginu fyrir drullu og aur á ferðinni.
Svo eru „rimlar“ fyrir hurðargluggunum til að auka næði inni í vagninum og stjórna ljósi og loftun.
Enginn vafi er á því að hann var smíðaður í París. Smíðaár er ekki vitað. Sennilega í kringum 1900.
Vagninn er ekki uppgerður heldur er honum vel viðhaldið. Bastkarfan aftan á kemur vel út og hefur hátt notagildi. Á þessari mynd sjáum við enn betur hvernig hlífin yfir uppstiginu er frágengin.
Næs baksvipur en glugginn er í stærra lagi miðað við aðra Copué.
Upprunalegir og fallegir lampar. Græni liturinn á vel við þennan virðulega vagn.
Upplýsingar eru ekki fyrir hendi en hann er staðsettur í Englandi. Smíðaár er ekki tilgreint.
Vagninn var byggður til að bera á milli 3 og 4 tonn, kannski meira.
Það er metið út frá uppbyggingu undirvagnsins ( the gear ).
Gengjuteinn/skrúfteinninn með hjólið ofan á vinstra megin í myndinni er til að bremsa og taka bremsurnar af og hefur þurft að vera öflugt, enda sýnist manni það.
Nýjasta greinin er frá Old Historical Pictures á Facebook
Nálægt Sevanvatni grófu fornleifafræðingar upp 4.000 ára gamlan eikarvagn í Lchashen, sem var einstaklega vel varðveittur í jarðveginum.
Þessi óvenjulegi fundur veitir innsýn í samgöngur og tréverkskunnáttu á bronsöld.
Eikarviður vagnsins var að mestu leyti óskemmdur, þar á meðal burðarbitar, staðsetning öxla og leifar af hjólum.
Varðveislan er einstök og gerir vísindamönnum kleift að rannsaka byggingaraðferðir, samskeytingar og verkfræðilegar ákvarðanir sem handverksmenn til forna tóku.
Merki um vandaða samsetningu benda til djúps skilnings á álagsdreifingu, endingu og hreyfanleika í samfélögum bronsaldar.
Vagnar sem þessir hefðu verið nauðsynlegir til að flytja vörur, korn eða hráefni yfir torfærur.
Fundurinn varpar ljósi á hversu þróuð flutningsnet voru á armenska hálendinu og sýnir hvernig samfélög aðlöguðust umhverfi sínu með hagnýtum verkfræðilausnum.
Greining á verkfæramerkjum á viðnum leiðir í ljós að brons- og steinverkfæri voru notuð til að móta og tálga íhlutina.
Þetta eykur skilning okkar á sérhæfingu í handverki á þessu tímabili og tæknilegri getu þessara fornu samfélaga.
Vagninn frá Lchashen býður upp á áþreifanlega tengingu við daglegt líf fyrir 4.000 árum og brúar bilið milli fortíðar og nútíðar.
Hann minnir okkur á að nýsköpun, færni og hugvit hafa alltaf verið hluti af afkomu mannsins og að jafnvel hversdagslegir hlutir eins og vagnar geta haft óvenjulega sögulega þýðingu.
Heimild: Old Historical Pictures Facebook
Ótrúlega vel varðveitt eintak miðað við aldur!
Skrifað af Aleksa Vučković sem segir aðeins af sjáfum sér.
Ég er útgefinn höfundur yfir tíu sögulegra skáldsagna og er sérfræðingur í slavneskum málvísindum.
Ég fylgi ávallt ástríðu minni fyrir skrifum, sögu og bókmenntum og leitast við að skila spennandi og heillandi lestri sem snertir dularfyllstu viðfangsefni sögunnar.
Með margra ára reynslu sem rithöfundur tek ég víðtæka þekkingu mína á sögu, málvísindum og mannfræði og færi hana yfir á ritað form með góðum árangri.
Þessi frábærlega varðveitti 4.000 ára gamli vagn, aðeins úr eik, fannst neðanjarðar í þorpinu Lchashen nálægt Sevan-vatni í Armeníu. Eikarvagninn er meðal elstu vagna í heiminum.
Þegar fornleifafræðingar grafa upp forn svæði standa þeir oft uppi með leifar sem eru úr óforgengilegum hlutum.
Viður, leður, hold, klæði og öll lífræn efni finnast nánast aldrei þar sem þau rotna og hverfa í aldanna rás.
En ef réttu aðstæðurnar eru til staðar og jarðvegurinn hefur rétta efnasamsetningu geta jafnvel þessi lífrænu efni varðveist í mjög langan tíma.
Þökk sé þessu tókst rússneskum fornleifafræðingum að grafa upp Lchashen-vagninn, merkilega fornleifar úr fornöld, sem veitir heillandi innsýn í tæknilegar framfarir og menningarlegar venjur frá fyrri tímum
Þessi ótrúlega vel varðveitti 4.000 ára gamli vagn úr eik er grafinn upp í þorpinu Lchashen nálægt Sevan-vatni í Armeníu. Þetta er elsti vagn í heimi sem vitað er um. Er vagninn til sýnis í sögusafni Armeníu í Yerevan. Þessi vagn var smíðaður af Lchashen-Metsamor Culture (aka Etiuni). Það er almennt talið að þeir hafi verið indóevrópskir og töluðu mjög líklega frumarmensku. „Timeline of the Development of the Horse“ skrifar Beverley Davis. Framhald undir næstu mynd.
Lchachsen-vagninn og vísbendingar um forna samgöngumáta
Vagninn, sem er frábærlega vel varðveittur, veitir okkur mikilvæga innsýn í hugvit og handverk skapara sinna.
Þessi forngripur varpar ekki aðeins ljósi á þróun samgöngumáta til forna heldur er hann einnig mikilvæg sönnun þegar kemur að því að skilja félags-, efnahags- og menningarlega þætti svæðisins á þeim tíma
Frumstæðir vagnar frá þessum tíma (2000 f.Kr.) hafa fundist í ágætu ásigkomulagi í Armeníu. Þetta eru elstu þekktu vagnar í heimi.“ Vagnarnir í Lchashen voru einnig í bók Stuart Piggott „Fyrsti flutningur á hjólum: frá Atlantshafsströndinni að Kaspíahafinu“. Elsta víngerðin, elstu leðurskórnir, elsta strápilsið, elsti mannsheilinn og elsti vagninn-þeir fundust allir í Armeníu.
Vagninn fannst árið 1956 við uppgröft á Lchashen-grafreitnum við bakka Sevanvatns í Armeníu.
Til að geta vökvað hið víðfeðma Ararat-sléttlendi í nágrenninu þurftu rússarnir að tæma hluta vatnsins, lækka yfirborð þess og afhjúpa þannig gríðarstóran sögulegan stað.
Þessi staður er ríkur af fornleifum og hefur gefið af sér fjölda gripa frá brons- og járnöld.
Grafreiturinn, með sínum víðfeðmu grafhaugum og haugfé, veitir heildstæða sýn á forna íbúa svæðisins sem líklega tilheyrðu Lchashen-Metsamor-menningunni.
Meðal mikilvægustu fundanna var Lchashen-vagninn, sem er frá 15.–14. öld f.Kr.
Þessi uppgötvun var afgerandi til að sýna fram á tæknilega getu fólksins sem bjó á þessu svæði á fyrri hluta járnaldar.
Vagninn er talinn vera undur fornrar verkfræði.
Hann er um það bil 2 metrar (6,5 fet) að lengd og er aðallega smíðaður úr eik, með bronsfestingum sem undirstrika málmsmíðakunnáttu smiðanna.
Grind vagnsins er gerð úr sterkum viðarbitum sem eru flókið tengdir saman til að veita styrk og endingu.
Hjólin, sem einnig eru úr viði, eru styrkt með bronshjólnöfum og -gjörðum, sem tryggir að þau þoli álag ferðalaga um ógreiðfært landslag.
Notkun brons, ekki aðeins í hagnýtum tilgangi heldur einnig fyrir skrautelement, bendir til mikillar handverkskunnáttu og skilnings á bæði fagurfræði og notagildi.
Ef litið er á biblíukortin er Armenía þar sem Edensgarðurinn var og Eden þar sem Adam og Eva voru sköpuð og þar af leiðandi er það fæðingarstaður mannkynsins. Í raun er Armenía þar sem mannkynið fæddist og endurfæðist svo…
Ferðast á ströndum Sevanvatns
Ítarlegar rannsóknir og skönnun benda til þess að hlutar vagnsins hafi verið með flóknum útskurði og skrautlegum þáttum.
Viðaryfirborðið var líklega skreytt með rúmfræðilegum mynstrum og dýramyndum, sem endurspegla listrænan smekk þess tíma og benda til þess að vagninn hafi verið gerður fyrir valdamikinn einstakling, líklega staðbundinn höfðingja.
Þessar skreytingar eru ekki aðeins til skrauts heldur þjóna þær einnig sem menningarlegir vísar og veita innsýn í táknræna og trúarlega trú fornra Armena.
Tilvist slíkrar ítarlegrar listar á hagnýtum hlut eins og vagni bendir til mikilvægis listar og táknmynda í daglegu lífi þeirra.
Uppgötvun Lchashen-vagnsins hefur mikilvægar afleiðingar fyrir skilning okkar á fornum samgöngum og viðskiptum.
Vagnar eins og þessi voru líklega notaðir í ýmsum tilgangi, þar á meðal til að flytja vörur, landbúnaðarafurðir og mögulega jafnvel fólk.
Tilvist svo þróaðs farartækis bendir til þess að á svæðinu hafi þróast net viðskiptaleiða sem auðveldaði skipti á vörum og hugmyndum.
Þetta gefur í skyn ákveðið stig félagslegs og efnahagslegs þroska og skipulags innan samfélagsins.
Auk þessa vagns fundust alls 12 vagnar á svæðinu í mismunandi ástandi varðveislu.
Hæfnin til að búa til endingargóð og nothæf farartæki hefði verið afar mikilvæg fyrir flutninga á vörum og fólki og þannig stuðlað að efnahagslegri og menningarlegri þróun svæðisins.
Notkun brons í hönnun vagnanna undirstrikar málmvinnslugetu samfélagsins og bendir til þess að það hafi haft aðgang að auðlindum og viðskiptanetum sem gerðu því kleift að nálgast og nýta þetta verðmæta efni og mikil færni í trésmíði segir okkur að það hafi kostað margar vinnustundir og mikla fyrirhöfn að smíða eitt slíkt farartæki.
Tíu stórmerkilegar fornminjar sem fundist hafa í Armeníu!
Varðveitt undir botni Sevan-vatns
Þar sem vagninn fannst innan marka stórs greftrunarsvæðis er talið að hann hafi tilheyrt einstaklingi af hárri stöðu og verið grafinn með honum sem eitthvað til að nota í handanheiminum.
Þannig segir fundurinn okkur einnig eitthvað um greftrunartrú fólksins sem tilheyrði hinu forna Lchashen-Metsamor-menningarsamfélagi.
En án efa er þessi fundur ótrúlega mikilvægur til að hjálpa okkur að öðlast betri skilning á frumtímasögu Armeníu og fólksflutningum Indó-Evrópubúa, sem þessi forna menning tilheyrði líklega.
Enn fremur stuðla smíði vagnsins, skreytingar hans og samhengi innan Lchashen-grafreitsins að betri skilningi á fornum trúarbrögðum og hefðum, sem og tæknilegri getu fornrar menningar.
Höfum við efast um hæfileika sameiginlegra forfeðra okkar?
Heimildir: https://www.ancient-origins.net/ Frásögn Aleksa Vučković. Historic Photographs á Facebook og Phoenix Tour Armenia Facebook myndir og texti undir myndum.
EndurbyggðurStudibaker Wagon smíðaður 1860 eða á þeim áratug. Staðsettur í Tyler, Texas. Til sölu: 14.000 $. Ágæt myndaröð af endurbyggingu vagnsins hér fyrir neðan.
Splitti með pinna, svolítið sérstakt og einfalt skinna á bak við til að taka nuddið!
Hönnunin á pallinum er svolítið frábrugðin því sem sést venjulega á USA Wagon.
Fyrirmyndin gæti verið Enskir Waggons? (Með 2 G) Grindin er töppuð saman svo hæðarstykkin í skjólborðum séu öflug og boltaðar í gegn til að gera allar breytingar vegna notkunar auðveldari.
Í árdaga hestdreginna vagna og handvagna var öxulinn eingöngu úr harðvið, helst eik. Endi öxulsins, eða nafið, var svipað og stálöxlar eru í dag, en að auki var það tekið niður að ofan og á ská niður í enda nafsins.
Hvað er „diskun“?
Myndin sýnir „diskun“ á vagnhjólinu sem stendur nákvæmlega ljóðrétt á hlutanum sem er fyrir neðan nafið, en fyrir ofan fer það yfir á gráðurnar sem það er diskað í upphafi.
Það er diskað til að fá meiri styrk í það yfirleitt og til að það beri meiri þunga.
Þessi diskun er framkvæmd þegar járngjörðin (the tire) er hituð og snöggkældur utan um það.
Þá veldur úrtaka í holunum fyrir pílárunum eða þá skásnið á enda pílárunum því að það fellur í þessar gráður eins og diskur; vegna þess að „veggir“ holunnar eða pílárarnir eru (skornir) hoggnir í þá gráðu sem óskað er eftir.
Á myndunum hér má sjá hvernig það lítur út og er tekinn skái aftan úr píláranum í þessu tilviki.
Á ensku kallast það ,,Disch the wheel”.
Ég leyfði mér að færa það yfir á íslensku og kalla þetta „diska“ hjólið.
Ég veit að þetta er meira en um öxla en það er ekki hægt að skilja þarna á milli vegna þess að þetta er hannað svona í sömu andrá, gráðan á öxlinum og gráðan á pílárunum í hjólinu.
„Diskun“ var umdeild lengi og nýungar eins og „Patent“ komu fram svo sem uppfinningin að járnflansinum ( The Sarven hub var t.d. ein gerðin kom fram 1857 ) sem klæddist utan um nafið og féll upp á pílárana svo sú styrking varð nóg og ekki þurfti lengur að „diska“ hjólið. T.d. notuðu bílaframleiðendur þennan flans lengi fram eftir 20. öldinni. Smurt er með dýrafitu.
Heimildir: Carriage and Wagon axles bók, útgefin af Safn Ameríku
