Unglingurinn Paul Nadar (1856-1939), sonur hins fræga franska ljósmyndara Felix Nadar, situr á reyðhjólinu (beinahristir)1 sínu um miðjan sjöunda áratug 19. aldar.
Myndin er fengin með leyfi frá Þjóðarbókhlöðu Frakklands.
Ef þú heldur áfram að fletta í gegnum nokkrar myndir í viðbót kemstu að Felix Nadar, frægum frumkvöðli í ljósmyndun og loftbelgsfara frá París… þetta er sonur hans.
Það er líka til mynd frá 1856/57 af Paul á brjósti móður sinnar eða fóstru, tekin þegar hann var ungbarn.
Frásögn: The Daguerreian Dandy.
Breinahristir voru þessi farartæki kölluð af samtímafólki (Bone Shaker) ↩︎
Læknisbuggy frá 1890 – fallega gerður upp 2000 og að mestu leyti upprunalegur.
Í frábæru ástandi með tímalausum sjarma.
Vagninn er búinn Sarven-nöfum sem komu fram 1857 og breyttu miklu.
Tilvalinn fyrir skrúðgöngur, myndatökur eða til sýnis.
Falleg vinna á bólstruninni og blæjunni (the hood)
Verðhugmynd: 2.500 dollarar eða besta boð.
Óþekktur framleiðandi. Staðsettur í Augusta, Georgíu, USA.
Hvað er læknis Phæton-léttvagn?
Phæton er lítill og léttur vagn sem auðvelt er að þekkja á opnu yfirbyggingunni með fjórum stórum hjólum.
Hann er mjög hraðskreiður – sumir segja hættulega hraðskreiður.
Nafnið kemur úr grískri goðsögn um hina alræmdu og hörmulegu ökuferð Phætons, sonar Helíosar, sem reyndi að aka sólkerru föður síns og kveikti næstum í jörðinni í leiðinni.
Á 19. öld og í byrjun þeirrar 20. fóru læknar enn í vitjanir og þurftu á hraðskreiðu farartæki að halda.
Þeir komust að því að Phæton-léttvagn gat komið þeim fljótt til sjúklinga sinna.
Þannig varð einfaldur og léttur Phæton-vagn, yfirleitt dreginn af einum hesti, þekktur sem Phæton-vagn læknis eða, með almennari orðum, læknisvagn.
Í janúar 2013 óskaði Sögufélag Alpine eftir framlögum til að kaupa læknisvagn og samfélagið brást rausnarlega við.
Þá sagði Don Walker, afkomandi Fredrics og Bevie Walker í þriðja lið, að hann ætti vagn í geymslu sem væri alveg eins og sá sem við ætluðum að kaupa, nema hvað hann tengdist sögu Alpine nánum böndum.
Don gaf því vagninn og þá komumst við að því að hann var í sannarlega ótrúlegu góðu ástandi en þarfnast endurgerðar.
Við komumst líka að því að hann hafði verið notaður daglega á Willows-dvalarstaðnum og farið að minnsta kosti eina ferð til Oregon og til baka.
Svo kom í ljós að þessi Phaeton-léttvagn læknis var smíðaður af Larkins and Company á Howard Street 631 og 633 í San Francisco.
Milli 1865 og 1900 vann Larkins and Company fern gull- og níu silfurverðlaun fyrir framúrskarandi handverk frá Vélfræðistofnun San Francisco.
Með vaxandi vinsældum bifreiðarinnar fór Larkins and Company út í bílasmíði en hélt áfram að gera við gamla vagna.
Að lokum hættu þeir alveg að vinna við hestvagna.
Nú eru sjálfboðaliðar safnsins okkar að endurgera vagninn af kostgæfni með því að fjarlægja ryð og gamla málningu, fylla í og gera við sprungur í viðarhlutum og undirbúa að mála vagninn aftur í litum sem passa við upprunalegu litina.
Efni í sætisáklæði og
blæju (hood)
verða endurnýjuð af staðbundnum sérfræðingi sem sérhæfir sig í áklæðum fyrir fornbíla.
Síðasta smáatriðið, ef fjármagn leyfir, verður að setja fínar rendur á hjólin og vagnbúnaðinn til að passa við rendurnar sem við fundum þegar við fjarlægðum málningarlög varlega til að afhjúpa upprunalegu smáatriðin.
Þið getið séð handverkið okkar á hátíðinni Sögudagar Alpine þann 7. júní frá kl. 11 til 14.
Sjálfboðaliðar verða á staðnum til að sýna ykkur
verk í vinnslu
og við verðum með skyggnusýningu sem sýnir hvað við höfum verið að gera.
Á þessum ókeypis sögudagaviðburði verða einnig Ford Model T bílar, lifandi tónlist, vestragamanleikrit, kynning á býflugnarækt, ís með sósu, matur og fleira.
Á þessum viðburði getur þú líka gengið í Sögufélag Alpine – en þú þarft ekki að vera hundrað ára gamall eins og vagninn okkar.
Fjölskylda Targe G. Mandt kom til Ameríku frá Þelamörk í Noregi 1848 þegar hann var aðeins tveggja og hálfs árs gamall.
Targe G. Mandt
Þau settust að á bóndabæ í Pleasant Springs, um tíu kílómetra norðaustur af Stoughton í hinu nýstofnaða Wisconsin-ríki.
Þegar Targe óx úr grasi hjálpaði hann föður sínum á verkstæðinu við að snúa handknúnum rennibekk, fylgdist með honum vinna og lærði rétta notkun verkfæra.
Sextán ára gamall hafði hann smíðað hestvagn upp á eigin spýtur og masteraði bæði tré- og málmsmíðina.
Þegar borgarastyrjöldin braust út var Targe of ungur til að ganga í herinn og fór því til St. Joseph í Missouri þar sem hann vann í verksmiðju sem framleiddi vagna fyrir her sambandssinna.
Áður en hann varð nítján ára var hann orðinn verkstjóri.
Að stríðinu loknu sneri hann aftur til Stoughton, ákafur í að stofna sína eigin vagnaverksmiðju.
1865 átti hann hundrað dali og notaði hluta þeirra í útborgun á lóð við ána á South Street.
Hann keypti einnig gamalt vöruhús og flutti það á lóðina sína.
Fyrsta árið smíðaði hann fimm vagna og einn léttvagn (buggy).
1866 keypti hann aðra lóð og stækkaði járnsmiðjuna sína.
Það ár smíðaði hann tíu vagna, fjóra léttvagna (Buggy) og fimm sleða.
Á næstu þremur árum stækkaði hann verksmiðjuna sína tvisvar eða þrisvar sinnum.
Viðskiptin héldu áfram að vaxa og T.G.Mandt útvíkkaði viðskiptasvæði sitt til Minnesota og stórs hluta Dakóta-svæðanna.
En 1873 skall á kreppa í landinu.
1873, 1874 og 1875 voru erfið og bændur urðu fyrir barðinu á þurrkum og engisprettuplágum sem eyddu uppskerunni.
Bændur og almenningur höfðu ekki efni á að kaupa vagna á þessum erfiðu tímum.
Lánardrottnar Mandts komu saman og samþykktu að taka við 35 sentum fyrir hvern dal sem fullnaðargreiðslu fyrir allar skuldir hans, frekar en að loka verksmiðjunni og selja hana fyrir það sem fengist.
Um tíma batnaði ástandið.
Pantanir í vagna fóru aftur að streyma inn og viðskiptin jukust þar til 1883 þegar verksmiðjan hafði 225 starfsmenn og seldi vagna fyrir yfir 350.000 dali árlega.
En á ísköldum degi, 13. janúar 1883, kviknaði í vagnaverksmiðjunni.
Logarnir breiddust hratt út um timburbyggingarnar.
Eldurinn, sem kviknaði samhliða sterkum vindi sem bar logandi þakskífur meira en mílu leið, varð að stórslysi sem ógnaði öllu þorpinu.
Engin slökkviliðsstöð var í bænum en verkamennirnir unnu hetjulega að því að halda eldinum í skefjum.
Heppileg vindáttarbreyting bjargaði þorpinu.
En þegar tekist hafði að ná tökum á eldinum var verksmiðjan rústir einar.
Flestar byggingarnar brunnu til grunna.
Á næsta fundi sínum samþykkti bæjarráðið að kaupa slökkvivél með krók- og stigabúnaði.
Um tíma leit út fyrir að vagnaiðnaðurinn væri glataður fyrir Stoughton-samfélagið en 1884 var hlutafélag stofnað og skráð, T.G. Mandt Mfg. Co. Ltd., með 250.000 dala hlutafé.
T.G. Mandt var kjörinn forseti og enn á ný fóru
Stoughton-vagnar
að streyma frá verksmiðjunni.
1889 sleit Mandt hins vegar tengslum sínum við nýja fyrirtækið og eftir að hann fór var nafninu breytt í
The Stoughton Wagon Company.
Mandt hélt öllum einkaleyfisréttindum sínum og 1896 stofnaði hann „The T.G. Mandt Vehicle Company“ og hóf aftur framleiðslu á vögnum (sem þá voru kallaðir „The Genuine T.G. Mandt Wagon“), léttvögnum (Buggy), sleðum og öðrum landbúnaðartækjum.
Bæði fyrirtækin nutu mikillar velgengni.
Vagninn þýddi það sama fyrir Stoughton, það sem bíllinn er fyrir Detroit eða stálið fyrir Pittsburgh.
Þegar Mandt lést 28. febrúar 1902 fjölmenntu bæjarbúar til að votta innflytjendadrengnum, sem hafði gert svo mikið fyrir Stoughton, sína hinstu virðingu.
Stoughton
Innan fárra mánaða frá andláti hans seldu stjórnarmenn T.G. Mandt Vehicle Company eignarhlut sinn til Moline Plow Company og verksmiðjan hélt áfram með sívaxandi framleiðslu undir nafninu
The Moline Plow Company, T.G. Mandt Wagon Branch.
Í fyrri heimsstyrjöldinni er sagt að Moline-fyrirtækið hafi átt timbur í timburlagerum sínum að verðmæti yfir milljón dala.
Texti aðlagaður úr Oak Opening, The Story of Stoughton, eftir Ferd Homme, sem fæst í safnbúðinni okkar. Fæst líka á Amazon.
Það er okkur sönn ánægja að tilkynna að fallega uppgerður og sögulegi Stoughton-vagn er nú til sýnis í nýjum höfuðstöðvum Stoughton Trailers, LLC!
Hansen Wheel & Wagon Shop hlotnaðist sá heiður að aðstoða við að varðveita þennan mikilvæga hluta sögunnar og tryggja að hann haldi áfram að segja sögu sína um ókomin ár.
Við óskum teyminu hjá Stoughton Trailers til hamingju með glæsilega nýja aðstöðu og með að halda áfram að viðhalda svo ríkri arfleifð nýsköpunar.
Stoughton Trailers, LLC á Facebook
Frá vögnum til tengivagna. Þessi uppgerði Stoughton-vagn, sem nú er til sýnis í nýjum höfuðstöðvum okkar, er táknmynd fyrir yfir 160 ára nýsköpun í Stoughton í Wisconsin.
T.G. Mandt stofnaði Wagon Works í Stoughton 1865.
Um 1920 færðist framleiðslan yfir í vörubíla og yfirbyggingar fyrir bifreiðar og stækkaði síðar yfir í stýrishús fyrir atvinnuflutningabíla, rútur og sendibíla.
Eftir nokkur eigendaskipti keypti Don Wahlin fyrirtækið úr gjaldþroti 1961 og endurnefndi það Stoughton Trailers 1973.
Lestu alla söguna í anddyrinu okkar.
Frá vögnum til nútímalegra tengivagna heldur saga okkar áfram að rúlla.
Eitt af eftirminnilegustu augnablikum þessa verkefnis var að sjá vagninn hlaðinn á Stoughton Trailers-flutningabíl fyrir ferðina heim.
Það er eitthvað sérstakt við nútíma Stoughton-flutningabíl sem flytur hinn sögulega Stoughton-vagn – tvö tímabil handverks sem ferðast saman á veginum.
Við erum þakklát fyrir að okkur var treyst fyrir þessari endurgerð og hlökkum til að sjá vagninn dáðst að á nýja heimilinu sínu.
Heimild: Hansen Wheel Wagon Shop og Stoughton Trailers
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
C – fjarðirnar líka með sporöskjulaga blaðfjarðir fara Viktoríu. 8 fjaðra vagn.
Fara vel enda er þessi vagn listasmíði og safn-fínn!
Bólstrunin er fagmannleg og bara falleg alla leið. Litli glugginn aftan á húddinu/blæjunni er líka á sínum stað.
Boglaga sætið efst á myndinni er til þæginda fyrir kúskinn/ökumanninn og tryggir rétta setstöðu til verndunar bakinu.
Stóra svarta járnstöngin með flatjárninu á endanum er bremsustöngin og kúskurinn/ökumaðurinn notar fótinn til að virkja bremsurnar en bara á afturhjólin.
Ekki var algilt að hestvagnar væru með bremsum og oftar en ekki þótti það óþarfi.
Bremsuskaftið er svona langt til að ná ákveðnu vogarafli á bremsukerfið í undirvagninum og þar með öflugri virkni.
Járnverkið í vagninum er vægast sagt fyrsta flokks! Fallegar C-fjaðrir.
Hér sést vel hvernig sporöskjulaga blaðfjaðrirnar koma saman undir C-fjöðrunum.
Taktu eftir leðurbeltinu sem er lagt alla leið yfir C-fjaðrirnar og niður í strekkjara sem notaður er til að slaka eða herða á til að fá mismunandi eiginleika, meiri stífleika eða meiri mýkt út í fjöðrunina, með sér lykli sem passar á endann á strekkjarnum.
Hefðbundinn staður fyrir stimplun framleiðanda.
Annar staður gæti verið á enda öxulsins eða plata á yfirbyggingu vagnsins.
Það síðastnefnda er sjaldgæfast.
Vel hannað uppstig, bretti og líka vel unnin alla leið.
Ljóskerin eru líka alvöru með strompi og bara falleg. Takið eftir litla þrepinu fyrir kúskinn.
Hér að framan sést samtengingin sæmilega milli C-fjaðranna og sporöskjulaga fjaðranna.
Fimmta hjólið (beygjuhjólið) er líka sjáanlegt þótt það sé ekki skýrt.
Litla hringlaga platan fyrir framan hjólið er þrep ásamt hjólnafinu til aukinna þæginda fyrir kúskinn að stíga upp í ökumannssætið.
Lítil panna er á gólfinu til að hirða hugsanlega fitu/olíu sem fellur af fimmta hjólinu en það þarf alltaf að vera smurt en þó hóflega.
Það að geta virt fyrir sér hjólbörur síðan í þrælastríðinu eru forréttindi. Finnst ykkur það ekki? Ekki styrktar með járni. Aðeins úr viði!
Bómullarhjólbörur frá tímum borgarastyrjaldarinnar 1861 til 1865.
Þessi handvagn er alveg úr viði án járnstyrkingar.
Það var notað í bómullarvörugeymslu í því sem þá var þekktur sem bærinn Cottonport, Ouachita Parish, Louisiana.
Cottonport varð síðar West Monroe.
Það varð stærsta bómullarhöfnin við Ouachita-fljótið. Gufuknúinn hjólafljótabátur sem hlaðinn var upp í „rjáfur“ og bómullin var flutt niður til New Orleans.
Myndir og texti fengust að láni hjá Randy Breaux, eiganda þessa stórkostlega sögulega grips.
