Tag: mars

Cutter í Iowa listaverk sem fyllir hverjum eiganda stolti #9Cutter í Iowa listaverk sem fyllir hverjum eiganda stolti #9

0 Comments

Sleðinn var keyptur í mars 1994. af núverandi eiganda.

Antík tveggja sæta sleði með beisli, bjöllum og fóthiturum og beislistengi ásamt bjöllum fyrir beislistengin.

Kemur frá Benedict & Schumann O G Carriage Works í Sheboygan Falls, Wisconsin.

Uppgerður af Ernest Schwartz í Nappanee, Indiana.

Listaverkið á sleðanum er stórkostlegt.

Cutterinn er í óaðfinnanlegu ástandi.

Safngripur.




Mynd fengin að láni af Craigslist

Mynd fengin að lái af Craigslist
Mynd fengin að lái af Craigslist

Mynd fengin að lái af Craigslist

Mynd fengin að lái af Craigslist

Mynd fengin að lái af Craigslist

Heimild: Waverly Midwest Horse Sale Facebook og Craigslist.

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Var þetta fyrsta árásin á brynvarið ökutæki í fylgdarliði?Var þetta fyrsta árásin á brynvarið ökutæki í fylgdarliði?

0 Comments

Örugglega með fyrstu árásum á farartæki!

Keisarinn ferðaðist bæði til og frá Manège í lokuðum tveggja sæta vagni dregnum af tveimur hestum.

Alexander II var í fylgd fimm riddandi kossaka og Frank (Franciszek) Joseph Jackowski, pólsks aðalsmanns, með sjötta kossakann sitjandi vinstra megin við ökumanninn/kúskinn.

Vagni keisarans var fylgt eftir af þremur sleðum sem fluttu meðal annars lögreglustjórann, herforingja Dvorzhitzky og tvo yfirmenn úr herlögreglunni.

Seinnipartinn 13. mars, 1881. Eftir að hafa horft á æfingar tveggja varðliðssveita í Manège, beygði vagn keisarans inn á Bolshaya Italyanskaya-götuna og forðaðist þannig sprengjuna í Malaya Sadovaya.

Perovskaya sendi morðingjana að síkinu með því að taka upp vasaklút og snýta sér sem fyrir fram ákveðið merki.

Á leiðinni til baka ákvað keisarinn einnig að heimsækja frænku sína, stórhertogaynjuna Katrínu, í stuttan tíma.

Þetta gaf sprengjumönnunum nægan tíma til að ná síkinu fótgangandi; að undanskildum Mikhailov tóku þeir allir nýjar stöður.

Vettvangur morðsins strax eftir sprengingu fyrstu sprengjunnar.

Sundurtættur vagn Alexanders II.

Klukkan 14:15 hafði vagninn farið um 150 metra niður að bryggjunni þegar hann mætti Rysakov sem bar sprengju vafða í vasaklút.

Þegar Perovskaya gaf merkið kastaði Rysakov sprengjunni undir vagn keisarans.

Kossakinn sem reið á eftir (Alexander Maleichev) særðist banvænt og lést síðar þann dag.

Meðal þeirra sem særðust var fjórtán ára gamall sveitadrengur (Nikolai Zakharov) sem starfaði sem sendill í kjötbúð.

Sprengingin hafði þó aðeins skemmt skothelda vagninn.

Keisarinn kom út skelfur en ómeiddur.

Rysakov var handtekinn nánast samstundis.

Lögreglustjórinn Dvorzhitsky heyrði Rysakov kalla til einhvers annars í mannfjöldanum sem safnast hafði saman.

Ökumaðurinn/kúskurinn bað keisarann að stíga ekki út.

Dvorzhitzky bauðst til að aka keisaranum aftur til hallarinnar í sleða sínum.

Keisarinn samþykkti en ákvað fyrst að sjá sökudólginn og skoða skemmdirnar.

Hann lýsti yfir umhyggju sinni fyrir fórnarlömbunum.

Við áhyggjufullar fyrirspurnir fylgdarliðs síns svaraði Alexander:

„Guði sé lof, ég er ómeiddur“.

Einkennisbúningurinn sem Alexander II klæddist við morðið.

Hann var tilbúinn að aka í burtu þegar annar sprengjumaður, Hryniewiecki, sem hafði komist nálægt keisaranum, hreyfði sig skyndilega og kastaði sprengju að fótum hans.

Önnur sprenging reif loftið og keisarinn og morðingi hans féllu til jarðar, báðir særðir til ólífis.

Þar sem fólk hafði þyrpst að keisaranum olli sprengja Hryniewieckis fleiri meiðslum en sú fyrri (samkvæmt Dvorzhitsky, sem sjálfur særðist, voru um 20 manns með misalvarleg sár, af misalvarlegum toga.

Alexander hallaði sér á hægri handlegg sinn.

Fótleggir hans voru sundurtættir fyrir neðan hné og blæddi mikið úr þeim, kviðurinn var rifinn opinn og andlitið afmyndað.

Hryniewiecki sjálfur, einnig alvarlega særður af sprengingunni, lá við hlið keisarans og sendilsins úr kjötbúðinni.

Ivan Yemelyanov, þriðji sprengjumaðurinn í mannfjöldanum, stóð tilbúinn og hélt á skjalatösku sem innihélt sprengju sem átti að nota ef hinir tveir sprengjumennirnir brygðust.

Hins vegar flýtti hann sér ásamt öðrum nærstöddum til að svara varla heyranlegu kalli Alexanders II um hjálp; hann gat varla hvíslað:

„Farið með mig í höllina… þar mun ég deyja.“

Alexander var fluttur með sleða í vinnustofu sína í Vetrarhöllinni, þar sem næstum sama dag tuttugu árum áður hafði hann undirritað frelsunarúrskurðinn sem frelsaði leiguliðana.

Meðlimir Romanov-fjölskyldunnar komu hlaupandi á vettvang.

Deyjandi keisarinn fékk altarissakramentið og síðustu smurninguna.

Þegar læknirinn sem annaðist hann, Sergey Botkin, var spurður hversu lengi það myndi taka, svaraði hann:

„Allt að fimmtán mínútur“.

Klukkan 15:30 þann dag var persónulegi fáni Alexanders II dreginn í hálfa stöng í síðasta sinn.


Heimildir: https://www.britannica.com/ : https://en.wikipedia.org/ : https://isdacenter.org/

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlesturf: malfridur.is (Málstaður)

Sleði Elizavetaniu Petrovaniu, keisaraynju af RússlandiSleði Elizavetaniu Petrovaniu, keisaraynju af Rússlandi

0 Comments

Anna Ioannovia keisaraynja átti hestasleðann á undan!

Hestasleðinn hefur mörg sæti og er á meiðum.

Hann er með fjórum hurðum og tíu gluggum.

Gluggar og efri helmingur hurða með mynduðum topphluta innihalda mjóar glerrúður sem eru tengdar saman með viðarröndum.

Yfirbyggingin, sem mjókkar niður, er nokkuð stór og samsvarar sér ágætlega.

Hér finnum við að minnsta kosti í sama mæli hina dæmigerðu barokkhilli í aðlaðandi skuggamynd.

Fyrir mikið notað farartæki sem ætlað var til lengri ferða á veturna er innréttingin nokkuð glæsileg og svipmikil.

Sleðavagninn er prýddur gylltum lágmyndarútskurði og skúlptúrum útfærðum á þann hátt og tækni sem minnir á síðasta fjórðung 17. aldar.

Þakbrúnarlistinn og veggsamskeyti yfirbyggingarinnar eru rammað inn með mjóum spronsum og útskornum laufmyndum.

Gluggar og hurðaumbúnaðurinn eru örlítið bogadregnir og með fallegum línum.

hliðarnar eru málaðir brúnir og skreyttir skrautmálverkum sem sýna eiginkenni ríkisvaldsins.

Þakið er krýnt með balusterum og meiðarnir eru skreyttir stórum myndum af sjávardýrum útskornum í við.

Hestasleðinn tekur allt að tíu manns í sæti. Inn af eru bekkir og langt borð. Sérstakir ofnar voru notaðir til að hita rýmið.

Þessi sleði er sýndur á 18. aldar útskurði Elizavetu Petrovnu keisaraynju sem gekk inn í Moskvu til krýningar hennar árið 1742.

Það er athyglisvert að ferðin frá Sankti Pétursborg til Moskvu tók þrjá daga. Þeir ferðuðust aðeins á daginn og hvíldu sig á nóttunni.

Ítarleg rannsókn á sleðanum hefur leitt í ljós að hann var smíðaður í Moskvu 1732, en ekki í Sankti Pétursborg 1742 eins og fram kemur í sérfræðibókmenntum frá því snemma á 19. öld og síðar.

Við höfum einnig fundið nafn þess sem smíðaði þennan einstaka vagn. Það var hinn þekkti franski meistari Jean Michel, sem kom til Rússlands árið 1716.

Sleðinn átti ekki aðeins Elizaveta Petrovnu keisara heldur einnig forvera hennar í rússneska hásætinu, Önnu Ioannovinu keisaraynju.

Heimild: Moscow Kremlin Museums: – WINTER SLEDGE-COACH

Þýðandi: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Póstvagn í Nipton og Searchlight #3Póstvagn í Nipton og Searchlight #3

0 Comments

Nevada draugabæir og sögustaðir

Searchlight’s Early Roads:

Saga flutninga og sýslnasamgangna Snemma á 19. öldinni voru ferðalög og vöruflutningar í Mojave-eyðimörkinni hrikalegir en samt nauðsynlegir til að tengja saman gróna bæi eins og Searchlight og Nipton.

Searchlight Stage and Freight Line, stofnað árið 1904, varð hraðari líflína fyrir íbúa og fyrirtæki.

Þjónusta þess til Nipton hófst árið 1905, þó að leiðin væri langt frá því að vera auðveld.

Upphafleg samkeppni fyrirtækisins við Perew-reksturinn um Barnwell-leiðina sá sinn hlut af áskorunum.

þar á meðal ökutæki með háa miðju á grýttum vegum í fyrstu ferð sinni.

Þrátt fyrir þetta dafnaði Barnwell-leiðin vegna rótgróinna viðskipta og innviða, á meðan Nipton-vegurinn náði gripi síðar með opnun San Pedro, Los Angeles og Salt Lake-járnbrautarinnar árið 1904.

Í mars sama ár státuðu auglýsingar af reglulegum ferðum til Barnwell, Eldorado Canyon og víðar.

Fraktlínan tengdi ekki bara bæi – hún varð þráður í stærri samgöngum á milli Los Angeles og Salt Lake City og breytti einangruðum eyðimerkursamfélögum í virka miðstöð verslunar og tenginga.


Heimild: Nevada Ghost Towns and Historic Sites’s Post Facebook

Þýddi og skráði: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is


Viktoría C. Fjarða 8 fjaðra vagn #2Viktoría C. Fjarða 8 fjaðra vagn #2

0 Comments

Smíðaður af Morgan & Co. London 1865

Uppfært 14. mars 2026.

C – fjarðirnar líka með sporöskjulaga blaðfjarðir fara Viktoríu. 8 fjaðra vagn.

Fara vel enda er þessi vagn listasmíði og safn-fínn!

Bólstrunin er fagmannleg og bara falleg alla leið. Litli glugginn aftan á húddinu/blæjunni er líka á sínum stað.

Boglaga sætið efst á myndinni er til þæginda fyrir kúskinn/ökumanninn og tryggir rétta setstöðu til verndunar bakinu.

Stóra svarta járnstöngin með flatjárninu á endanum er bremsustöngin og kúskurinn/ökumaðurinn notar fótinn til að virkja bremsurnar en bara á afturhjólin.

Ekki var algilt að hestvagnar væru með bremsum og oftar en ekki þótti það óþarfi.

Bremsuskaftið er svona langt til að ná ákveðnu vogarafli á bremsukerfið í undirvagninum og þar með öflugri virkni.

Járnverkið í vagninum er vægast sagt fyrsta flokks! Fallegar C-fjaðrir.

Hér sést vel hvernig sporöskjulaga blaðfjaðrirnar koma saman undir C-fjöðrunum.

Taktu eftir leðurbeltinu sem er lagt alla leið yfir C-fjaðrirnar og niður í strekkjara sem notaður er til að slaka eða herða á til að fá mismunandi eiginleika, meiri stífleika eða meiri mýkt út í fjöðrunina, með sér lykli sem passar á endann á strekkjarnum.

Hefðbundinn staður fyrir stimplun framleiðanda.

Annar staður gæti verið á enda öxulsins eða plata á yfirbyggingu vagnsins.

Það síðastnefnda er sjaldgæfast.

Vel hannað uppstig, bretti og líka vel unnin alla leið.

Ljóskerin eru líka alvöru með strompi og bara falleg. Takið eftir litla þrepinu fyrir kúskinn.

Hér að framan sést samtengingin sæmilega milli C-fjaðranna og sporöskjulaga fjaðranna.

Fimmta hjólið (beygjuhjólið) er líka sjáanlegt þótt það sé ekki skýrt.

Litla hringlaga platan fyrir framan hjólið er þrep ásamt hjólnafinu til aukinna þæginda fyrir kúskinn að stíga upp í ökumannssætið.

Lítil panna er á gólfinu til að hirða hugsanlega fitu/olíu sem fellur af fimmta hjólinu en það þarf alltaf að vera smurt en þó hóflega.



Heimild: Bob Vanden Berghe Facebook

Skráning og þýðing: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Vagnalestir hófu fyrst að stefna vestur í byrjun 1820Vagnalestir hófu fyrst að stefna vestur í byrjun 1820

0 Comments

Eftir Marshall Trimble | 6 desember, 2021 | True West Blog

Uppfært 28. mars 2026.

Murphy wagon

Vagnalestir hófu fyrst að stefna vestur í byrjun 1820 með opnun Santa Fe-slóðarinnar frá St Louis.

Hins vegar áttu brottfluttar lestir til Oregon og Kaliforníu uppruna sinn um miðjan 1840.

Það náði hámarki á 1850 eftir gullæðið í Kaliforníu.

Borgarastyrjöldin kom og fljótlega eftir að henni lauk var járnbrautinni yfir meginlandið lokið.

Enn voru nokkrar brottfluttar vagnalestar, aðrar millilandalínur voru kláraðar á næstu árum en flestir nýliðarnir komu með járnbrautum.

Þetta kom allt saman við samþykkt lög um heimabyggð árið 1862 sem áttu að hvetja til fólksflutninga vestur á bóginn.

Það var mikil löngun hjá fólki sem starfaði í myllunum í fjölmennum austurborgum og

nýir innflytjendur að eiga sitt eigið land og Homestead-lögin leyfðu þeim að skrá sig og setjast að á 160 hektara landi.


Ef þeir lifa á því í fimm ár, borgaði lítið gjald og þeir myndu fá eignarrétt á því.

Annaðhvort þyrftir þú að vera ríkisborgari eða vinna að því að verða það.

Union Pacific og Burlington Northern áttu um 16% hlut í Nebraska.

Fyrirtækin höfðu fengið stóra landstyrki svo þau réðu til sín fjölda fólks frá Bandaríkjunum og Evrópu til að fara vestur með járnbrautum og kaupa land af þeim.

Landnemi gæti keypt land fyrir $15 umsóknargjald en landnemar sem kaupa af járnbrautum gætu borgað $800 fyrir 160 hektara.

Járnbrautirnar höfðu meira að vinna svo þær auglýstu.

Þeir studdu umbótaáætlanir í landbúnaði sem myndu hjálpa bændum að ná árangri.

Þetta myndi skapa meiri þörf fyrir flutningaþjónustu.

Því meira sem bændum tókst, þeim mun betur tókst teinum.

Árið 1876 voru ellefu járnbrautir í Nebraska. Sumum brottfluttum dafnaði vel á meðan aðrir komust á land ónýtt til búskapar.

Þetta er áhugaverður og tiltölulega óþekktur hluti vestrænnar sögu.


Heimild: True West Magazine -blogg.


Hvernig var lífið í vagnalest á leið vestur?

Deborah Lynn Blumberg

Deborah Lynn Blumberg er rithöfundur og ritstjóri búsett í Maryland og forseti Washington D.C.-deildar Bandaríska félags blaðamanna og höfunda. Verk hennar hafa birst í ritum á borð við The Washington Post, The Wall Street Journal og MarketWatch. Hún safnar munum úr fyrrum stórverslun í New York-borg sem fjölskylda hennar átti, Gertz. Finndu hana á deborahlynnblumberg.com

Útgefið: 15. október 2025. Síðast uppfært: 16. október 2025.

Karlar höfðu tilhneigingu til að skrifa um reynslu sína af Oregon-slóðinni og öðrum ferðaleiðum vestur á bóginn sem ævintýri lífs síns. Konur, ekki svo mikið.

Fyrir farandfólk á 19. öld sem ferðaðist vestur yfir Ameríku í vagnlestum reyndi hver míla á líkama og sál.

Heimildarmynd frá 25. september 2025. um Oregon slóðina


Blöðrur á fótum, kæfandi ryk og skordýrasveimar voru aðeins nokkrar af mörgum líkamlegum áskorunum á þessari 2.000 mílna, margra mánaða langri ferð yfir sléttur, fjöll og eyðimerkur.

En innan um erfiðleikana upplifðu frumkvöðlarnir sem rúlluðu yfir álfuna einnig stundir af lotningu: glæsileg sólsetur yfir endalausum sléttum, víðáttumikið órofið landslag og ókunnugleg andlit sem mörkuðu hver ný landamæri.

Sumir frumkvöðlar skildu eftir sig frásagnir af ferðum sínum.

Í júní 1846 harmaði George Curry, farandi á vesturleið og síðar ritstjóri Oregon Spectator:

Ég er orðinn þreyttur á snigilhægum ferðum vagnanna.

Sama mánuð undraðist skólakennarinn Tamsen Eustis Donner frá Massachusetts, sem ferðaðist með eiginmanni sínum George og fimm dætrum þeirra í því sem síðar varð þekkt sem hinn örlagaríki Donner-hópur, í dagbók sinni að

sléttan milli Blue- og Platte-ánna er ólýsanlega fögur.

Báðar frásagnirnar koma fyrir í Overland in 1846: Diaries and Letters of the California-Oregon Trail, safnriti sagnfræðingsins Dale L. Morgan frá 1963 um skrif frumkvöðla.

Ferðalagið var spennandi og virtist sögulega mikilvægt því þú varst að uppfylla þessa amerísku goðsögn um að flytja landleiðina vestur,

segir Sarah Keyes, sýningarstjóri í Beinecke-bókasafni sjaldgæfra bóka og handrita í Yale.

En þegar þú ert í raun og veru á slóðinni ertu að bíða við árbakka, kljást við skordýrabit og oft og tíðum að ferðast mjög, mjög hægt.

Bjartsýni karla gegn tregðu kvenna

Lokkuð af fyrirheitum um frjósamt ræktarland og tækifæri til að byrja upp á nýtt lögðu nokkur hundruð þúsund karlar, konur og börn af stað á árabilinu 1840 til 1880.

Þau héldu vestur í hópum á yfirbyggðum vögnum sem dregnir voru af uxum, yfir graslendi, þurrar eyðimerkur og snævi þakin fjallaskörð, á leið til Kaliforníu og Oregon.

Fyrir síðari landnema var þessi draumur enn frekar magnaður af heimilisjarðalögunum (Homestead Act) frá 1862, sem Abraham Lincoln forseti undirritaði, en þau veittu landnemum sem vildu rækta landið 160 ekrur af landi.

Flestar ferðir vestur á bóginn hófust að áeggjan karla en konur slógust oft treglega í för.

Að sögn blaðamannsins og sagnfræðingsins Frank McLynn, höfundar bókarinnar Wagons West: The Epic Story of America’s Overland Trails, voru færri en ein af hverjum fjórum konum sem héldu dagbækur á ferðalaginu sammála ákvörðuninni um að flytja.

Oft harma konur í einkadagbókum sínum: ‚Af hverju erum við að leggja í þetta fífldjarfa erindi og slíta okkur frá því tengslaneti sem við höfum heima og er undirstaða lífs okkar?

Segir Stephen Aron, forseti og forstjóri Autry Museum of the American West og prófessor emeritus í sagnfræði við Kaliforníuháskóla í Los Angeles.

Skipulag ferðarinnar vestur

Flestar landnemafjölskyldur – aðallega millistéttarfólk frá Ohio, Indiana, Illinois og Missouri – lögðu af stað frá Independence í Missouri, síðasta stóra útverði á vesturlandamærunum, eftir að hafa birgt sig upp af vistum.

John Shively, frumkvöðull og einn fyrstu landnemanna í Oregon, lagði til í handbók sinni frá 1846 að landnemar tækju með sér

nóg af hveiti og vel verkuðu beikoni til að endast alla leið ef hægt er“,

eitt eða tvö pör af hjartarleðursbuxum,

tvo hatta með mjög breiðum börðum og nokkur pör af grófum skóm eða stígvélum.

Tímasetning skipti öllu máli. Ef lagt var of snemma af stað var hætta á að ekki væri nægilegt gras fyrir uxa, múldýr, nautgripi og hesta vagnalestarinnar.

Ef lagt var of seint af stað gerðu gríðarlegir snjóstormar fjöllin ófær og landnemarnir urðu strandaglópar með minnkandi vistir.

Besti tíminn til að hefja ferðina var frá miðjum apríl til maí, að ráðleggingum Shivelys og annarra.

Dæmigerður dagur

Landnemarnir fylgdu ám og fóru að meðaltali 32 kílómetra á dag.

Þeir óku yfir þurrar sléttur fram hjá húsgögnum sem hafði verið hent til að létta á vögnunum og í gegnum akra af villtum túlípönum, lyklablómum og skriðstokkrósum.

Þegar á ferðalagið leið rákust þeir á grafir samferðafólks sem hafði látist úr veikindum eða af slysförum.

Landnemar sem voru vanir skógum og ræktarlöndum austurhluta Bandaríkjanna fannst víðáttumikið landslagið oft ruglingslegt, segir Keyes.

Þeir sjá glitrandi hillingar í fjarska og geta ekki metið hversu langt í burtu hlutir eru.

Karlar sáu um vagna og búfénað; konur gengu að mestu leyti.

Hljóðið frá drunandi vagnhjólum blandaðist við hvíslandi vindinn, fuglasöng og suð býflugna og engisprettna.

Karlar báru skotvopn og beittu svipum til að slá til skröltorma sem skriðu inn á slóð þeirra.

Ormar skriðu líka upp í rúm á nóttunni.

Dæmigerður dagur fól í sér að járna hest að nýju, gera við brotinn vagnaás eða sinna veikum eða slösuðum dýrum.

Smyrja þurfti vagnhjólin reglulega til að koma í veg fyrir að núningur eyðilegði legurnar.

Þegar smurfeitin kláraðist spunnu landnemarnir með því að nota buffala- eða úlfafitu.

Sömu húsverk, erfiðari aðstæður

Veiðar voru yfirleitt á könnu karla, sem sáu fyrir nauðsynlegum mat á ferðalaginu.

Frumkvöðullinn Edwin Bryant frá Kentucky undraðist að

vísundakjöt væri jafn ‚algengt og brómber‘

og sá ekki færri en 1.000 á dag á meðan

Alantilópur eru mjög algengar en erfitt er að veiða þær.

Vísundakjöt var

svo feitt, svo safaríkt, að það fær munnvatnið til að renna við tilhugsunina,

skrifaði kaupsýslumaðurinn og landneminn Charles Stanton, meðlimur Donner-leiðangursins.

Annar landnemi deildi glaðlega smáatriðum úr einni af máltíðum sínum:

Borðaði í gærkvöldi spóa, hrossagauk, lóu og önd – það er nú aldeilis sléttumatseðill fyrir þig!

Karlar hafa tilhneigingu til að skrifa um reynsluna sem ævintýri lífs síns,

segir Aron.

Konur, ekki svo mikið, þar sem lífið á slóðinni endurspeglaði húsverkin heima – eldamennsku, þrif og barnagæslu – en við erfiðari aðstæður.

Konur bökuðu brauð og hengdu mjólk utan á skoppandi vagna til að strokka smjör.

Þær leituðu að afskornum eldiviði og söfnuðu vísundaskít eða þurrkuðum saur sem brann lengur.

Næturnar voru þröngar og órólegar í tjaldi eða á þunnri dýnu sem lögð var ofan á viðargeymslukassa vagnsins.

Áhættur: Frá meindýrum til drepsótta

Veðrið á víðáttumiklu vestursvæðinu – sandstormar, regnskúrir eða snjóstormar – gat verið óútreiknanlegt og dramatískt.

Foreldrar róuðu börn sem voru skelfingu lostin yfir skyndiflóðum og þrumum sem glumdu hærra á opnum sléttunum.

Stormar gátu sent búfénað á flótta út í myrkrið.

John Bidwell, einn af fyrstu landnemunum sem ferðuðust með vagnlest frá Missouri til Kaliforníu, skrifaði að hann hefði séð haglél stærri en kalkúnaegg.

Og þegar 30 sentímetra rigning bleytti allt í vagni Amelia Knight árið 1852 og þessi ólétta sjö barna móðir frá Iowa gat ekki kveikt eld fór hópurinn svangur í rúmið, eins og hún skráði í dagbók sína.

Næturtíminn færði einnig með sér ærandi suð moskítóflugna.

Á Santa Fe-slóðinni árið 1846 skrifaði Susan Shelby Magoffin, sem hafði fæðst inn í eina af auðugustu fjölskyldum Kentucky, í dagbók sína:

Milljónir upp á milljónir voru að sveima í kringum mig og dynkurinn í þeim á vagninum minnti mig á úrhellisrigningu.

Þetta jafnaðist á við hvaða plágu sem var í Egyptalandi.

Landnemar stóðu einnig frammi fyrir hættulegri plágum.

Sú langstærsta var sjúkdómar, sérstaklega kólera vegna mengaðs vatns.

Þótt landnemar væru ekki í meiri hættu en fjölskyldur þeirra heima fyrir skorti þá greiðan aðgang að lækni.

Landnemar voru háðir ám fyrir bað og drykkjarvatn en hættulegar yfirferðir leiddu einnig til drukknana.

Vagnar sem hlupu af stað, troðningur, beinbrot vegna sparka frá múldýrum og byssuslys af slysni voru einnig veruleg áhætta.

Samskipti við frumbyggja, raunveruleg og ímynduð


Í huga landnema stafaði raunveruleg hætta af frumbyggjum Ameríku.

Í raun og veru var áhættan í lágmarki.

Samkvæmt McLynn létust aðeins um 4 prósent þeirra frumkvöðla sem fórust á slóðinni af völdum frumbyggja.

Vagnhjólin mörkuðu „varanlega undirskrift“ í svörðinn og klettana sums staðar

Sumir ættbálkameðlimir stálu hestum landnemanna.

Oftar voru þeir hjálpsamir leiðsögumenn og viðskiptafélagar.

Þeir leiddu frumkvöðla yfir ár – sumir tóku 25 sent fyrir vagninn – bentu á ætar rætur og skiptu á maís og graskerjum fyrir byssur, tóbak og kaffi.

Indíánarnir koma oft til að heimsækja okkur,

skrifaði Tamsen Donner um frumbyggjana,

og höfðingjar ættbálks fengu sér morgunverð í tjaldi okkar í morgun. Allir eru svo vingjarnlegir að ég get ekki annað en fundið til samkenndar og vináttu með þeim.

Járnbrautir koma í stað vagnaferða

Síðari landnemar nutu góðs af verslunarstöðvum meðfram slóðunum – ef þeir höfðu efni á hinu háa verði.

Landnemar lærðu einnig af martraðarkenndri sögu Donner-hópsins.

Aðeins helmingur þeirra 87 karla, kvenna og barna sem lögðu af stað frá Springfield í Illinois til Kaliforníu lifði af eftir að slæmar leiðbeiningar, rangar beygjur og skyndilegir, fordæmalausir snjóstormar urðu til þess að þau urðu strandaglópar vikum saman.

Nokkrir lifðu af, að því er sagt er, með því að leggjast á mannát.

Þrátt fyrir áhættuna, hætturnar og einhæfnina á leiðinni upplifðu landnemarnir samt stundir tómstunda, samfélags og fegurðar.

Á kvöldin söfnuðust fjölskyldur saman við varðeldinn, spiluðu á mandólín, banjó eða harmonikku og sungu.

Biblíulestrar á sunnudögum voru einnig algengir – og örugglega huggunarríkar stundir,

segir Keyes.

Knight skrifaði í dagbók sína um þá gleðistund þegar

einn af hjálparmönnum okkar færði mér fallegan blómvönd.

Seint á fimmta áratug 19. aldar breytti gullæðið í Kaliforníu vesturleiðunum í yfirfulla og hættulega þjóðvegi.

Áratugina á eftir vék ískrið í vagnhjólunum fyrir flauti gufunnar þegar járnbrautarteinar breiddust út um Ameríku og tengdu austur og vestur.

Um miðjan níunda áratug 19. aldar, þegar síðustu stóru köflum járnbrautanetsins þvert yfir meginlandið var lokið, hurfu vagnaferðir yfir landið nánast alveg.

Ein af fáum áþreifanlegum ummerkjum þjóðflutninganna miklu. Vagnahjólför gera meira en að merkja klöppina.

Það sem áður hafði verið erfið margra mánaða áhættuför varð að nokkurra daga ferðalagi – öruggu fyrir moskítóflugum, höggormum og stormum – þegar ný kynslóð landnema sveif vestur á bóginn í skjóli stálvagna nýsameinaðrar þjóðar.

Heimild: History vefur

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Alamo, gamalt klaustur sem stríðið gleypti 1836 #5Alamo, gamalt klaustur sem stríðið gleypti 1836 #5

0 Comments

Hópur sjálfboðaliða úr her Texas hafði tekið yfir Alamo

Höfundar: Amanda Onion, Missy Sullivan, Christian Zapata, Cristiana Lombardo and Adrienne Donica.

Útgefið 4. mars 2010 uppfært 28. maí 2025. Af History.com

Orrustan um Alamo í sjálfstæðisstríði Texas gegn Mexíkó stóð í þrettán daga, frá 23. febrúar 1836 til 6. mars 1836.

Í desember 1835 hafði hópur sjálfboðaliða úr röðum Texasbúa hernumið Alamo, fyrrum franskt kanslaraklaustur nálægt núverandi borg San Antonio.

Þann 23. febrúar hóf mexíkóskt herlið, sem taldi þúsundir manna og var undir stjórn Antonio Lopez de Santa Anna hershöfðingja, umsátur um virkið.

Þrátt fyrir að vera langtum færri stóðust hinir 200 verjendur Alamo, undir stjórn James Bowie og William Travis, og þar á meðal hinn frægi landkönnuður Davy Crockett, vörn í 13 daga áður en mexíkósku hersveitirnar yfirbuguðu þá að lokum.

Fyrir Texasbúa varð orrustan um Alamo varanlegt tákn um andspyrnu þeirra gegn kúgun og baráttu þeirra fyrir sjálfstæði, sem þeir unnu síðar sama ár.

Orrustukallið

munum eftir Alamo

varð síðar vinsælt í stríði Mexíkó og Bandaríkjanna 1846–1848.

Fyrri saga Alamo

Spænskir landnemar byggðu trúboðsstöðina San Antonio de Valero, nefnda eftir heilögum Antoníusi frá Padúa, á bökkum San Antonio-árinnar um 1718.

Þeir stofnuðu einnig nálægt herstöðina San Antonio de Béxar, sem varð fljótlega miðstöð byggðar sem þekkt var sem San Fernando de Béxar (síðar endurnefnt San Antonio).

Trúboðsstöðin San Antonio de Valero hýsti trúboða og frumbyggja sem þeir höfðu snúið til trúar í um 70 ár, eða þar til 1793, þegar spænsk yfirvöld leystu upp hinar fimm trúboðsstöðvar í San Antonio og dreifðu löndum þeirra meðal íbúa á svæðinu.

Vissirðu þetta?

Tíu árum eftir að Texas vann sjálfstæði sitt og skömmu eftir að það var innlimað í Bandaríkin, endurvöktu bandarískir hermenn orrustuhrópið

Munið eftir Alamo!

í stríði Bandaríkjanna og Mexíkó á árunum 1846–1848.


Í upphafi 19. aldar voru spænskar hersveitir staðsettar í yfirgefinni kapellu fyrrum trúboðsstöðvarinnar.

Vegna þess að hún stóð í lundi asparviðartrjáa kölluðu hermennirnir nýja virkið sitt

El Alamo

eftir spænska orðinu yfir asparvið og til heiðurs Alamo de Parras, heimabæ þeirra í Mexíkó.

Hersveitir – fyrst spænskar, síðan uppreisnarmanna og síðar mexíkóskar – hertóku Alamo á meðan og eftir sjálfstæðisstríð Mexíkó frá Spáni í upphafi þriðja áratugar 19. aldar.

Sumarið 1821 kom Stephen Austin til San Antonio ásamt um 300 bandarískum fjölskyldum sem spænsk stjórnvöld höfðu leyft að setjast að í Texas.

Fólksflutningar bandarískra ríkisborgara til Texas jukust á næstu áratugum og kveiktu byltingarhreyfingu sem átti eftir að brjótast út í vopnuð átök um miðjan fjórða áratug 19. aldar.

Orrustan um Alamo

Í desember 1835, á fyrstu stigum sjálfstæðisstríðs Texas frá Mexíkó, yfirbugaði hópur sjálfboðaliða frá Texas (eða Texian), undir forystu George Collinsworth og Benjamin Milam, mexíkóska herliðið í Alamo og hertók virkið og náði þannig yfirráðum yfir San Antonio.

Um miðjan febrúar 1836 höfðu James Bowie ofursti og William B. Travis ofursti tekið við stjórn hersveita Texas í San Antonio.

Þrátt fyrir að Sam Houston, nýskipaður yfirhershöfðingi hersveita Texas, héldi því fram að yfirgefa ætti San Antonio vegna ófullnægjandi fjölda hermanna grófu varnarmenn Alamo – undir forystu Bowie og Travis – sig engu að síður í stöður, reiðubúnir að verja virkið til síðasta manns.

Meðal þessara varnarmanna, sem þrátt fyrir síðari liðsauka urðu aldrei fleiri en 200, var Davy Crockett, hinn frægi landkönnuður og fyrrverandi þingmaður frá Tennessee, sem hafði komið í byrjun febrúar.

Þann 23. febrúar hóf mexíkóskur her, sem samanstóð af einhvers staðar á bilinu 1.800 til 6.000 mönnum (samkvæmt ýmsum áætlunum) og var undir stjórn Antonio Lopez de Santa Anna hershöfðingja, umsátur um virkið.

Texasbúar héldu út í 13 daga, en að morgni 6. mars brutust mexíkóskar hersveitir í gegnum skarð í ytri vegg virkisgarðsins og yfirbuguðu þá.

Santa Anna skipaði mönnum sínum að taka enga fanga og aðeins örfáum Texasbúum var hlíft.

Ein þeirra var Susannah Dickinson, eiginkona Almaron Dickinson skipstjóra (sem var drepinn), og ungbarn þeirra, Angelina.

Santa Anna sendi þær til herbúða Houstons í Gonzalez með viðvörun um að sömu örlög biðu hinna Texasbúanna ef þeir héldu áfram uppreisn sinni.

Mexíkóskar hersveitir urðu einnig fyrir miklu mannfalli í orrustunni um Alamo og misstu á bilinu 600 til 1.600 menn.

Arfleifð Alamo

Frá mars til maí hertóku mexíkóskar hersveitir Alamo á ný.

Elsta þekkta ljósmyndin sem tekin var í Texas, daguerre-mynd frá 1849, ljósmyndari óþekktur (Center for American History, University of Texas at Austin).

Fyrir Texasbúa varð orrustan um Alamo tákn um hetjulega mótspyrnu og hvatningaróp í sjálfstæðisbaráttu þeirra.

Þann 21. apríl 1836 sigruðu Sam Houston og um 800 Texasbúar 1.500 manna mexíkóskt herlið Santa Anna við San Jacinto (nálægt þeim stað þar sem Houston stendur nú) og hrópuðu

Munið Alamo!

þegar þeir gerðu árás.

Sigurinn tryggði árangur sjálfstæðisbaráttu Texas: Santa Anna, sem hafði verið tekin til fanga, samdi við Houston um að binda enda á stríðið.

Í maí var mexíkóskum hersveitum í San Antonio skipað að hörfa og rífa niður varnarvirki Alamo á leið sinni.

Þrælahald og Alamo

Sumir sagnfræðingar telja að þrælahald hafi verið aðalástæðan fyrir átökunum við Alamo og halda því fram að tilraunir Mexíkó til að binda enda á þrælahald hafi stangast á við vonir margra hvítra landnema í Texas á þeim tíma sem fluttu til svæðisins til að rækta bómull.

Endurbætur á Alamo hafa áður tafist vegna svipaðra umræðna um arfleifð staðarins og hlutverk þrælahalds í byltingunni í Texas.

„Munið Alamo!“

Árið 1845 innlimuðu Bandaríkin Texas.

Í mörg ár á eftir hafði bandaríski herinn hermenn á staðnum og geymdi birgðir í Alamo.

Barist um 18 punda fallbyssuna eftir Gary Zaboly. Fengin að láni frá Alamo-safninu.

Alamo var áfram tákn um hugrekki og í stríði Mexíkó og Bandaríkjanna 1846–1848 endurvöktu bandarískir hermenn hvatningarópið

Munið Alamo!

í baráttu sinni gegn mexíkóskum hersveitum.

Alamo hefur verið minnst á öllu mögulegu, allt frá frímerkjum til kvikmyndarinnar The Alamo frá 1960 með John Wayne í hlutverki Davy Crockett.

Ameríka, sagan af okkur: Alamo frá History

Árið 1883 keypti Texasríki Alamo og eignaðist síðar réttindi að öllu landsvæðinu í kring.

Dætur lýðveldisins Texas, kvennasamtök sem innihalda afkomendur elstu íbúa Texas, hafa haft umsjón með Alamo síðan 1905.

Í dag heimsækja meira en 2,5 milljónir manna Alamo á ári. Á 4,2 ekru svæðinu eru nokkrar upprunalegar byggingar sem eru frá trúboðstímabilinu.

Tengt efni: Alamo bardaginn vannst en ekki stríðið við USA 1846?


Heimild: History.com

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Myndir: Flestar fengnar að láni hjá: Smarthistory.com


Tveir vagnar tengdir saman með fjóra hesta.

Tilvitnun í Ronnie Beckham út hópnum Traces og Texas, Facebook.

Heimildin er þaðan.

Jæja núna… Ég hélt að ég hefði séð næstum allar myndir af Alamo (af svipmyndum sem teknar voru af fólki) sem voru þarna úti, en Traces of Texas-lesarinn Will Offley sendi vinsamlegast inn þessa ca 1898 eina og ég trúi ekki að ég hafi nokkurn tíma séð hana áður.


Heimild: Tilvitnun í Ronnie Beckham.

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is

Póstvagn #602Póstvagn #602

0 Comments

Concord vagn til sýnis á alþjóðafluvellinum í El Paso!



Á skiltinu stendur eftirfarandi:

Concord póstvagn #602 – Saga og menningararfur

Þessi níu farþega Concord langferðavagn var pantaður 25. mars 1899 af Mr. F.J. Woodside til heimilis í El Paso, Texas. Vagninn var smíðaður af Abbott & Dowing póstvagna

fyrirtækið Concord, NH og var fluttur 31. júlí 1899.

Á átjándu og nítjándu öld Ameríku varð póstvagninn aðalfarartækið að meirihluta beggja alda. Þrátt fyrir velgengni voru eldri póstvagnar mjög óþægileg farartæki oftast.

1827 breytti Concord-póstvagninn hlutunum svo um munaði. Til sögunnar komu leðurbelti/borðar undir yfirbygginguna sem kom með sveifluhreyfinguna sem gerði ferðalagið þolanlegra.

Með framþróun póstvagnsins uxu ræningjar og banditar. Með aukningu á ránum á gullæðistímabilinu gerðu eigendur miklar ráðstafanir til að vernda farþega og farangur.

Langferðavagnaeigendur réðu vopnaða verði og festu öryggisskápa og box við gólfið og réðu silfursmiði til að smíða járn utan um þá svo þyngd öryggisskápanna var ekki of mikil

fyrir ræningjana til að flytja. Með komu járnbrautanna byrjaði endir gullaldarskeiðs póstvagnanna. Concord-póstvagnaarfleifðin lifir áfram sem minnismerki um hughreysti frumkvöðla og hjálpaði til við að þróa landið okkar inn í framtíðina.




Texti og myndir Fengngið að láni frá Wagon Masters á Facebook Co Dave Mason

Skráði og þýddi: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is


Omini bus #2Omini bus #2

0 Comments

Smíðaður í Frakklandi hjá Dufour Frere & Fils a Perigueux


Omnibus er staðsettur í Danmörku en smíðaður hjá Dufour freres & Fils í Perigueux í Frakklandi. Smíðaár er ekki nefnt.


Myndarlegur og snyrtilegur strætó fyrri tíma.


Takið eftir afturljósinu vinstra megin og það er að sjálfsögðu með rauðu gleri. Svo eru afturfjaðrirnar sérstaklega fallegar og gefa vagninum sérstakan blæ.


Vagninn er ágætlega bólstraður og snyrtilegur að innan. Það er skemmtilegt „kýrauga“ í hægra framhorninu. Sennilega er svona gluggi í hægra framhorninu líka!


Nafn framleiðandans, skaparans á hjólkoppunum.


Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)