Tag: fangelsi

Byssubardaginn um Plaza með kúluþytByssubardaginn um Plaza með kúluþyt

0 Comments

Bat Masterson gegn Peacock & Updegraff

Textafrásögn eftir Bob Boze Bell (einn af Sagnamönnum í USA)

Allt fer í ringulreið um Plaza!

Kúluþytur um inn í Long Branch

Bat Masterson hefur nýlokið við að ferðast 1.100 mílur, að mestu með lest, til að koma fráskyldum bróður sínum, Jim, til hjálpar.

Bat var staddur í Tombstone í Arisona-umdæminu með Wyatt Earp þegar honum bárust fregnir af líflátshótunum í garð bróður síns.

Þegar lestin á leið til Dodge City rennur inn í lestarstöðina í Kansas úr vestri stekkur Bat af lestinni norðan megin við teinana.

Klukkan er um hádegi.

Innsæi hans segir honum að óvinir bróður hans gætu reynt að króa hann af á lestarstöðinni.

Hann skimar yfir lestarpallinn og hinar fjölförnu götur í leit að vandræðum.

Glæsilegur Bat – Þótt hann hafi líklega borið gleiðbörðótta hatta á vettvangi hafði Bat Masterson dálæti á kúluhattinum, eins og sést á fjölmörgum ljósmyndum. Þessi glæsilega ímynd af Bat er sú sem flestir muna eftir.

Þegar aftasti vagninn fer hjá tekur hann eftir tveimur mönnum hinum megin við teinana sem ganga í átt að lestarstöðinni.

Bat þekkir báða mennina strax og hrópar:

Bíðið þið nú við, þið tveir.

Ég vil tala við ykkur.

A.J. Peacock, eigandi Lady Gay Saloon, og mágur hans, barþjónninn Al Updegraff, líta snöggvast á kunnuglega, þéttvaxna manninn sem gengur rösklega í áttina að þeim, snúa á hæli og skjótast fyrir hornið á fangelsinu.

Jim er meðeigandi Peacocks að kránni og þá hafði greint á um að reka Updegraff, sem í augum Jims var óheiðarlegur drykkjurútur.

Jim Masterson

Allir draga upp vopn og hefja skothríð hver á annan (óljóst er hvor hópurinn hóf skothríðina).

Bat hörfar að þriggja feta háum bakkanum við járnbrautarteinana og leitar skjóls þar.

Kúlur þjóta yfir höfuð Bats og lenda í apóteki Dr. McCarty norðanmegin við Front Street.

Bat svarar skothríðinni og stórar flísar losna af horni fangelsisins.

Fljótlega er skotið á Bat frá nokkrum krám sunnanmegin þegar

fylgismenn bannsvæðisins

slást í hópinn.

Skothríðinni er svarað norðanmegin frá teinunum þegar vinveitt skothríð (líklega frá Jim og vinum hans) rífur í byggingarnar sunnanmegin.

Kúlurnar þjóta inn á Long Branch Saloon og gestirnir flýja út um bakdyrnar.

Eigandinn, Chalk Beeson, leitar skjóls bak við hurðina á peningaskápnum sínum.

Rúða brotnar á krá George Hoover og kúla rífur dagblað úr höndum aðgerðarleysingja.

Í miðri skothríðinni steypist Updegraff skyndilega fram þegar kúla fer í gegnum brjóst hans.

Stuttu síðar verða Bat og Peacock uppiskroppa með skoti.

Bæjarstjórinn A.B. Webster hleypur að og stingur Fox-haglabyssuhlaupi framan í Bat.

Þegar bæjarstjórinn segir honum að bróðir hans sé á lífi gefst Bat upp og afhendir tæmdu sexhleypurnar sínar.

Front Street í Dodge City um 1880, með skilti sem á stendur:

Strangt bannað að bera skotvopn.

Prófið Prickly Ash Bitters.

Long Branch Saloon er annar staðurinn hægra megin við múrsteinsbygginguna, Wright, Beverley & Co. (The Alamo Saloon, í eigu A.B. Webster, borgarstjóra Dodge City, er þar á milli.) Með leyfi frá Sagnfræðifélagi Kansas-fylkis

Ham Bell’s Varieties, um 1870 – Að innan úr helsta danssal Dodge City á rólegum degi.

Handan við monte- og faró-borðin búa sex pör sig undir að

gefa sig hinum svimandi dansi á vald.

Í hinum enda byggingarinnar er lítið, upphækkað svið fyrir hljómsveitina.

Með leyfi frá Kansas State Historical Society.

Riddarar græna dúksins í Tombstone – Vorið 1881 brást Bat Masterson við kalli vinar síns Wyatt Earp og kom til nýja bóndabæjarins Tombstone.

Hann gekk í hóp þeirra sem kallaðir voru

Austanmenn,

öfugt við

Vestanmenn,

sem voru spilasvindlarar frá vesturströndinni, vestan við meginlandaskilin eða vesturhlíðar Klettafjalla.

Wyatt sannfærði Masterson um að koma með þeim rökum að faró-gjafarar væru með allt að 25 dollara í laun á viku (kúrekar þénuðu að meðaltali 30 dollara á mánuði!)

Wyatt Earp situr á myndinni og fyrir aftan hann eru (frá vinstri) Doc Holliday, Luke Short, Morgan Earp og Bat Masterson.

Eftirmál: Ýmislegt

Réttarhöld fóru fram og formlegar ákærur voru lagðar fram á hendur Bat Masterson.

Í kærunni kom fram að

W.B. Masterson hafi… ólöglega og af ásetningi hleypt af skammbyssu á götum borgarinnar.

Bat játaði sig sekan og var sektaður um 8 dollara í málskostnað.

Jim Masterson sleit samstarfi sínu við A.J. Peacock og báðir bræðurnir yfirgáfu bæinn með kvöldlestinni. Ford County Globe sagði:

Þeim var leyft að fara úr bænum með því skilyrði að þeir kæmu ekki aftur.

Að sjálfsögðu sneri Bat Masterson aftur í apríl 1883 til að koma vini sínum Luke Short til hjálpar, en bæjarstjórnin hafði áreitt hann.

Yfirvöld handtóku þrjár

söngkonur

á Long Branch Saloon, krá Shorts.

Aðrar krár fengu að vera í friði.

Short kallaði á Bat Masterson, sem aftur kallaði til Wyatt Earp og restina af Dodge City-genginu, sem komu saman í Dodge.

Wyatt samdi um fullnægjandi lausn fyrir Short og þeir fóru allir á ljósmyndastofu til að láta taka af sér mynd (sjá Friðarnefnd Dodge City, bls. 40).

Al Updegraff fullyrti að Bat hefði ekki skotið sig.

Í grein í heimaútgáfu sinni, Medicine Lodge Index (sem síðar var endurprentuð í Ford County Globe), sagði Updegraff:

Þá var skotið á okkur frá dyrum krárinnar norðanmegin við Front Street og úr einni þeirra var ég skotinn í gegnum hægra lungað.

Þrátt fyrir að hann hafi lifað af skotsárið á brjósti lést Updegraff tveimur árum síðar úr bólusótt.

Eftir bardagann á torginu yfirgaf Jim Masterson Dodge City með bróður sínum Bat.

Jim starfaði við löggæslu í Colorado, Nýju-Mexíkó og Oklahoma þar til hann lést úr berklum 39 ára að aldri þann 31. mars 1895.

Mælt með: Bat Masterson: The Man and the Legend eftir Robert K. DeArment, gefin út af University of Oklahoma Press

Myndband um sögu Dodge í göngutúr.

Dodge city í Kansas 1872. Sögufélagið í Kansas.

Textafrásögn eftir Bob Boze Bell

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)

Charles GoodyearCharles Goodyear

0 Comments

Uppfinningamaðurinn sem breytti heiminum en dó snauður og veikur!


„Ekki fer saman gæfa og gjörvileiki.“


Charles Goodyear hætti í skóla 12 ára gamall og hóf störf í vélbúnaðarverslun föður síns í Connecticut.

Hann giftist Ella Clarisse Beecher 23 ára gamall og fljótlega eftir það fluttu þau hjónin til Fíladelfíu þar sem Goodyear opnaði eigin vélbúnaðarverslun.


Goodyear var hæfur kaupmaður en ástríður hans voru efnafræði, efnisfræði og uppfinningar. Seint á tíunda áratugnum varð hann sérstaklega heillaður af því að finna og bæta hagnýta notkun á náttúrulegu gúmmíi (kallað Indlandsgúmmí).

Tilraunir hans myndu breyta heiminum en leið Goodyears til árangurs yrði krefjandi.

Árið 1830, 29 ára gamall, var Goodyear haldinn heilsubresti og gúmmítilraunir hans (sem hann hafði fjármagnað með lántöku) höfðu ekki borið árangur.

Í lok ársins var fyrirtæki hans orðið gjaldþrota og hann var settur í skuldafangelsi. Þetta var grunsamleg byrjun á ferli hans sem vísindamanns og uppfinningamanns.


Helstu vandkvæðin við að finna notkunarmöguleika fyrir náttúrulegt gúmmí voru þau að efnið var óteygjanlegt og ekki endingargott, brotnaði niður og límdist við hitastig.

Goodyear var staðráðinn í að finna efnafræðilega lausn á þessum vandamálum og hóf tilraunir sínar í fangelsinu.

Eftir fjölda mistaka urðu tímamót þegar hann reyndi að hita gúmmíið með brennisteini og öðrum íblöndunarefnum.

Árið 1843 skrifaði hann vini sínum: „Ég hef fundið upp nýja aðferð til að herða gúmmí með brennisteini og hún er jafn betri en gamla aðferðin og malarjárnið er betra en steypujárnið. Ég hef kallað það Vulkansuðu“.


Goodyear sótti um einkaleyfi fyrir gúmmíi með Vulkansuðu 24. febrúar 1844 (sama aðferð er notuð í dag og fyrir 181 ári þegar þetta er uppfært mars 2025).

Einkaleyfið var gefið út fjórum mánuðum síðar. Það er vulkansuðu að þakka að gúmmí er hægt að nota í dekk, skósóla, slöngur og ótalmargt annað. Þetta var eitt mikilvægasta tækniafrek 19. aldar.

Útskýring: ,,Vulcanization“ er ferli þar sem gúmmísameindir eru efnafræðilega tengdar saman með hita og þrýstingi við lífræn/ólífræn efni. Gúmmíið sem er efnafræðilega tengt saman kallast vulkansuða.


Tæpum 40 árum síðar var hjólbarða- og gúmmífyrirtækið Goodyear, sem Frank Seiberling stofnaði í Akron í Ohio, nefnt til heiðurs Charles Goodyear. Hvorki Charles Goodyear né nokkur í fjölskyldu hans tengdust fyrirtækinu.


Sagnfræðingurinn Samuel Eliot Morrison velti fyrir sér afrekum Goodyears og sagði: „Sagan um Goodyear og uppgötvun hans á efnasuðunni er ein sú áhugaverðasta og lærdómsríkasta í sögu vísinda og iðnaðar.“

En eins og hann bætti við: „Þetta er líka epísk saga um þjáningar og sigur mannsins, því líf Goodyears var nánast samfelld barátta gegn fátækt og heilsuleysi.“

Goodyear var sjálfur heimspekingur um að hann hefði ekki náð fjárhagslegum árangri og skrifaði að hann væri ekki tilbúinn að kvarta yfir því að hann hefði plantað og aðrir hefðu safnað ávöxtunum.

Ekki ætti að meta kosti starfsframa í lífinu eingöngu út frá stöðluðum dollurum og krónum, eins og of oft er gert. Maðurinn hefur bara ástæðu til að sjá eftir því þegar hann sáir og enginn uppsker.“


Heimild: A Daly Dose Of History á Facebook

Þýddi og skrásetti: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is