Tag: Henry

Ný túlkun á Fort Ticonderoga í New YorkNý túlkun á Fort Ticonderoga í New York

0 Comments

Grein • Hápunktar úr styrkveitingum til túlkunar á vígvöllum 2021

Gert fyrir Fort Ticonderoga-samtökin

Í hugum bandarískra nýlendubúa var Ticonderoga-virki í norðurhluta New York-fylkis síðasta vígið gegn breskum hersveitum frá Kanada á árdaga bandaríska frelsisstríðsins.

Hið ógurlega Ticonderoga-virki gnæfir yfir Champlain-vatn í norðurhluta New York-fylkis, norðlægur varnargarður gegn breska Kanada í bandarísku byltingunni
Með leyfi frá Carl Heilman II, Fort Ticonderoga

Fljótlega eftir orustuna við Lexington og Concord 1775 hertóku Benedict Arnold, Ethan Allen og Green Mountain Boys frá Vermont virkið af Bretum, komu þannig í veg fyrir aðgang þeirra að Hudson-ánni og tryggðu bandarísku nýlendurnar héldust heilar.

Ethan Allen og Green Mountain Boys taka Ticonderoga-virki frá Bretum, 1775

Gildi virkisins fólst þó ekki aðeins í staðsetningu þess.

Við undanhald sitt eftir misheppnaða innrás í Quebec árið 1775 leitaði meginlandsherinn skjóls innan veggja þess.

Auk þess sótti Henry Knox fallbyssur og önnur stórskotavopn úr virkinu og flutti þessi nauðsynlegu úrræði aftur til höfuðstöðva meginlandshersins í Massachusetts.

George Washington hershöfðingi notaði þessar fallbyssur á frægan hátt til að neyða Breta til að hörfa og batt þannig enda á umsátrið um Boston 1776.



Í október 2021 veitti American Battlefield Protection Program (Verndaráætlun bandarískra vígvalla) Fort Ticonderoga-samtökunum styrk til túlkunar á vígvöllum til að innleiða nýja túlkunaráætlun.

Eftir margra ára sagnfræði- og fornleifarannsóknir munu samtökin nota þetta fjármagn til að auka aðgengi að svæði þjóðsögulega minnisvarðans sem þekkt er sem „Liberty Hill“.

Verkefnishópurinn mun nýta sér langvarandi tengsl við háskóla og samfélög afkomenda til að skapa aðgengilega og víðtæka upplifun fyrir gesti.

Samtökin munu hefja viðræður við ættbálkasamfélög til að tryggja að sjónarhorn frumbyggja á sögu virkisins séu í fyrirrúmi.

Ability verkefnið við New York-háskóla tekur einnig þátt í verkefnishópnum til að þróa algildar hannaðar gönguleiðir og túlkunarskilti fyrir alla gesti.

Styrkir til túlkunar á vígvöllum frá NPS ABPP styrkja samstarfsaðila í verndun um allt land til að nútímavæða og efla túlkun á vígvöllum – til að vekja undrun, skilning og samkennd á þeim stöðum sem urðu vitni að sumum af erfiðustu atburðum þjóðarinnar.

Auk þess hefur áætlunin umsjón með þremur öðrum styrkjum til landakaupa á vígvöllum, til verndunar skipulags og nýlega heimiluðum styrkjum til endurreisnar vígvalla.

Þessi fjárhagsaðstoð skapar samfélagsdrifna umsjón með sögulegum auðlindum á vettvangi ríkja, ættbálka og sveitarfélaga.


Heimild: Reinterpreting New York’s Fort Ticonderoga (U.S. National Park Service)

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Wagon bændavagn með útskiptanlegri tungu auglýsing frá 1935 #6Wagon bændavagn með útskiptanlegri tungu auglýsing frá 1935 #6

0 Comments

Weber-bændavagnar (Weber Farm Wagons) 1935

Auglýsing frá 1935.

Teikning 1. Weber bændavagn (Wagon)

Útbúinn útskiptanlegri tungu1. Hægt að stilla hæð tungu. Fjaðrasæti er aukahlutur (með eða án).

Teikning 2. Weber-bændavagn (Wagon)

Útbúinn útskiptanlegri tungu. Hægt að stilla hæð tungu. Bremsa og fjaðrasæti eru aukahlutar (með eða án).

Þessi vagn er með flutningabox fyrir korn og er 198,12 cm að lengd og 66,04 cm á hæð.

10 fet, 6 tommur á lengd og 26 tommur á dýpt.

Teikning 3. Weber-bændavagn (Wagon) fyrir einn hest.

Býðst í tveimur stærðum, léttur og miðlungs.

Seldur með eða án boxs.

Hickory öxlar.

Steypujárns öxulendar. (skein)

Dráttarbiti getur komið með fyrir dráttarkjálka.

Sæti og bremsur eru aukahlutir með eða án.

Weber-kornvagninn

Ágrip sögu Weber

Henry Weber fæddist 1822 í Hochweiler í Elsass í Frakklandi.

Á þeim tíma var svæðið hluti af Þýskalandi og því var fjölskyldan öll þýskumælandi.

Henry kom til Ameríku 1841, þegar hann var 18 ára gamall, og gerðist samningsbundinn lærlingur hjá vagnasmið í Lyons í New York-fylki til þriggja ára.

Að þremur árum liðnum í New York flutti Henry til Detroit í Michigan, en framtíðar

bílaborgin

hélt honum ekki og hann beindi fljótlega sjónum sínum að Chicago í Illinois.

Hann kom til Chicago um mitt ár 1844 og fann strax vinnu á rótgrónu vagnasmíðaverkstæði.

Árið eftir var Weber farinn að leggja á ráðin um eigin farartækjaframleiðslu.

1845, með hóflega 250 dollara fjárfestingu, stofnuðu Henry og viðskiptafélagi hans, Jacob Gauch, eigið vagnasmíðafyrirtæki.

Hægfara en stöðugt strit vagnasmíðinnar í Chicago dugði ekki til að halda Jacob.

Þegar fréttir bárust af gulli í Kaliforníu hélt Jacob af stað til

gullfylkisins

1849 í leit að auðæfum.

Jacob seldi Henry hlut sinn í vagnasmíðinni og varð hann þar með eini eigandi Weber Wagon Company.

1858 hafði Weber Wagon Company vaxið verulega og hóf að auka við starfsemi sína.

1871 var Weber vaxinn upp úr upprunalega verkstæðinu sínu og keypti nýja fjögurra hæða múrsteinsbyggingu.

Sama ár braust bruninn mikli í Chicago út þann 8. október og geisaði um borgina.

Eldurinn eyðilagði 8,5 ferkílómetra svæði á tveimur dögum, varð 300 manns að bana og gerði yfir 100.000 manns heimilislausa.

Sem betur fer lifði verkstæði Henrys eldhafið af þar sem það var byggt úr múrsteini.

1883, eftir 38 ár í rekstri, gerði Weber fyrirtæki sitt að hlutafélagi.

Því miður entist heppni Webers ekki lengi og 1887 kviknaði í verkstæði hans og hann missti allt nema timburbirgðir sínar.

Weber-vagninn var talinn Rolls-Royce landbúnaðarvagna og óx fyrirtækið með árunum og varð stærsti framleiðandi landbúnaðarvagna í Bandaríkjunum.

Um miðjan tíunda áratug 19. aldar er talið að Weber Wagon Company hafi framleitt 16.000 vagna og sleða árlega.

Með öflugu dreifingarkerfi var fyrirtækið þekkt um öll Bandaríkin sem gæðavörumerki og eftirsótt.

Vöxturinn var slíkur að hann vakti talsverða athygli kaupenda sem vildu kaupa allt fyrirtækið.

Til að keppa betur á hinum arðbæra vagnamarkaði keypti International Harvester Corporation fyrirtækið Weber 1904 og var Weber-vagninn framleiddur allt fram undir lok fjórða áratugarins.

Henry Weber lést 1907 og er grafinn í Mount Greenwood-kirkjugarðinum í Chicago.

Hann lét eftir sig eiginkonu, tvo syni og þrjár dætur.

Í safneign okkar erum við svo heppin að eiga Weber-kornvagn málaðan í hinum klassísku Weber-litum, grænum og rauðum.

Vagninn var gefinn safninu af Ralph og Shelby Hughes, en Ralph var fyrrverandi stjórnarmaður safnsins.

Vagninn er allur upprunalegur, hefur verið notaður af alúð og þarfnast viðgerðar.

Félagar í de la Guerra y Pacheco chapter 1.5, sem er deild Clampers-samtakanna í Santa Barbara, hafa gefið tíma sinn og færni til að gera vagninn upp.

Heimild: carriagemuseum.org


Heimild Auglýsing: Horsedrawn Equipment Facebook.

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)


  1. Samstæðan fremst undir vagninum sem dráttarpóllinn og eða kjálkarnir eru festir í. ↩︎

Hestvagn sem ljósmyndastofa á hjólum #1Hestvagn sem ljósmyndastofa á hjólum #1

0 Comments

Saltpappírsprent tekið af Roger Fenton aðstoðarmanni Marcus Sparling og ljósmyndavagni, 1855.

Saltprentun er gömul ljósmyndaprentaðferð, fundin upp af William Henry Fox Talbot, þar sem pappír er húðaður með ljósnæmri lausn sem inniheldur salt og silfurnítrat og síðan lýstur með ljósi í snertingu við negatívu til að búa til mynd. Þessi tækni gefur af sér mjúka, matta og hlýtóna mynd, yfirleitt í rauðbrúnum lit.

Heimild fyrir blárri baklýsingu: Google leit/Google search.


Heimildir: History Shortcut á Facebook

Þýðendur Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Örsýn í líf romanfólksins 1900Örsýn í líf romanfólksins 1900

0 Comments

Grein eftir Liam Henry

Innsýn í líf rómanfólksins í London snemma á 20. öld Ímyndaðu þér líflegar götur London í upphafi 1900, fullar af hestvögnum, iðandi mörkuðum og gangandi vegfarendum að flýta sér í dagleg viðskipti sín.

Innan um þetta kraftmikla borgarlandslag hefði rómanfólkið staðið upp úr sem litrík og grípandi sjón þegar þau fóru um í hefðbundnu hestvagni sínum. Þessar fjölskyldur, með sínar rótgrónu menningarhefðir og einstaka lífshætti, færðu keim af sveitinni og gamaldags sjarma inn í nútímavæðandi hjarta Englands.

Heimili á ferðalagi: Hinn fallegi Vardo-vagnhýsi Roman-fjölskyldunnar, þekktur sem vardo eða romanvagn, var miklu meira en bara farartæki.

Þau voru skreytt með skærum litum og ítarlegum mynstrum, þau voru flutningsheimili og listaverk. Hver vardo var unnin af ástúð, oft máluð með skærrauðum, grænum og gulum litum og skreytt flóknum útskurði og táknum.

Þetta var ekki bara skraut – hver hönnun bar merkingu og tengdi fjölskylduna við arfleifð sína.

Að sjá rómönsk vagnhýsi var til að fá innsýn í menningu þeirra og handverk, sem voru stolt á ferð.

Sérstakur klæðaburður og gamaldags hefðir Roman-fjölskyldan var klædd í hefðbundnar flíkur sem settu enn meiri lit á útlitið.

Björt pils, sjöl og klútar, ásamt handgerðum skartgripum, endurspegluðu ríkar hefðir þeirra og persónulegan stíl.

Þessi föt voru ekki bara falleg heldur hagnýt, hentug fyrir lífið á veginum og úr endingargóðum efnum sem þola slit daglegra ferðalaga.

Í London snemma á 20. öld, þar sem tískan hallaðist að dökkum, þögguðum litum og einfaldari stílum, hafði klæðnaður roman-fjölskyldunnar fangað athygli margra vegfarenda.

Lundúnabúar gætu aftur á móti hafa fundið fyrir blöndu af forvitni og hrifningu þegar þeir horfðu á þessa fjölskyldu ganga um daglega – elda, deila sögum og sinna hestunum sínum – jafnvel innan um líflegar, troðfullar götur borgarinnar.

Annar lífsstíll í hjarta London.

Á tímum þegar samfélagið var að verða sífellt uppbyggt og þéttbýliskennt stóð rómanskur lífsstíll sem vitnisburður um annars konar frelsi.

Margar Roman-fjölskyldur tóku að sér lífið á veginum og ferðuðust á milli bæja og borga.

Á meðan sumir Lundúnabúar glímdu við langan vinnutíma í verksmiðjum eða skrifstofum, fylgdi Roman-fólkið takti sem endurspeglaði náttúruna og breyttar árstíðir.

Þrátt fyrir erfiðleikana við að búa í borg sem stundum gat verið mótdrægin héldu romanskar fjölskyldur fast við sjálfsmynd sína.

Romanfólkið hélt áfram að iðka siði sína, segja sögur sínar og miðla gildum sínum.

London var suðupottur menningarheima en fáir hópar varðveittu arfleifð sína eins greinilega og samfélag romanfólksins.

Jafnvel á stórum og síbreytilegum stað eins og London, fundu þeir leiðir til að halda sambandi við rætur sínar.

Borgin mætir hefð Ferð Roman-fjölskyldnanna um London snemma á 20. öld var einstök blanda af menningu – skurðpunktur fornra hefða og nútíma borgarlífs.

Fyrir börnin sem horfðu á þau líða hjá eða fullorðna fólkið sem staldraði við í amstri dags til að horfa á litríku vagnhýsin, buðu romanfólkið upp á augnabliksflótta, innsýn inn í heim sem var bæði öðruvísi og djúpt tengdur takti manneskjulegrar upplifunar.

Nærvera þeirra bætti snertingu af fjölbreytileika og dýpt við félagslegt landslag Lundúna og minnti borgina á að það eru margar leiðir til að lifa og að sérhver menning hefur sína eigin fegurð og visku.

Í heimi þar sem ágreiningur getur oft virst eins og gjá, sýndu Roman-fólkið að fjölbreytileiki auðgar skilning okkar á hverju öðru og hjálpar til við að draga upp fyllri mynd af sögunni.

Þetta augnablik, fangað í tíma, talar um varanlegt mikilvægi þess að tileinka sér einstaka arfleifð okkar og læra hvert af öðru

Wikipedia

Romanfólkið fyrir helförina!

Nátengt efni!

Órómantískir Romanar

Arfleið Róman-fólksins að lokinni heimsstyrjöldinni seinni


Heimild: Liam Henry á Facebook skrifaði

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Vagnaumferðin og hrossamykjuvandamál 1894 #1Vagnaumferðin og hrossamykjuvandamál 1894 #1

0 Comments

Uppfært 6. mars 2026

Mikla vagnaumferðin og hrossamykjuvandamálið 1894.

Á 18. öld voru jafnvel smábæir eins og Kingston, Twickenham og jafnvel Richmond að vakna upp við frekar ósmekklegt borgarvandamál – hrossaskít um götur.

Þetta var þó lítið miðað við vandamálið sem byrjaði að koma upp í stórum bæjum og borgum.

Í lok 1800 voru bæir og borgir um allt land að

drukkna í hrossastaði

vegna þess að í auknum mæli urðu íbúarnir háðir hestum til að flytja bæði fólk og vörur.

Til að setja það í samhengi má benda á að á 19. öld voru yfir 11.000 Hansom-leiguvagnar á götum London einum saman.

Það voru líka nokkur þúsund hestavagnar, sem hver þurfti 12 hesta á dag, sem gerir samtals yfir 50.000 hesta sem flytja fólk um borgina á hverjum degi.


Því til viðbótar voru enn fleiri hestvagnar og þungaflutningavagnar um stræti borgar sem þá var stærsta borg í heimi.

Jafnvel í smærri bæjum eins og Richmond, þar sem tiltölulega fáir hestar voru til samanburðar, skapaði það samt vandamál.

Helsta áhyggjuefnið var auðvitað mykjumagnið sem skilið var eftir á götunum.

Að meðaltali mun hestur framleiða á milli tæp 7 og tæp 16 kíló af mykju á dag, svo lesandinn getur ímyndað sér hversu stórt vandamálið er.

Hver hestur framleiddi líka um 2 lítra af þvagi á dag og til að gera illt verra voru meðallífslíkur vinnuhests aðeins um 3 ár.

Því þurfti einnig að fjarlægja hestahræ af götum bæja og borga.

Hræin voru oft látin rotna svo auðveldara væri að saga þau í sundur til að fjarlægja þau.


hrossamykja

Málið kom af krafti í umræðuna þegar The Times 1894 spáði…

Eftir 50 ár munu allar götur í London verða grafnar undir rúmlega 90 sentímetra af mykju.

Þetta varð þekkt sem

stóra hestaskítskreppan 1894.

Hins vegar þegar vandamálið var verst var björgunin í formi uppfinningarinnar eða bílsins.

Sem betur fer byrjaði Henry Ford að smíða bíla á viðráðanlegu verði.

Rafmagnssporvagnar og vélknúnir almenningsvagnar birtust einnig á götunum í stað hestavagnanna.

1912 hafði það sem áður virtist óyfirstíganlegt vandamál verið leyst og vélknúin farartæki urðu aðaluppspretta flutninga.


Heimild: Bill Taylor á Facebook

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Svikarar járnbrautannaSvikarar járnbrautanna

0 Comments

Eftir Art T. Burton


Síðasti sagnfræðingur landamærasögu Oklahoma, lögreglumenn og útlaga, Glenn Shirley.

Hann sagði að það væru fleiri rán á póstvögnum og lestum á tvíburasvæðunum1 en nokkurs staðar á vesturlandamærunum.

Fyrsta járnbrautin sem fór inn í Oklahoma fylki árið 1871, var Missouri, Kansas og Texas járnbrautin, þekkt af frumkvöðlum og heimamönnum sem „The Katy“.

Fyrsta Katy-lestarránið á skrá var framið af sveit innfæddra Cherokee.

Það átti sér stað um 10 mílur norður af nýju Red River-borginni Denison, Texas, í Choctaw-þjóðlendunni, sumarið 1873.

Sagt var að ræningjarnir hefðu tekið inn 2.000 dollara í reiðufé auk töluverðs magns hringja og úra frá farþegum.

Lestarrán á Oklahoma- og frumbyggjasvæðunum versnuðu eftir 1890, þegar Oklahoma-svæðið var stofnað. Á þeim tíma voru fleiri járnbrautir sem fóru um svæðin.

Í maí 1891 rændi Dalton-gengið AT&SF (Santa Fe) járnbrautarlest í Wharton, Oklahoma Territory, nú Perry, Oklahoma.

Bob Dalton og George Newcomb biðu í geymslunni eftir að hraðlestin kæmi.

Restin af klíkunni beið við birgðagarðana. Þegar lestin kom inn á stöðina, hoppuðu Dalton og Newcomb inn í stýrishúsið á gufuvélinni með brugðnar byssur og sögðu vélstjóranum að aka lestinni í geymslurnar og stoppa þar.

Vélstjórinn gerði eins og honum var sagt. Í birgðastöðvunum voru vélstjóri og slökkviliðsmaður leiddir að lestarvagni og skipuðu lestarstarfsmanni að opna hurðina.

Skotum var hleypt inn um dyrnar og lestarstarfsmaður opnaði hana.

Félagar gengisins sögðust skjóta þá sem settu höfuð sitt út um glugga.

Dalton-genginu tókst að ná í tvo poka af peningum.

Emmett Dalton fullyrti síðar að klíkan hefði fengið 14.000 dollara fyrir ránið.

Í júní 1892 rændi Dalton-gengið Santa Fe-járnbrautinni við Rauðklett.

Gerðist þetta 15 mílur norður af Wharton á Oklahoma-svæðinu.

Dalton -gengið komst að því að það yrðu 75.000 dalir af indjánaeftirlaunasjóði flutt um Santa Fe þann 1. júní.

Dalton-gengið hafði með sér þekktan útlaga að nafni Bill Doolin þegar þeir rændu þessari lest. Gengið gat aðeins opnað annað af tveimur öryggishólfum í lestarvagninum og fékk ekki meira en 11.000 dollara.

Eftir þetta rán var mikill hópur lögreglumanna settur á vettvang til að finna Dalton -gengið en án árangurs.

Santa Fe Railroad bauð 500 dollara fyrir handtöku hvers félaga gengisins.

Á þessum tíma, á tvíburasvæðum, var greint frá því að það væru 11 menn í Dalton-genginu, þar á meðal bræðurnir: Bob, Grat og Emmett Dalton. Fimmtudagskvöldið 14. júlí 1892 var Katy-lestin númer 2 norður á leið þegar hún stoppaði í Adair í Cherokee-þjóðinni, um 20 mílur suður af Vinita, frumbyggjaverndarsvæðinu, um klukkan 21:42. Umboðsmanni stöðvarinnar var skipað undir byssuógn að flagga lestinni til stöðvunar.

Tveir vopnaðir menn tóku fljótt við stjórn gufuvélarinnar en hinir tóku við af stjórnanda og lestarstarfsmönnum.

Án þess að útlagarnir vissu, voru skipaðir lögregluþjónar með leynd um borð í lestinni til að verja hana gegn ræningjum.

Meðal þeirra var járnbrautarlöggan John J. Kinney. Undirforingi Kinney Sid Johnson og þrír meðlimir indiana lögreglunnar í Bandaríkjunum, Charles LeFlore lögregluforingi, Alf McKay og Bud Kell. Leynilöggan steig út úr lestinni til að takast á við ræningjana og næstum samstundis særðust Kinney, LeFlore og Johnson.

Lögreglumennirnir sóttu skjól í kolahúsinu. Útlagarnir notuðu lestarmennina sem mannlega skyldi í skotbardaganum.

Lögreglumennirnir hættu að skjóta af ótta við að skjóta einn af saklausu lestarstarfsmönnunum.

Á meðan voru aðrir meðlimir gengisins að ausa stöðugri skothríð inn í hraðlestina.

Flugumaður 2 opnaði hurðina og veitti ræningjunum aðgang að vagni.

Ræningjarnir rændu peningaskápnum í hraðlestinni fyrir 17.000 dollara en tókst ekki að fá umboðsmann stöðvarinnar til að opna peningaskápinn á stöðinni.

Á leið út úr bænum skaut klíkan tvo óvopnaða lækna sem sátu fyrir utan lyfjabúðina. D. L. Goff læknir lést af byssuskoti sínu og læknir T.S. Youngblood missti fót af byssusári sínu.

Eftir þetta rán setti Katy Railroad 5.000 dollara verðlaun fyrir hvern meðlim gengisins, sem innihélt Dalton-bræður, Dick Broadwell, Charlie Pierce, Bill Doolin og William Power.

Átta útlagar stefna til Adair, Oklahoma. Til viðbótar við skelfilega hegðun þeirra deila þeir sameiginlegum örlögum: Allir munu þeir stöðva byssukúlu en aðeins einn mun lifa til frásagnar. Talið er að ræningjarnir hafi verið Bob Grat, (nýsloppinn úr fangelsi í Kaliforníu) og Emmett Dalton, Bill Doolin, Bill Power, Dick Broadwell, Charley Pierce og Bitter Creek Newcomb. List eftir Bob Boze Bell/Dagblaðaklipping með leyfi Newspapers.com

Annað lestarrán gerðist í Wharton 8. september 1892. Fimm menn héldu lestinni, náðu hraðlestinni, opnuðu peningaskápinn og fundu ekkert sem var þess virði að ræna.

Þeir rændu tveimur körfum af vínberjum.

Þriðja lestarránið var í Wharton 8. nóvember 1892. Þrír hvítir menn tóku með byssuvaldi Santa Fe farþegalest á suðurleið.

Ræningjarnir náðu aðeins nokkrum litlum pökkum og tóku Winchester-riffil og byssur lestarstarfsmannanna.

Í janúar 1893 voru tveir ræningjanna, Jesse Jackson og Scott Bruner, handteknir eftir mikinn byssubardaga með lestarleynilögreglu undir forystu Black bandaríska marskálkanna Rufus Cannon og Ike Rogers.

Á stuttu færi skaut Cannon í annan handlegg Jacksons í skotbardaganum.

Útlagarnir voru afhentir Heck Thomas aðstoðarforingja Bandaríkjanna í Bartlesville.

Annar maður í gæsluvarðhaldi að nafni Ernest Lewis snerist og vitnaði í þágu ríkisins um ránið til yfirvalda.

Þann 20. október 1894 var farþegalest frá Missouri Pacific Railroad rænd í Coretta, Creek Nation, nú Okay, Oklahoma, fimm mílur suður af bænum Wagoner.

Þann 8. nóvember 1892 rændu útlagamennirnir Scott Bruner og Jesse Jackson farþegalest suður af Wharton, Oklahoma Territory. Seint í janúar 1893 náðu lögreglumennirnir Isaac Rogers (fyrir ofan) og Rufus Cannon (neðar) tveimur ræningjum. Í byssubardaga sem fylgdi tók Cannon af hönd Jacksons með haglabyssu, þegar þeir voru handteknir. Myndir með leyfi True West Archives

Glæpagengisfélagi tengdi hliðarspor á meðan lestin var á um 25 mílna hraða.

Lestin fór á hliðarsporið og rakst á nokkra lestarkassavagna á brautinni. Ræningjarnir gátu rænt peningaskáp um borð í hraðlestinni í sömu aðgerð.

Ræningjarnir gátu ekki opnað öryggishólfið í skápnum.

Farþegarnir voru rændir peningum sínum og verðmætum þegar ræningjarnir fóru í gegnum lestarvagnana.

Ræningjarnir skutu út um hvern glugga í lestinni og stálu meira að segja gufu- og dælumælinum í eimreiðinni.

Black Creek Freedman útilokar Buss Luckey og allt blökkumannagengi hans sem samanstendur af Bob Elzey og bræðrunum Frank, Henry og Will Smith.

Texas Jack

Fyrsta farþegalest Katy, Katy Flyer á norðurleið, var rænd aðfaranótt 13. nóvember 1894. Glæpaforinginn var hvítur maður að nafni Nathaniel „Texas Jack“ Reed ásamt þremur hörku blökkumönnum sem áttu sér engan morgundag: Buss Luckey, Tom Root og Will Smith.

Ránið átti sér stað í Blackstone Switch, nálægt Wybark, átta mílur norður af Muskogee á indiana yfirráðasvæðinu.

Skiptu útlagarnir lestinni á hliðarspor við meginsporið. Lögreglumennirnir Bud Ledbetter og Paden Tolbert.

Goðsagnakenndir lögreglumenn frá indjánayfirráðasvæðinu fóru sem verðir í hraðlestinni.

Í lestinni voru 60.000 dollarar í gulli og silfri. Mikill skotbardagi hófst og útlagarnir náðu ekki hraðlestinni.

Texas Jack fór rænandi og ruplandi meðal farþeganna meðan byssubardaginn stóð.

Rændi hann 460 dollurum, átta úrum og þremur skammbyssum.

Lestarræninginn Texas Jack Reed fór í alríkisfangelsi fyrir glæpi sína en eftir að hann var látinn laus lifði hann umbótalífi sem sýningarmaður og prédikari. True West Archives

Þegar Ledbetter fór af vettvangi skaut hann Texas Jack með Winchester sínum og særði hann alvarlega.

Buss Luckey sótti Jack og útlagarnir komust í skyndi á hestbaki.

Luckey var síðar handtekinn af yfirvöldum og dæmdur með vitnisburði frá Root, sem sneri sönnunargögnum ríkisins.

Root var síðar drepinn í skotbardaga; Smith var aldrei handtekinn.

Í Arkansas gaf Reed sig fram og dómarinn Isaac C. Parker dæmdi hann í fimm ára dóm.

Þegar Reed kom út gerðist hann guðspjallamaður og ferðaðist í villta vestrinu.

Farþegalest Rock Island Railroad á suðurleið var rænd 3. apríl 1895 á Oklahoma-svæðinu.

Hópur fimm manna undir forystu William „Tulsa Jack“ Blake og Red Buck Weightman ruddist um borð og rændu hraðlestina fyrir 400 dali.

Þeir stálu einnig skartgripum og verðmætum úrum frá skelfingu lostnum farþegum sem þeir hótuðu að skjóta ef þeir veittu mótspyrnu.

Útlagarnir gátu komist í burtu en Blake og Weightman voru báðir drepnir síðar af leynilöggu bandarískra lögregluþjóna á Oklahoma-svæðinu.

Lestarránsdögum Texas Jack Reed lauk fljótlega eftir að hann og gengi hans Buss Luckey, Tom Root og Will Smith rændu Katy Flyer í nóvember 1894. Paden Tolbert aðstoðarlögregluforingi elti Reed í hægri, aftari röð.

16. ágúst 1897 setti lögfræðingurinn og útlaginn Al Jennings saman hóp sem innihélt tvo harðhausa, frá Bill Doolin-genginu: Little Dick West og Dynamite Dick Clifton.

Þeir ákváðu að ræna Santa Fe farþegalestina í Edmond, Oklahoma-svæðinu.

Útlögunum tókst að komast um borð í eimreiðina og neyddu vélstjórann til að stöðva lestina.

Gengið reyndi árangurslaust að sprengja peningaskápinn í farangursvagninum og rændu þeir farþega verðmætum sínum.

Gengið reið austur í átt að Indjánasvæðinu og sáust af þeldökkum bændum nálægt bænum Arcadia. Bud Ledbetter, aðstoðarlögregluforingi, náði síðar Al Jennings í Creek Nation.

Jennings var sakfelldur og sendur í fangelsi.

Síðar voru West og Clifton báðir drepnir af alríkislögreglumönnum á svæðunum.

Lögregluforinginn Bud Ledbetter. Sá sami og elti uppi útlagann Al Jennings eftir að gengi Jennings rændi Santa Fe lest nálægt Edmund, Oklahoma-svæðinu, þann 16. ágúst 1897. Eftir að hafa afplánað fangelsisdóminn gerðist Jennings ráðgjafi og lék í þöglum myndum sem sýndu hann daga sem útlagi.

  1. Oklahoma og indjánaverndarsvæðið ↩︎

Heimildir/Uppruni: True West, mánaðarrit. Sögur af ystu byggðu bóli Norður-Ameríku

Skráð og þýtt af Friðrik Kjartansson

Yfirlestur. malstadur.mideind.is/malfridur